Tibetan
ང་བ་བཞིན། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྣང་། །གཟུང་དང་ འཇིན་པ་རྣམ་གྲོལ་བའི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་ཡོད། །ཅེས་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ གཞུང་། །རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྣམས་སྒྲོགས། །རྣམ་ཤེས་དེ་ཡང་དོན་དམ་དུ། །ཡོད་པར་ མཁས་རྣམས་མི་འདོད་དེ། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་། །བྲལ་བས་ནམ་མཁའི་ 1-344 པདྨ་བཞིན། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་གའི་བདག་ཉིད་མིན་པའང་མིན། ། མཐའ་བཞི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡི། །དེ་ཉིད་དབུ་མ་པ་ཡིས་རིག །ཅེས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ ཀྱིས་གསུངས་སོ། ། ཚིགས་བཅད་འདི་རྣམས་འཇམ་དཔལ་གྱི་རང་གི་ལྟ་བའི་འདོད་པ་མདོར་བསྟན་དང་། འཕགས་པ་ལྷའི་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་དང་། ཛེ་ཏ་རིས་བདེ་གཤེགས་གཞུང་གི་ རབ་འབྱེད་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། ། དེས་ན་སེམས་ཙམ་གྱི་འདོད་པའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་ཡོད་ཅེས་འབྱུང་གི་ ཡོངས་གྲུབ་དང་སངས་རྒྱས་དང་ཡེ་ཤེས་སོགས་དོན་དམ་ཡོད་ཅེས་པ་ནི་མི་འབྱུང་ལ། དེ་ལ་ དབུ་མ་པས་དགག་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་རྣམ་ཤེས་དེ་ཡང་དོན་དམ་དུ། ཡོད་པར་མཁས་རྣམས་མི་ འདོད་དེ། ཞེས་སོགས་འབྱུང་གི་ཡོངས་གྲུབ་དང་སངས་རྒྱས་དང་ཡེ་ཤེས་སོགས་དོན་དམ་ དུ། ཡོད་པར་མཁས་རྣམས་མི་འདོད་དེ་ཅེས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། ། དབུ་མའི་ཡིན་ལུགས་སྟོན་པའི་ཚེ་མཐའ་བཞི་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བའི། དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ ཡང་བྲལ་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་གམ་ཅིར་ཡང་བརྗོད་མི་རུང་ནི་གནས་སྐབས་སུ་བཀའ་བར་ པར་འབྱུང་བའི་སྣང་མེད་དབུ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུ་མིན་གྱི་མཐའ་མ་བརྟགས་ཆོས་ཀུན་གྱི་ བྲལ་གཞིའམ་དབེན་གཞི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ནི་མཐར་ཐུག་བཀའ་ཐ་མ་ཡན་ཆད་ དུ་འབྱུང་བའི་སྣང་བཅས་དབུ་མ་དང་རྒྱུད་སྡེར་གསུང་བའི་སྐུའི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔར་དྲངས་ པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པར། འདིར་གང་གི་སྙིང་རྗེ་དམིགས་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ བྲལ་བ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་དུས་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པའི་སླད་དུ། དུས་གསུམ་དུ་འཇུག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ངེས་ པའོ། །ཞེས་དང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ 1-345 ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་གསུང་ངོ་ཞེས། ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་གི་ཡེ་ཤེས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཡེ་ ཤེས་སུ་གསུངས་ཤིང་། འཇམ་དཔལ་ལྟ་འདོད་དུའང་། འདིས་ནི་བདེན་པ་གསུང་པ་ཡིས། ། སྔ་མར་གསུངས་པ་བཀག་པ་སྟེ། །སྔོན་ཉིད་དང་ནི་ཕྱི་མ་དག །རིམ་པ་ཕྱི་མ་སྟོབས་དང་ ལྡན། །ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་གསུངས་པ། །ཡེ་ཤེས་མེད་པ་སྨྲ་ལ་བསྟན། །རྫོགས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་དབུ་མའི་ལུགས། །དེ་བཞིན་མ་ཡིན་སྲས་ལ་གསུང་། །ཞེས་བཀའ་སྔ་ཕྱི་ཡང་ཕྱི་མ་ སྟོབས་ཆེ་བ་དང་སེམས
Chinese
