Tibetan
འདུས་མ་བྱས་འགོག་པ་གཉིས་ནམ་མཁའ་དང་གསུམ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་བཞིར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་པས་དཔྱད་མི་དགོས་པར་གསུངས། དབུ་མའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱོགས་དུ་མ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་ཅིང༌། འདུས་མ་བྱས་རྫས་སུ་ཁས་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རིགས་པ་མཚུངས་པ་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཤེས་བྱར་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པར་འགྲུབ་ལ། ཤེས་བྱར་ཁས་ལེན་ན་ནི་ཤེས་པ་རིམ་ཅན་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མར་གྱུར་པས་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་ཡང་མི་གྲུབ་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན། གང་དང་གང་ལ་རྣམ་དཔྱད་པ། །དེ་དང་དེ་ལ་གཅིག་ཉིད་མེད། །གང་ལ་གཅིག་ཉིད་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་དུ་མ་ཉིད་ཀྱང་མེད། །ཅེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དཔྱད་པ་ཁོ་ནས་ཀྱང་འགྲུབ་ལ། གཞན་ཡང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་དཔྱད་ན་ཡང་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བས་རང་བཞིན་མེད་དེ། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་གསུམ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་ལ། དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྟེན་དང་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དྲུག་དྲུག་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གནས། འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཆུང་ངུའི་འདུ་ཤེས་དང༌། ཆེན་པོ་དང༌། ཚད་མེད་པ་སྟེ་ཁམས་ཀྱིས་དབྱེ་ན་གསུམ། རྟེན་དང་དམིགས་པས་དབྱེ་ན་དྲུག རེ་རེ་ལ་ཡང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མེད་པ་དང༌། འདུ་བྱེད་སེམས་དང་ལྡན་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་བཅུ་བཞིའམ། ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་དམ་དྲུག་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡང་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་གང་ཡང་མེད་ལ། དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་ལུགས་སྣ་ཚོགས་པས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་ཅིང༌། དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་ན་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བྱུང་བའི་དུས་གསུམ་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་ཅིང༌། དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལོ་དང་ཟླ་བ་ནས་སྐད་ཅིག་མའི་བར་དུ་སྔ་ཕྱི་ཐ་དད་པ་ཉི་ཚེ་ལས་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་ལ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་བམ་སྙམ་ན་ཡང༌། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མཐའ་ཡོད་པ། །དེ་བཞིན་ཐོག་མ་དབུས་བརྟག་དགོས། །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གསུམ་བདག་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་གནས་པ་མིན། །ཐོག་མ་དབུས་དང་ཐ་མ་ཡང༌། །སྐད་ཅིག་བཞིན་དུ་བསམ་བྱས་ན། །ཐོག་མ་དབུས་དང་ཐ་མ་ཉིད། །ཅེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་ཏུ་གྲུབ། དེས་ན་དུ་མ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཅིག་དང་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་དམིགས་པས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཞེས་སྔར་གྱི་དམ་བཅས་པ་གྲུབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ་རིགས་པ་དེ་དག་གི་དགག་བྱ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན། པུ་ཏོ་བས་སྐབས་སུ་རིགས་པ་དེ་གསུམ་རྟེན་འབྲེལ་དང་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མ་དང་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་གསུམ་ཡིན་ཀྱང་གསུངས། དགེ་བཤེས་སྟོན་པའི་བླ་མ་ཇོ་བོ་དབང་ཕྱུག་གཞོན་ནུས་འཕགས་པ་ལྷའི་དབུ་མ་ལག་ཚད་ནས། ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་སྙམ་འཛིན། །ཐག་པ་མཐོང་ན་དོན་མེད་དོ། །དེ་ཆ་མཐོང་ན་དེ་ལ་ཡང༌། །སྦྲུལ་བཞིན་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དངོས་པོ་གང་རུང་རེ་ལ་སྦྱར་གྱིན་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་གྱི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀ་ཁ་ངོ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལེགས་མོར་གོ་ནུས་པ་མཁྱེན་སྐད་དེ། སྦྲ་དག་ཏུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཁ་དང་ལ་སྤྱན་དྲངས། ཡོན་བཤད་པའི་དུས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སྦྲ་བྱ་བ་འདི་རེ་བ་དུ་མ་འདུས་པ་ལ་ཟེར་བ་མིན་ནམ། རེ་བ་རྣམས་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་སྦྲ་ཅང་འགྲུབ་བམ་ཞེས་འདྲི། ཨེན་ཅིག་བསམས་པས་གོ་ནས་ཁས་བླངས་པ་དང༌། རེ་བ་བྱ་བ་སྣལ་མ་དུ་མ་འདུས་པ་ལ་ཟེར་བ་མིན་ནམ། སྣལ་མ་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་རེ་བ་ཅང་འགྲུབ་བམ་ཞེས་པ་དང༌། སྣལ་མ་བྱ་བ་སྤུའི་ཉག་མ་འདུས་པ་ལ་