Tibetan
རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་སྟེ། ཤ་ར་བའི་ཞལ་ནས། ས་བོན་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ས་འོག་ཏུ་མ་ཚུད་ན་རྨོ་བརྐོ་དང་བཅུ་བ་དང་ངོ་ཡུར་ལ་སོགས་པ་ཅི་བྱས་ཀྱང་མྱུ་གུ་སྔོན་པོ་ཙམ་ཡང་མི་འབྱུང་ན་འབྲས་བུ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ས་བོན་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་གཅིག་མ་སྐྱེས་ན་རྨོ་བརྐོ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་དང༌། ལྷའི་སྐུ་རྒྱ་ཆེན་པོས་བསྒོམས་ཀྱང་རུང༌། རྩ་དང་འཁོར་ལོ་དང་ཐིག་ལེ་གང་བསྒོམས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མྱུ་གུ་ཙམ་ཡང་མི་སྐྱེ་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། བདེ་འགྲོའི་རྟེན་དང༌། གཟུགས་དང་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། ལས་ཀྱི་མཐའ་འགྲུབ་པ་དང༌། ཁམས་གོང་མའི་ལྷར་སྐྱེ་བ་ཙམ་ཡིན་ཅིང༌། སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་ཀྱང་མི་མཐོང༌། རྒྱ་ལ་མཐོང་ཡང་ཉན་ཐོས་སུ་ཆ་བ་ལ། ད་ལྟ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་ན་དེ་གཅིག་པུས་ཆོག་པར་རྩི་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པ་འདྲ་བ་མངའ། རྩིག་པ་ཀུན་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བ་ཡིན་པར་གདའ་སྟེ། དགེ་བཤེས་སྟོན་པས་ཇོ་བོ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་སུ་ཆ་ཡིན་གསུངས་ཤིང་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་གཞི་ནས་སྒོམ་དུ་བཅུག་གསུངས། པུ་ཏོ་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མེད་ན་གསང་སྔགས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཆ་གསུངས་པ་ལ་གཅིག་མ་བདེ་ནས་དགོན་པ་བ་ལ་ཞུས་པས། དེ་ལོས་ཆ་དེ་བས་དམྱལ་བའི་ལམ་དུ་ཡང་འགྲོ་གསུངས་པ་ལགས་པར་གདའ་བས། ལྷའི་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གསང་སྔགས་ཡོ་ག་དང་མ་རྒྱུད་དང་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་དང་གསང་བ་འདུས་པ་བཞིའི་བརྡའ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བསྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་མེད་ན་དེ་རྣམས་གང་བསྒོམས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་འདྲེས་འཁྱེར་དངོས་གྲུབ་མི་འཐོབ། གལ་ཏེ་འཐོབ་ན་ཡང་ཐུན་མོང་བའི་དངོས་གྲུབ་ཕྲ་མོ་ཙམ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཡེ་མི་འཐོབ་གསུངས། གཉིས་པ། གཞན་དོན་གྱི་ཕན་ཡོན་ནི། འགྲོ་བའི་དཀར་པོའི་ལོ་ཏོག་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་ཞིང་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་སྟེ། ཤ་ར་བའི་ཞལ་ནས། འབྲས་བུ་ས་བོན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ངེས་པས་ས་བོན་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཞིང་ནི་ཐུན་མོང་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བར། ས་བོན་ལྟ་བུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཐེག
Chinese
由于能生起自己的一切佛法，所以说是种子。夏惹瓦说：如果一颗种子没有落入土中，无论进行耕耘、挖掘、播种、引水等任何操作，连一棵绿色的幼苗都不会长出，更不用说果实了。同样，如果菩提心这颗种子没有生起，无论进行耕耘等波罗蜜多的行为，修习空性，或者观想广大本尊身，修习脉、轮、明点等任何法门，连见道之苗芽都不会生起，更不用说获得一切遍知之智慧果实了。没有被菩提心摄持的布施等果报，仅仅是受用、善趣之身、圆满的色身和眷属、事业的成就以及转生上界天而已。即使修习空性也无法证悟，即使证悟也只会堕入声闻道。现在人们认为只要有空性就足够了，似乎大瑜伽士们都现量见到了空性，似乎对一切墙壁都没有阻碍一样。格西敦巴说，觉沃（指阿底峡尊者）说这是堕入声闻道，所以从根本上开始修习慈悲心。普多瓦说，如果没有菩提心，密咒也会堕入声闻道。有人对此不满，去问寺院的人，那人说：当然会堕入，甚至会堕入地狱道。所以，本尊身、大印等密咒瑜伽、母续、阎魔敌、密集金刚四种象征，如果没有菩提心守护之轮，无论修习哪一种，大多会变成杂修，无法获得成就。即使获得成就，也只是微小的共同成就，根本无法获得大手印的成就。第二，利他之利益是，能增长有情的白法庄稼，所以说是田地。夏惹瓦说：果实必定随顺种子，所以种子是独特的因，而田地是共同的缘。如同种子是独特的因，乘
English