犹如彼等，无所缘而显现，能取与所取皆解脱，识之自性乃胜义谛。此乃瑜伽行派之论典，宣说度越诸海之彼岸。然贤者不许识于胜义中存在，以其离一与多之自性，犹如虚空之莲花。非有非无，亦非有非无，亦非二者之自体。通达此四边皆解脱之真如者，乃中观派之见地。’此乃观世音所说。 以上偈颂简要阐述了文殊菩萨自身对见地的观点，也出自圣天菩萨的《集一切要义智慧精髓》以及杰达日所著的《善逝论典之辨析》。 因此，在唯识宗的观点中，会说‘识于胜义中存在’，但不会说‘圆成实性’、‘佛’或‘智慧’于胜义中存在。而中观宗进行驳斥时，会说‘贤者不许识于胜义中存在’，但不会说‘贤者不许圆成实性’、‘佛’或‘智慧’于胜义中存在。 在阐释中观的实相时，所谓‘从四边中解脱之真如’，仅仅是遮遣的无遮，或者是指某种无法言说的状态，这是在过渡阶段所说的遮无中观。但并非如此，未经观察的诸法之离系处或空性之所依，即二取不二之法性智慧，乃是究竟的、直至最后教言所说的有相中观，以及密续中所说的身之乐。如前引密续之释文中说：‘此处，以何者之大悲无所缘，且远离分别念，以及具足一切殊胜之空性，为了完全了知三时，而于三时中行持。’此乃佛陀之究竟结论。又说：‘远离一与多之刹那智慧，乃诸佛之真如自性。’此乃宣说方便与智慧双运之智慧，以及无为之智慧。在《文殊菩萨观想》中也说：‘以此宣说真谛之语，遮破先前所说之观点，先前与后来之观点，后者次第更具力量。’‘如瑜伽行派所说，是为开示于说无智慧者，圆满正等觉之中观宗，并非如此，乃为对佛子所说。’因此，前后之教言，后者更具力量，而心识……
English
Like those, it appears without an object of focus. With the apprehended and the apprehender liberated, the nature of consciousness is the ultimate truth. This is the doctrine of the Yogacara school, proclaiming the transcendence of the ocean's far shore. However, the wise do not accept that consciousness exists in the ultimate sense, because it is devoid of the nature of one and many, like a lotus in the sky. It is neither existent nor nonexistent, nor both existent and nonexistent, nor is it the self-nature of both. Understanding that the suchness is liberated from these four extremes is the view of the Madhyamaka school.' This was spoken by Avalokiteshvara (Chenrezig). These verses briefly explain Manjushri's (Jampal's) own view on the tenets, and they also appear in Aryadeva's 'Essence of Wisdom, Collected from All' and Jetari's 'Discrimination of the Sugata's (Desheg's) Doctrine'. Therefore, in the view of the Mind-Only school, it is said that 'consciousness exists in the ultimate sense,' but it is not said that 'the perfectly established nature,' 'Buddha,' or 'wisdom' exists in the ultimate sense. And when the Madhyamaka school refutes this, it says, 'The wise do not accept that consciousness exists in the ultimate sense,' but it does not say, 'The wise do not accept that the perfectly established nature,' 'Buddha,' or 'wisdom' exists in the ultimate sense. When explaining the reality of Madhyamaka, the 'suchness that is liberated from the four extremes' is merely a negation by exclusion, or it refers to a state that cannot be expressed in any way, which is the non-affirming Madhyamaka spoken of in the interim stage. But it is not like that; the basis of separation or the basis of emptiness of all unexamined phenomena, which is the non-dual wisdom of the nature of phenomena, is the ultimate, the affirming Madhyamaka spoken of up to the final teaching, and the bliss of the body spoken of in the tantras. As the commentary on the tantra quoted earlier says: 'Here, with whose compassion there is no object of focus, and is free from conceptual thought, and the emptiness that possesses all supreme aspects, in order to fully know the three times, one engages in the three times.' This is the definitive conclusion of the Buddhas. It is also said: 'The instantaneous wisdom that is free from one and many is the very nature of the Buddhas.' This speaks of the wisdom of the union of skillful means and wisdom, and the unconditioned wisdom. In the 'Manjushri Visualization' it also says: 'With these words that speak the truth, the previously spoken views are refuted, the previous and later views, the latter sequence is more powerful.' 'As the Yogacara school says, it is to show to those who speak of no wisdom, the Madhyamaka school of the fully enlightened Buddha is not like that, it is spoken to the Buddha's sons.' Therefore, the earlier and later teachings, the latter is more powerful, and the mind... --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