ཟེར་བ་མིན་ནམ། སྤུ་རྣམས་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་སྣལ་མ་ཅང་འགྲུབ་བམ་ཅེས་པ་དང༌། སྤུ་དག་ཀྱང་སྣ་རྟིང་གློ་དག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་དྲི་བ་མཛད། དེ་དག་གིས་ཨེན་རེ་བསམས་པས་གོ་ནས་ཁས་བླངས་པ་དང༌། རེ་བ་ལ་ནི་སྦྲ་སྙམ་འཛིན། །རེ་བ་མཐོང་ན་དོན་མེད་དོ། །དེ་ཆ་མཐོང་ན་དེ་ལ་ཡང༌། །སྦྲ་བཞིན་ཤེས་པ་འཁྲུལ་བ་ཡིན། །ཞེས་སྦྱར་བར་མཛད། ཁང་ཁྱིམ་དག་ཏུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཁ་དང་ལ་སྤྱན་དྲངས། ཡོན་བཤད་པའི་དུས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ཁང་པ་བྱ་བ་འདི་རྡོ་ཤིང་དུ་མ་འདུས་པ་ལ་ཟེར་བ་མིན་ནམ། རྡོ་ཤིང་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་ཁང་པ་ཅང་གྲུབ་བམ་ཞེས་དང༌། མཐར་རྡུལ་དག་ཀྱང་ཕྱོགས་ཆས་དབྱེ་བའི་བར་དུ་མཛད་ནས། ཁས་བླངས་པ་དང༌། རྡོ་ཤིང་ལ་ནི་ཁང་པར་འཛིན། །རྡོ་ཤིང་མཐོང་ན་དོན་མེད་དོ། །དེ་ཆ་མཐོང་ན་དེ་ལ་ཡང༌། །ཁྱིམ་བཞིན་ཤེས་པ་འཁྲུལ་བ་ཡིན། །ཞེས་སྦྱར་བར་མཛད་པར་གདའ་གསུངས། དེ་ལྟར་རིགས་པ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཟུར་ཙམ་གསུངས་ནས། གཉིས་པ། དེ་ཉིད་དབུ་མའི་གཞུ
Chinese
对于非缘起之灭，有四种观点：二者是虚空，三者是真如。由于非缘起本身就成立为无自性，因此无需进一步考察。在《中观庄严论》等论著中指出，虚空等周遍事物，由于与多个方向相关联，因此不能成立为一。对于所有承认非缘起为实有的人来说，也存在同样的道理。如果不承认非缘起为所知，那么仅凭这一点就能成立为无自性。如果承认其为所知，那么由于其与次第性的认知相关联，就像认知一样，会变成刹那性，因此也不能成立为非缘起。因此，按照“凡是对什么进行分析，那事物就不具有单一性；凡是不具有单一性的事物，那事物也就不具有多样性”的原则，由于远离了一和多，仅仅通过分析色蕴，就能成立一切法无自性。此外，如果分析受等其余四蕴的自性，也会因为远离了一和多而成为无自性。仅仅因为受是乐受、苦受和舍受三种，就不能成立为一。而且，每一种受又从所依和所缘的角度分为六种，总共有十八种。想蕴也分为小想、大想和无量想，如果从界的角度来划分，有三种；如果从所依和所缘的角度来划分，有六种；每一种想又都具有执著相的差别。行蕴包括四十九种与心相应的行，以及十四种或二十三种等不与心相应的行，种类繁多。识蕴存在于八识或六识中，因此也没有任何可以成立为一的。而且，每一种识都缘于各种各样的对境而生起，生起的方式也多种多样，因此不能成立为一。如果从时间的角度进行分析，那么在过去、未来和现在这三个时间中，受等的状态各不相同。而且，每一种状态又从年、月到刹那之间，存在着先后差别，仅仅是暂时的，没有可以成立为一的。如果认为刹那可以成立为一，那么，既然刹那有尽头，同样也需要考察开端和中间。因此，由于刹那具有三个部分，世界不是仅仅存在于一个刹那。
English
There are four views on the unconditioned cessation: two are space, and three are suchness. Since the unconditioned itself is established as without inherent existence, there is no need for further investigation. In works such as the Ornament of the Middle Way, it is pointed out that pervasive things like space cannot be established as one because they are related to multiple directions. The same reasoning applies to all who assert the unconditioned as a real entity. If the unconditioned is not accepted as knowable, then by that very fact it is established as without inherent existence. If it is accepted as knowable, then because it is related to sequential cognition, it becomes momentary like cognition, and therefore cannot be established as unconditioned. Therefore, according to the principle that "whatever is analyzed, that does not have singleness; whatever does not have singleness, that does not have multiplicity," all phenomena are without inherent existence because they are free from one and many, which is established by analyzing only the aggregates of form. Furthermore, if we analyze the nature of the other four aggregates, such as feeling, they are also without inherent existence because they are free from one and many. Just because feeling is of three kinds—pleasant, painful, and neutral—it cannot be established as one. And each of these is divided into six each from the perspective of support and object, totaling eighteen. Perception is also divided into small perception, large perception, and immeasurable perception; if divided by realm, there are three; if divided by support and object, there are six; and each has distinctions in grasping at characteristics. There are forty-nine mental formations that are associated with mind, and fourteen or twenty-three, etc., that are not associated with mind, which are various. Consciousness exists in the eight or six collections, so there is nothing that can be established as one. And each of these arises by focusing on various objects, and the ways of arising are various, so they cannot be established as one. If analyzed from the perspective of time, the states of feeling, etc., are different in the three times of past, future, and present. And each of these has differences of before and after from year and month to moment, which are only temporary, and there is nothing that can be established as one. If one thinks that the moment can be established as one, then, since the moment has an end, the beginning and middle must also be examined. Therefore, since the moment has three parts, the world does not exist for just one moment.
