Tibetan
ས་ནས་རྒྱལ་པོ་དགའ་ཆེས་པ་ལ་མྱ་ངན་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་རང་དང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མྱ་ངན་སྐྱེ་བར་སོང་ཙ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཅན་གྱི་བདག་མེད་པར་བསྟན་པས་དགའ་ཆེས་པར་འགྱུར་བའི་དུས་སུ་བདག་མེད་གཉིས་སྟོན་པ་ཡིན། ཞི་བ་ལྷས། འདི་ལྟར་བདག་དང་གཞན་དག་ཀྱང༌། །འཇིགས་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པར། །བདག་ལས་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ན། །གང་དེ་བསྲུང་ལ་གཞན་མི་བསྲུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། བདག་གཞན་མཉམ་ཉིད་གོམས་བྱས་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག །ཅེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒོམ་པའི་མན་ངག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་པོ་པ་ལས་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པར་མི་འགྱུར། ཇོ་བོ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྒོམ་དགོས་པ་ཡིན་གསུངས། གཉིས་པ། ཐབས་ཤེས་ཡ་བྲལ་གྱིས་འཆིང་བས་གཉིས་ཀ་མི་སྤང་བར་བསྟན་པ་ནི། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་དང༌། །ཤེས་རབ་བྲལ་བའི་ཐབས་དག་ཀྱང༌། །གང་ཕྱིར་འཆིང་བ་ཞེས་གསུངས་པ། །དེ་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་སྤང་མི་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཐབས་དང་བཅས་ཤིང་ཐབས་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པར་དེ་གཉིས་ཡ་བྲལ་བ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་རྐྱང་པ་བསྒོམས་པས་ནི་ཞི་བའི་མཐར་འཆིང་བ་དང༌། ཤེས་རབ་གང་ཟག་གི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་རྐྱང་བ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་སྲིད་པའི་མཐར་འཆིང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་མདོ་ལས། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་སུ་འཆིང་ལ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཆིང་བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་མཐའ་དེ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སངས་རྒྱས་དོན་དུ་གཉེར་བ་དག་གིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དེ་གཉིས་ཀ་སྤང་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཐབས་ཤེས་རབ་དང་བཅས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཐབས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྒོམ། ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐབས་བརྟན་པར་གྱུར་པ་ན་བདག་མེད་གཉིས་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟན་ན་སྒོམ་པ་ཡིན་ལ། དང་པོར་མིའི་རྐང་བ་བཞིན་དུ་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐབས་རེས་འཇོག་ཏུ་སྒོམ། དེ་བཞིན་དུ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཁུལ་དུ་ཚུད་པ་ན་བྱའི་གཤོག་པ་བཞིན་དུ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྒོམ་སྟེ། ཐབས་རྣམས་གོམས་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཡང་འཁོར་གསུམ་གྱི་རྫས་སུ་ཞེན་པ་མེད་ལ། ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་གོམས་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཡང་སྙིང་རྗེ་མི་འདོར་ཞིང༌། ཐབས་ཀྱིས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་དེ་དག་ཉིད་མི་དམིགས་པར་མཉམ་བཞག་རྗེས་ཐོབ་གཉིས་ཀའི་དུས་ན་སྒོམ་པ་ཡིན། ཞེས་ཤ་ར་བས་གསུངས། གསུམ་པ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། ཤེས་རབ་གང་དང་ཐབས་གང་ཞེས། །ཐེ་ཚོམ་དག་ནི་སྤོང་བའི་ཕྱིར། །ཐབས་རྣམས་དང་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི། །ཡང་དག་དབྱེ་བ་གསལ་བར་བྱ། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་སྤོངས་པའི། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་སོགས། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དག །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་སུ་བཤད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་ནས་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱར་ཡུལ་འགའ་ཞིག་གསུངས་པ་ལས་གཞུང་འདིའི་སྐབས་དོན་གྱི་ཤེས་རབ་ནི་གང་དང་ཐབས་ནི་གང་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་གྱུར་ན། ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་ནི་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་གཞུང་འདིའི་སྐབས་དོན་གྱི་ཐབས་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དང་ནི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པའི་དབྱེ་བ་ཞིག་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤངས་པ་སྟེ་དེ་མ་གཏོགས་པའི་གཞན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་སུ་བགྲང་བ་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དག་ནི་རྒྱལ་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་སུ་བཤད་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཞེས་སྐབས་དོན་གྱི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ཤུགས་ལས། ཐབས་དེ་དག་ཏུ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཐབས་དེ་དག་དང་ཡ་མ་བྲལ་བར་བྱ་རྒྱུའི་ཤེས་རབ་ཏུ་གོ་དགོས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ཤ་ར་བའི་ཞལ་ནས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་རང་ཅག་ལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སོ་སོར་གྲུབ་མོད་ཀྱི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཐབས་ཡོངས་བཟུང་བ་དང༌། །ཞེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཐབས་སུ་བཤད་ནས་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཏུ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལས་འཁོར་གསུམ་དུ་མི་རྟོག་པ་ལ་ཐབས་མཁས་པ་དམ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཀུན་དང་འཁྲུལ་བར་ཐུགས་ཕྱུང་ནས་དེ་གཉིས་གང་ཡིན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གསལ་པོར་མཛད་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤངས་པ་སྟེ། དཀར་བའམ་དེའི་སྒྲ་ཕྱིས་པའམ་དེ་མ་གཏོགས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ། གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་རྒྱལ་པོའི་གཟུགས་འདྲི་བའི་དཔེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་རྒྱུད་རས་གཞི་དང་འདྲ་བ་ལ། རི་མོ་མཁན་དང་འདྲ་བའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཚང་ན་རྒྱལ་པོའི་གཟུགས་དང་འདྲ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན་ཡང་མི་རྫོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་དྲུག་གམ་བཅུ་དང༌། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང༌། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་དགོས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་དུ་བཤད་ཅིང༌། ཐབས་དག་ལ་ཡང་རིམ་གྱིས་སློབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་ལ། སྦྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་དང་པོ་ཕྱིའི་དངོས་པོ། དེ་ནས་ནང༌། ཕྱི་ཉིད་ཀྱང་ཚོད་མ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་འདྲེན་པས་ཐོག་མར་སྦྱར་བར་བརྩོན་དགོས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ཡིན། དེ་ནས་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་གཏོང༌། དེ་དག་ལ་གོམས་པས་རིམ་གྱིས་རང་གི་ལུས་གཏོང་བ་ལ་ཡང་ད་ལྟ་ཚོད་མ་སྟོར་བ་བས་སླ་བའི་དུས་ཡོང་བ་ཡིན་གསུངས། བཞི་པ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དེ་དག་སྒོམ་པའི་གོ་རིམ་ནི། ཐབས་གོམས་དབང་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །གང་ཞིག་ཤེས་རབ་རྣམ་སྒོམ་པ། །དེས་ནི་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ། །བདག་མེད་གཅིག་པུ་བསྒོམས་པས་མིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་དང་པོར་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་རིམ་པས་བློ་སྦྱངས་ཤིང༌། འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་དེའི་རྒྱུ་སྦྱིན་པ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་བར་གྱི་ཐབས་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་གོམས་པར་བྱས་པའི་དབང་གིས་འཕུལ་ཆེན་པོས། ཇི་ལྟར་མདུད་པའི་དབང་གིས་ན། །གོས་ལ་ཚོན་བཀྲ་མི་བཀྲ་བ། །དེ་བཞིན་འཕེན་པའི་དབང་གིས་ན། །གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་བཀྲ་མི་བཀྲ། །ཞེས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དང་ཤུགས་ལས་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས། སྒོམ་བྱ་གང་ཞིག་བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་སྒོམ་པ་དེས་ནི། ཐབས་གོམས་པར་བྱས་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཇོ་བོའི་བླ་མ་ཨ་ཝ་ངྷུ་ཏི་པའི་ཞལ་ནས། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་གཅིག་པུར་ནི། །རྟོགས་བྱར་རང་གིས་རྟོགས་པ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གསལ་བ་ལས། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཟུང་འཇུག་འདོད། །གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ལམ་ཐབས་ཤེས་ཡ་མ་བྲལ་བས། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་འདོད། །སྟོང་ལས་སྙིང་རྗེ་གཞན་མིན་ཏེ། །སྙིང་རྗེ་ཡང་ནི་ཤེས་རབ་མཆོ