་ཙམ་པ་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་རྣམ་ཤེས་ཙམ་པ་དང་དབུ་མ་པ་གཉིས་ མེད་ཡེ་ཤེས་ཅན་དུ་རྒྱས་ཤིང་མཚན་བརྗོད་དུའང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉིད་འདས། །ཡེ་ ཤེས་གཉིས་མེད་ཚུལ་འཆང་བ། །ཞེས་དང་དུས་འཁོར་རྒྱུད་དུ། སྲིད་གསུམ་ཕྲ་རབ་གཟུགས་ མིན་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་དེ་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་མེད་དེ། །སངས་རྒྱས་ཤེས་ རབ་གང་དུའང་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་ཚིག་ནི་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་སྟོན་པར་འགྱུར། ། གང་གིས་འགྱུར་མེད་དང་བྲལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་གཟུང་ནས་སྟོང་པར་ལྟ་བྱེད་ པ། །དེས་ན་གཙོ་བོས་གང་ཞིག་འཕོ་མེད་ལྷན་སྐྱེས་སྐུ་ཡི་བདེ་བ་དག་ནི་སྔགས་གྱི་ཐེག་པར་ བསྟན། །ཞེས་དང་། དྲི་མེད་འོད་དུ། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉི་ཀའི་བདག་ ཉིད་མིན་པའང་མིན། །མཐའ་བཞི་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བའི། །བདེ་ཆེན་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔགས་ཀྱི་དབུ་མ་ནི་བདེ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཡིན་ལ་བདེ་བའི་ཆ་ནས་བདེ་ཆེན་དབུ་མ་ དང་། སྟོང་པའི་ཆ་ནས་སྣང་བཅས་དབུ་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་པ་དམིགས་ བཅས་སྟོང་པ་ཡིན་པས་སོ། །བདེ་བ་མདོར་ཡང་གཙང་བདག་བདེ་དང་རྟག་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ གསུངས་ཀྱང་དེ་ནི་སྡུག་ཀུན་མེད་ཙམ་ལ་བཞག་པ་ཡིན་ལ། སྔགས་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་དེ་ལས་ ལྷག་པ་ཚད་མེད་པའི་བདེ་ཆེན་ཡིན་ཞིང་དེ་ལྟར་དབུ་མའི་དབྱེ་བ་ནི་སྣང་མེད་དབུ་མ་དང་ 1-346 སྣང་བཅས་དབུ་མ་དང་། བདེ་ཆེན་དབུ་མ་དང་གསུམ་མོ། ། སྔར་དབུ་མའི་དབྱེ་བ་ལ་ཐལ་འགྱུར་བ་དང་རང་རྒྱུད་པ་གཉིས་དང་དེ་ལའང་རབ་ཏུ་མི་ གནས་པ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་མེད་དབུ་མ་ཁོ་ནའི་དབྱེ་བར་བོད་ཀྱི་བྱས་པའི་ ཐ་སྙད་ཡིན་གྱི་སྟོན་པའི་གསུང་གིས་དངོས་སུ་ཟིན་པ་ནི་མེད་དོ། ། དེས་ན་མཐར་ཐུག་གི་དབུ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཁས་ལེན་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བསྟན་ཆོས་ནི་དེ་ དང་དེའི་གང་ཟག་དང་དེང་དེའི་གཞུང་ངོ་། ། སྔར་རྒྱ་བོད་དུ་དབུས་པ་བློ་གསལ་སོགས་བཀའ་ཐ་མ་འཁོར་བཅས་སེམས་ཙམ་གྱི་ གཞུང་དང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་སོགས་སེམས་ཙམ་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཆོམ་རྐུན་དུ་ ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་དབུ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་ཙམ་མན་ཆད་དངོས་པོ་སྨྲ་བ་གསུམ་པོ་ ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་སྨྲ་བ་དང་སྒོམ་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ནི་མིན་པ་ དང་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཅན་ཡིན་གྱི་ དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཅན་ནི་མིན་པ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་རིང་བའི་སྐལ་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་ཉེ་བ་ནི་མིན་པ་དང་། ལྷག་མ་དང་ བཅས་པའི་མྱ་
Chinese