Because it generates all of one's own Buddha-dharmas, it is said to be like a seed. Sharawa said: If a single seed does not fall into the ground, no matter what one does, such as plowing, digging, sowing, or irrigating, not even a single green sprout will appear, let alone fruit. Similarly, if the mind of enlightenment, like a single seed, does not arise, no matter what one does, such as the practices of the perfections, meditating on emptiness, or contemplating the vast form of a deity, or meditating on the channels, wheels, and bindus, not even a sprout of the path of seeing will arise, let alone attaining the fruit of omniscient wisdom. The results of generosity and so on, which are not grasped by the mind of enlightenment, are merely enjoyment, a basis for happy migrations, a perfect form and retinue, the accomplishment of actions, and rebirth as a god in the higher realms. Even if one meditates on emptiness, one will not see it. Even if one sees it broadly, one will fall into the Hearer's path. Now, people think that if there is emptiness, that alone is enough. It seems that great yogis have directly seen emptiness, and that there is no obstruction to any walls. Geshe Tonpa said that Jowo (referring to Atisha) said that this is falling into the Hearer's path, so he had them cultivate loving-kindness and compassion from the root. Putowa said that if there is no mind of enlightenment, even mantra will fall into the Hearer's path. Someone was unhappy about this and asked a monastic, who said: Of course it will fall, it will even go to the hell realm. Therefore, the deity's form, the great seal, and so on, are symbols of the four: mantra yoga, mother tantra, Yamantaka, and Guhyasamaja. If there is no wheel of protection of the mind of enlightenment, no matter which of these one practices, most will become mixed practices, and one will not attain accomplishment. Even if one attains accomplishment, it will only be a small common accomplishment, and one will not attain the accomplishment of the great seal at all. Second, the benefit of benefiting others is that it increases the white crop of sentient beings, so it is said to be like a field. Sharawa said: The fruit necessarily follows the seed, so the seed is a unique cause, and the field is like a common condition. Just as the seed is a unique cause, the vehicle
Tibetan
་པ་གསུམ་གྱི་རང་རང་གི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། ཐུན་མོང་བའི་རྐྱེན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ཅིང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པས། མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ན་མིའི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད། ཅེས་པ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པ་བྱས་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་གསུངས། གསུམ་པ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི། བུམ་སྐྲ་འགྲེང་སྐད་པའི་མི་རིགས་ཀྱིས་མདུང་ཐུང་འཕངས་ན་མི་ཕོག་པ་དང་ཕོག་ནས་མི་འཆི་བ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་སོ་ཅོག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མི་འགྲོ་བ་དང་ཕམ་པར་མི་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པས། ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ཕམ་པར་བྱེད་པས་མདུང་ཐུང་ལྟ་བུ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བས་ན་འགལ་བའི་གནད་ཀས་ཏེ། མུན་པ་ལོ་འབུམ་དུ་གནས་པ་ཡང་སྒྲོན་མེ་གཅིག་གིས་སེལ་བ་ལྟར་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མ་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གྱང་ལོགས་ལ་མེའི་རི་མོ་བྲིས་པ་དེས་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མི་བསྲེགས་པས་མེ་དངོས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་ཤ་ར་བ་ཆེན་པོས་གསུངས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་མགོ་ལྟུང་བར་བྱེད་པས་ན་རལ་གྲི་ལྟ་བུ་དང༌། ཉོན་མོངས་པའི་ཤིང་གཅོད་པས་ན་སྟ་རེ་ལྟ་བུ། ཞེས་པ་འདི་ཀུན་ལ་ཡང་དགེ་བཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས། ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤོང་བ་དངོས་སུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱེད་པར་སྣང་ཡང༌། བརྒྱུད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དུ་འོང་སྟེ་དེ་མེད་པ་ལ་ཤེས་རབ་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བས་སོ། །གསུངས་ཤིང༌། གཞན་ཡང་ཚེ་འདིའི་རྟོག་པ་ནས་རང་གི་རྣམ་གྲོལ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བར་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ནས་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་བར་ཐམས་ཅད་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། རང་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་མ་སྐྱེས་ཀྱང༌། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཀུན་གྱི་གགས་སུ་སོང་མ་སོང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་པས། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འགགས་
Chinese
是三士夫各自的发心等等。共同的因是菩提心，因为菩提心之心所特意区分。经中说：菩提心勇士若在世间，则人世间就在世间。乃至如来应供正等觉之间都在世间。因此，对菩萨造成损害，就是对一切众生造成损害。第三，舍弃相违品的利益是，如同蓬发竖立种族的人投掷短矛，不被击中或者击中后不死是不可能的一样。生起菩提心的一切众生，不成为烦恼的对治或者不被击败是不可能的。击败烦恼之敌，所以说是如同短矛。也就是说，一切烦恼都从不善的三根本的自性中产生，而菩提心是从善的三根本的自性中产生，所以是相违的关键。如同黑暗存在百万年，也能被一盏灯驱散一样，如果没有成为烦恼的对治，就不能说是生起了菩提心。如同在墙壁上画的火的图画，不能焚烧任何事物，因为它不是真正的火一样。这是霞惹瓦大师所说。同样，因为使烦恼的头颅倒下，所以像是利剑一样，因为砍断烦恼的树木，所以像是斧头一样。对于这些，格西本人说：断除烦恼的根本——坏聚见，表面上是由智慧来做，但通过传承，会成为菩提心的利益，因为没有它，就不会产生无垢的智慧。还说，从今生的念头到寻求自己的解脱之间，以及波罗蜜多的相违品，从悭吝到执着事物之间，一切都是不如理作意。自己是否生起了菩提心，也要通过不如理作意是否已经止息来了解。不如理作意止息
English
are the generation of the mind of each of the three types of individuals, and so on. The common cause is the mind of bodhicitta, and it is distinguished by the mind of bodhicitta. As the sutra says: If the bodhisattva is in the world, then the human world is in the world. It is said that even between the Thus-gone-one, the destroyer, the perfectly complete Buddha, is in the world. Therefore, harming a bodhisattva is said to be harming all sentient beings. Third, the benefit of abandoning the opposing side is: just as it is impossible for a person of the erect-haired race to throw a short spear and not be hit, or to be hit and not die, so it is impossible for all those who have generated bodhicitta not to become an antidote to afflictions or not to be defeated. It is said to be like a short spear because it defeats the enemy of afflictions. That is, all afflictions arise from the nature of the three roots of non-virtue, and bodhicitta arises from the nature of the three roots of virtue, so it is the key to opposition. Just as darkness that has existed for a million years can be dispelled by a single lamp, if it has not become an antidote to afflictions, it cannot be said that bodhicitta has arisen. It is like a picture of fire drawn on a wall, which cannot burn anything because it is not real fire. This is what Sharawa the Great said. Similarly, because it causes the head of afflictions to fall, it is like a sword, and because it cuts down the tree of afflictions, it is like an axe. For all of these, Geshe himself said: It seems that abandoning the root of afflictions, the view of the aggregates, is actually done by wisdom, but through the lineage, it will become the benefit of bodhicitta, because without it, immaculate wisdom itself will not arise. He also said that everything from the thoughts of this life to seeking one's own liberation, and the opposing side of the perfections, from stinginess to clinging to things, is called improper attention. Whether or not one has generated bodhicitta, it is necessary to know whether or not that improper attention has ceased. Improper attention has ceased