Chinese
如同从地上生起的国王极度欢喜而不会生起忧伤一样，自己和他人的痛苦生起忧伤，那么显示痛苦者的无我，在变得极度欢喜的时候，宣说二无我。寂天菩萨说：‘如此自己和他者，对于恐惧和痛苦不希望，从自己来说有什么差别呢？为何守护那个而不守护其他的呢？’等等。‘串习自己和他者平等，菩提心则会完全进入。’这样说是修菩提心的诀窍。对于最初的业者来说，像那样修持菩提心也不会稳固。如阿底峡尊者所说的那样修持才是必要的。第二，以方便智慧分离而束缚，因此显示两者都不能舍弃。‘方便和分离的智慧，智慧分离的方便等，因为什么缘故说为束缚？因此两者都不能舍弃。’这样说。那也是如先前所显示的那样，智慧具有方便并且方便也具有智慧，如果不成为那样，那么那两者分离有什么过失呢？以三士道的次第等方便和分离的智慧，仅仅修持空性，则会束缚于寂灭的边际。以及智慧对于有情之法修持人无我和法无我的空性，和分离的方便仅仅串习，那些也会束缚于有边的边际。什么原因呢？因为在《无垢称经》中说：‘和方便分离的智慧会束缚于声闻，和智慧分离的方便则会束缚于轮回。’因此，不处于那两个边际的寂灭，为了成办佛陀的意义，那些方便和智慧两者都不能舍弃，修持方便具有智慧并且智慧具有方便。也就是说，当方便变得稳固时，如果也以了知二无我的智慧来指示，那就是修持。首先像人的脚一样，依靠方便而修持智慧，依靠智慧而修持方便，轮流修持。像那样串习之后，当进入状态时，就像鸟的翅膀一样，同时修持。在串习方便的时候，也没有执着于三轮的实有，智慧空性。
English
Just as a king arising from the earth is overjoyed and does not give rise to sorrow, so when sorrow arises from the suffering of oneself and others, then showing the selflessness of those who suffer, at the time of becoming extremely joyful, the two selflessnesses are proclaimed. Shantideva said: 'Thus, oneself and others, do not desire fear and suffering, what difference is there from oneself? Why protect that one and not protect the others?' etc. 'By familiarizing oneself with the equality of oneself and others, the Bodhicitta will completely enter.' Thus, it is said to be the key to cultivating Bodhicitta. For the initial practitioner, cultivating Bodhicitta in that way will not be stable. It is necessary to cultivate as Atisha said. Secondly, being bound by the separation of skillful means and wisdom, therefore it is shown that neither should be abandoned. 'Skillful means and wisdom that are separate, wisdom and skillful means that are separate, for what reason are they said to be binding? Therefore, neither should be abandoned.' Thus it is said. That is, as previously shown, if wisdom has skillful means and skillful means also has wisdom, and if it does not become like that, then what fault is there in separating those two? By cultivating only emptiness, which is wisdom separated from skillful means such as the stages of the three types of individuals, one will be bound to the extreme of peace. And those who cultivate only skillful means, separated from the wisdom of cultivating the emptiness of selflessness of persons and phenomena, will also be bound to the extreme of existence. For what reason? Because in the Vimalakirti Sutra it is said: 'Wisdom separated from skillful means binds one to the Shravakas, and skillful means separated from wisdom binds one to Samsara.' Therefore, those who do not abide in those two extremes, Nirvana, and who strive for the meaning of the Buddha, should not abandon both skillful means and wisdom, but should cultivate skillful means with wisdom and wisdom with skillful means. That is to say, when skillful means becomes stable, if it is also indicated by the wisdom that knows the two selflessnesses, then that is cultivation. First, like a person's feet, relying on skillful means to cultivate wisdom, and relying on wisdom to cultivate skillful means, cultivate alternately. After familiarizing oneself in that way, when one enters the state, cultivate simultaneously like the wings of a bird. Even when familiarizing oneself with skillful means, there is no attachment to the reality of the three circles, and wisdom is emptiness.