唯识宗认为，没有智慧只有意识，而中观宗则认为具有无二智慧。在《名号赞》中也提到：‘超越了意识的法性，持有无二智慧的形态。’此外，《时轮经》中说：‘三有世界中的微尘并非实物，而是意识。同样，意识本身也是不存在的。’佛陀的智慧不住于任何地方，这些话语揭示了佛陀的真谛。那些不执着于变化和分离的人，通过领悟空性，才能真正理解空。因此，至尊者揭示了不变的、与生俱来的身体的喜乐，这在密宗的教义中有所阐述。’此外，在《无垢光经》中说：‘非有非无，亦非亦有亦非有，不属于二者之自性。从四边解脱，我向大乐身顶礼。’ 密宗的中观是乐空双运，从乐的角度来说是大乐中观，从空的角度来说是显现中观，因为这是具有一切殊胜相的、有对境的空性。虽然在显宗中也说到了‘清净、我、乐、常’，但这仅仅是指没有痛苦的状态。而密宗的乐则远胜于此，是无量的大乐。因此，中观的分类有无显现中观、显现中观和大乐中观三种。 以前对中观的分类有应成派和自续派两种，其中又有不住和如幻两种说法，这些都是藏族人对无显现中观的分类，并非佛陀亲自宣说的。 因此，究竟的中观与唯识的差别在于，一个是无为的无二智慧，一个仅仅是意识。接受这些观点的修行者和教法，就是相应的根器和相应的论典。 以前在印度和西藏，将中观派的布洛色等后期学者及其追随者归为唯识宗，以及将圣者无著等归为唯识宗，这应该被视为是对佛法的盗窃。 此外，中观与唯识的差别在于，唯识宗及以下的实物论者，仅仅是宣说和修持人无我，而不是法无我。他们的论典仅仅是阐明意识等实物，而不是阐明胜义谛的真如。因此，他们是远离圆满菩提的，而不是接近的。他们是有余涅槃的持有者，而不是无余涅槃。
English
The Mind-Only school posits consciousness alone without wisdom, while the Madhyamaka school flourishes with non-dual wisdom. In the 'Praise of Names,' it is stated: 'Transcending the nature of consciousness, holding the form of non-dual wisdom.' Furthermore, in the Kalachakra Tantra, it says: 'The subtle particles of the three realms are not form but consciousness; likewise, consciousness itself does not exist. The Buddha's wisdom does not abide anywhere,' these words reveal the Buddhas. Those who are free from change and separation, by grasping emptiness, truly see emptiness. Therefore, the Supreme One revealed the unchanging, innate bliss of the body, which is taught in the Mantrayana. Moreover, in the Vimalakirti Sutra, it is said: 'Neither existent nor non-existent, neither both nor neither, not even the nature of duality. Liberated from the four extremes, I prostrate to the body of great bliss.' The Madhyamaka of Mantra is the union of bliss and emptiness. From the aspect of bliss, it is the Great Bliss Madhyamaka, and from the aspect of emptiness, it is the Appearance Madhyamaka, because it is emptiness with all supreme aspects, emptiness with an object of focus. Although in the Sutras, 'purity, self, bliss, and permanence' are mentioned, this only refers to the absence of all suffering. The bliss of Mantra is far superior to this, it is immeasurable great bliss. Therefore, the divisions of Madhyamaka are the Non-Appearance Madhyamaka, the Appearance Madhyamaka, and the Great Bliss Madhyamaka. Previously, the divisions of Madhyamaka were the Prasangika and Svatantrika, and within these, there were the non-abiding and the illusion-like. These are Tibetan terms for the divisions of Non-Appearance Madhyamaka only, and are not directly taken from the Buddha's words. Therefore, the ultimate difference between Madhyamaka and Mind-Only is that one is unconditioned non-dual wisdom, and the other is merely consciousness. The practitioners and teachings that accept these views are the corresponding individuals and texts. In the past, in India and Tibet, classifying the later Madhyamaka scholars such as Bhavyaviveka and their followers as Mind-Only, and classifying the noble Asanga and others as Mind-Only, should be understood as theft of the Dharma. Furthermore, the difference between Madhyamaka and Mind-Only is that the three schools of object-affirming below Mind-Only only speak of and meditate on the selflessness of persons, not the selflessness of phenomena. Their treatises only clarify phenomena such as consciousness, and not the suchness of ultimate truth. Therefore, they are far from perfect enlightenment, not near. They are holders of Nirvana with remainder, not Nirvana without remainder. --------------------------------------------------------------------------------