Chinese
初中末，如刹那般思，初中末，如是则成一。是故众多亦不成，一与多之自性不可得，故定为无自性，如是则成前之立宗，彼等理之所破为蕴等。布朵瓦云，彼时彼三理为缘起、金刚屑及一多离。格西敦巴之师，觉沃旺秋勋努，从圣天之《中观论》中，绳上谓为蛇，见绳则无义。若见其分，于彼亦，如蛇般知是错觉。如是说者，于任何事物皆可施用，以一多离之理，纵使不识字母者，亦能善解空性，如是知之。于帐篷等处迎请福业之口与啦。于说供养时，问汝之帐篷，非谓众多柱子聚集而成耶？若柱子各自分离，则帐篷能成否？略一思索，悟而承认。又问柱子，非谓众多线聚集而成耶？若线各自分离，则柱子能成否？又问线，非谓众多毛之细丝聚集而成耶？若毛各自分离，则线能成否？又将毛发分为梢、根、节等而问。彼等略一思索，悟而承认。柱上谓为帐篷，见柱则无义。若见其分，于彼亦，如帐篷般知是错觉。如是施用。于房屋等处迎请福业之口与啦。于说供养时，问汝之房屋，非谓众多石木聚集而成耶？若石木各自分离，则房屋能成否？最终乃至将尘埃亦分为方分。承认后，石木上谓为房屋，见石木则无义。若见其分，于彼亦，如房屋般知是错觉。如是施用之。如是略说以三理而定性诸法之无我。第二，彼即中观之
English
The beginning, middle, and end, if contemplated as being like a moment, the beginning, middle, and end, in that way, become one. Therefore, since many do not arise either, the nature of one and many is imperceptible, therefore it is certain to be without inherent existence. Thus, the previous proposition is established. The objects to be refuted by those reasonings are the aggregates and so forth. Putowa said that on that occasion, those three reasonings are dependent origination, the diamond sliver, and being separate from one and many. Geshe Tonpa's teacher, Jowo Wangchuk Shyönnu, from Aryadeva's Madhyamaka scriptures: 'On a rope, one apprehends a snake. Seeing the rope is meaningless. If one sees its parts, on that too, knowing it as a snake is a delusion.' He said that by applying that to any object, through the reasoning of being separate from one and many, even those who do not know the alphabet can understand emptiness well. He invited the mouth and la of meritorious activities to tents and so forth. When explaining the offerings, he asked, 'Isn't your tent said to be an accumulation of many poles? If the poles are separated, can a tent be formed?' After thinking for a moment, they understood and admitted it. Then he asked, 'Isn't a pole said to be an accumulation of many threads? If the threads are separated, can a pole be formed?' Then he asked, 'Isn't a thread said to be an accumulation of many strands of hair? If the hairs are separated, can a thread be formed?' Then he divided the hairs into tips, roots, and knots and asked. After thinking for a moment, they understood and admitted it. 'On a pole, one apprehends a tent. Seeing the pole is meaningless. If one sees its parts, on that too, knowing it as a tent is a delusion.' He applied it in that way. He invited the mouth and la of meritorious activities to houses and so forth. When explaining the offerings, he asked, 'Isn't your house said to be an accumulation of many stones and wood? If the stones and wood are separated, can a house be formed?' Finally, he even divided the dust into directional parts. After they admitted it, 'On stones and wood, one apprehends a house. Seeing the stones and wood is meaningless. If one sees its parts, on that too, knowing it as a house is a delusion.' He applied it in that way, it is said. Thus, he briefly explained how the selflessness of phenomena is established by the three reasonings. Second, that very Madhyamaka