Chinese
即使在习惯于禅定的时间，也不要舍弃慈悲。以方便作为对境的那些，在无所缘中安住，在禅定和后得两种时间都要修习。夏惹瓦如是说。第三，显示方便和智慧的差别：智慧是什么，方便是什么？为了遣除这些疑惑，要清楚地阐明方便和智慧的真实差别。舍弃智慧波罗蜜多，布施波罗蜜多等等，所有善法，诸佛都说是方便。如是说。也就是说，从经和论典中说了方便和智慧的词语结合的若干处所，如果对本论的语境中的智慧是什么，方便是什么产生疑惑，为了遣除这些疑惑，就要清楚地阐明本论语境中的方便是什么，智慧是什么的真实差别。那又是什么呢？舍弃智慧的波罗蜜多，也就是除了智慧波罗蜜多之外的布施波罗蜜多等等，所有被列为善法的，诸佛世尊都说是方便，这是就那个方面而言的。从直接显示语境中的方便是什么的言外之意来看，除了那些方便之外的法，智慧的波罗蜜多，必须理解为与那些方便不可分离的智慧。夏惹瓦说：方便和智慧二者，我们自己并没有疑惑，各自成立，但是在《经庄严论》中说：不分别的完全摄持方便，这样将不分别说成是方便，将了知世俗的因果说成是智慧等等。在《摄大乘论》中说在三轮中不分别的是殊胜的方便善巧，如果对这些都感到疑惑，为了遣除这些疑惑，清楚地阐明了二者的差别，也就是舍弃智慧的波罗蜜多，或者擦除“是”，或者除了智慧的波罗蜜多之外的布施的波罗蜜多等等所有善法，就像《顶髻宝经》中用国王画像的比喻所说的那样，众生的心相续是画布
English
Even when accustomed to meditation, do not abandon compassion. Those who have taken skillful means as their object, abide in non-objectification, and meditate during both meditative and post-meditative states. This is what Sharawa said. Third, explaining the distinction between skillful means and wisdom: What is wisdom, and what are skillful means? In order to dispel these doubts, the true distinction between skillful means and wisdom should be clearly explained. Abandoning the perfection of wisdom, generosity, and so on, all virtuous dharmas are taught by the Buddhas as skillful means. It is said. That is, from the sutras and treatises, some places where the terms skillful means and wisdom are combined are mentioned. If there is doubt about what wisdom is and what skillful means are in the context of this treatise, in order to dispel these doubts, the true distinction between what skillful means are and what wisdom is in the context of this treatise should be clearly explained. What is it? Abandoning the perfection of wisdom, that is, other than the perfection of wisdom, generosity, and so on, all that are enumerated as virtuous dharmas, all the victorious Buddhas, the Blessed Ones, have taught as skillful means. This is in reference to that aspect. From the implication of directly showing what skillful means are in the context, the dharma other than those skillful means, the perfection of wisdom, must be understood as the wisdom that is inseparable from those skillful means. Sharawa said: We ourselves have no doubt about the two, skillful means and wisdom, and they are established separately. However, in the Ornament of the Sutras, it says: 'Non-conceptual, completely grasping skillful means.' Thus, non-conceptualization is taught as skillful means, and knowing conventional cause and effect is taught as wisdom, and so on. In the Summary of the Great Vehicle, it says that not discriminating in the three spheres is the supreme skillful means. If you are confused by all of these, in order to dispel these doubts, the distinction between the two is clearly explained, that is, abandoning the perfection of wisdom, or erasing 'is,' or all virtuous dharmas other than the perfection of wisdom, such as the perfection of generosity, just as the analogy of drawing the king's image is taught in the Sutra of the Jewel in the Crown, the mind-stream of sentient beings is the canvas.