Tibetan
ཡང་སྒོམ་སྟེ། དེ་གཉིས་རིམ་གྱིས་སྒོམ་པ་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ཤི་བ་བརྡ་སྤྲོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་མངའ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཆགས་ནས་མི་གཡོལ་ཐབས་མེད་པར་འདུག་པ་ལས། སྐབས་སུ་དགོས་པའི་དབང་གིས་ཡུལ་གཞན་དུ་དམག་ལ་ཕྱིན་པའི་ཤུལ་དུ་བཙུན་མོ་ཤི། དེ་དང་པོ་ནས་བཟླས་ན་རྒྱལ་པོ་ཁྲག་དྲོན་མོ་སྐྱུགས་ནས་འཆི་བ་ཙམ་གྱི་མྱ་ངན་སྐྱེ་བས། བློན་པོ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞིག་གིས་ཕོ་ཉ་ཞིག་བཏང་ནས་རྒྱལ་པོ་མི་བདེ་བ་མེད་དམ་འདྲི་བའི་དུས་ན་གཞན་ནི་མི་གདའ། བཙུན་མོའི་དཔྲལ་བར་ཐོར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ནས་གདའ་གྱིས་ཤིག་བྱས། དེ་ནས་ཕོ་ཉ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་བར་དུ་བཏང་ནས། སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདྲི་བའི་དུས་ན་ཐོར་བ་དེ་ཤུ་བ་ཞིག་ཏུ་ཐལ་ཤེས་པ་དང༌། ཤུ་བ་འཕེལ་ནས་གདོང་པ་ཁེབས་པ་དང༌། བཙུན་མོའི་གདོང་པ་རུས་པར་ཟངས་ཀྱིས་ཐལ་ཞེས་པའི་བར་དུ་བཟླས་པས། རྒྱལ་པོའི་ཡིད་ལ་ལོག་ནས་ཕྱིན་ཙ་ན་བཙུན་མོ་དེ་ཤི་ནས་འདུག་ན་རུང་སྙམ་པ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན། དེར་བཙུན་མོ་དེ་གུམ་ལགས་བྱས་ནས་རྒྱལ་པོ་དགའ་ཆེས་པ་ལ་མྱ་ངན་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་རང་དང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མྱ་ངན་སྐྱེ་བར་སོང་ཙ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཅན་གྱི་བདག་མེད་པར་བསྟན་པས་དགའ་ཆེས་པར་འགྱུར་བའི་དུས་སུ་བདག་མེད་གཉིས་སྟོན་པ་ཡིན། ཞི་བ་ལྷས། འདི་ལྟར་བདག་དང་གཞན་དག་ཀྱང༌། །འཇིགས་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པར། །བདག་ལས་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ན། །གང་དེ་བསྲུང་ལ་གཞན་མི་བསྲུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། བདག་གཞན་མཉམ་ཉིད་གོམས་བྱས་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག །ཅེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒོམ་པའི་མན་ངག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་པོ་པ་ལས་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པར་མི་འགྱུར། ཇོ་བོ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྒོམ་དགོས་པ་ཡིན་གསུངས། གཉིས་པ། ཐབས་ཤེས་ཡ་བྲལ་གྱིས་འཆིང་བས་གཉིས་ཀ་མི་སྤང་བར་བསྟན་པ་ནི། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་དང༌། །ཤེས་རབ་བྲལ་བའི་ཐབས་དག་ཀྱང༌། །གང་ཕྱིར་འཆིང་བ་ཞེས་གསུངས་པ། །དེ་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་སྤང་མི་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཐབས་དང་བཅས་ཤིང་ཐབས་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པར་དེ་གཉིས་ཡ་བྲལ་བ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་རྐྱང་པ་བསྒོམས་པས་ནི་ཞི་བའི་མཐར་འཆིང་བ་དང༌། ཤེས་རབ་གང་ཟག་གི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་རྐྱང་བ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་སྲིད་པའི་མཐར་འཆིང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་མདོ་ལས། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་སུ་འཆིང་ལ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཆིང་བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་མཐའ་དེ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སངས་རྒྱས་དོན་དུ་གཉེར་བ་དག་གིས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དེ་གཉིས་ཀ་སྤང་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཐབས་ཤེས་རབ་དང་བཅས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཐབས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྒོམ། ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐབས་བརྟན་པར་གྱུར་པ་ན་བདག་མེད་གཉིས་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟན་ན་སྒོམ་པ་ཡིན་ལ། དང་པོར་མིའི་རྐང་བ་བཞིན་དུ་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐབས་རེས་འཇོག་ཏུ་སྒོམ། དེ་བཞིན་དུ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཁུལ་དུ་ཚུད་པ་ན་བྱའི་གཤོག་པ་བཞིན་དུ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྒོམ་སྟེ། ཐབས་རྣམས་གོམས་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཡང་འཁོར་གསུམ་གྱི་རྫས་སུ་ཞེན་པ་མེད་ལ། ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་གོམས་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཡང་སྙིང་རྗེ་མི་འདོར་ཞིང༌། ཐབས་ཀྱིས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་དེ་དག་ཉིད་མི་དམིགས་པར་མཉམ་བཞག་རྗེས་ཐོབ་གཉིས་ཀའི་དུས་ན་སྒོམ་པ་ཡིན། ཞེས་ཤ་ར་བས་གསུངས། གསུམ་པ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། ཤེས་རབ་གང་དང་ཐབས་གང་ཞེས། །ཐེ་ཚོམ་དག་ནི་སྤོང་བའི་ཕྱིར། །ཐབས་རྣམས་དང་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི། །ཡང་དག་དབྱེ་བ་གསལ་བར་བྱ། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་སྤོངས་པའི། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་སོགས། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དག །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་སུ་བཤད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་ནས་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱར་ཡུལ་འགའ་ཞིག་གསུངས་པ་ལས་གཞུང་འདིའི་སྐབས་དོན་གྱི་ཤེས་རབ་ནི་གང་དང་ཐབས་ནི་གང་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་གྱུར་ན། ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་ནི་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་གཞུང་འདིའི་སྐབས་དོན་གྱི་ཐབས་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དང་ནི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པའི་དབྱེ་བ་ཞིག་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤངས་པ་སྟེ་དེ་མ་གཏོགས་པའི་གཞན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་སུ་བགྲང་བ་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དག་ནི་རྒྱལ་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་སུ་བཤད་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཞེས་སྐབས་དོན་གྱི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ཤུགས་ལས།
Chinese
再次修习，那二者次第修习，譬如国王的妃子死去传达消息一般。国王的妃子，对容貌财富圆满十分贪恋，无法避免地住着。有时因为需要，国王去其他地方打仗，之后妃子死了。如果一开始就禀告，国王会吐血而死，产生这样的悲伤。一位善于权谋的大臣派了一个使者去问候国王是否安好，回答说其他都好，只是妃子的额头上长了一个很大的疖子。之后又派了第二个、第三个、第四个使者，像之前一样问候，得知疖子已经变成了一个脓疮，脓疮蔓延覆盖了脸，妃子的脸已经溃烂到露出骨头。这样反复禀告，国王的心已经厌倦，心想如果妃子死了倒也好。这时禀告说妃子已经去世，国王非常高兴，没有产生悲伤。同样，当对自身和他人的痛苦产生悲伤时，因为显示了痛苦者的无我性，所以在变得非常高兴的时候，就显示了二无我。寂天菩萨说：“如此自身与他身，皆不欲苦与畏惧，自他有何差别处，何故自护不护他？”又说：“若能将自他平等，菩提之心定生起。” 这是修习菩提心之口诀。对于初学者来说，如果像这样修习，菩提心不会稳固。正如觉沃所说，必须那样修习。第二，以方便智慧分离而束缚，因此显示二者皆不可舍弃。方便与离之智慧，智慧与离之方便，何故说为是束缚，因此二者皆不舍。如是说。也就是说，如前所示，智慧与方便相应，方便也与智慧相应，如果不是这样，二者分离有什么过失呢？如果仅仅修习与三士道的次第等方便分离的智慧空性，就会被束缚于寂灭的边际。智慧通达人法无我之
English
Again, meditate. Meditating on these two in sequence is like conveying the news of the death of a king's consort. The king's consort, deeply attached to her perfect beauty and wealth, resided there inevitably. Sometimes, due to necessity, the king went to war in another country, and afterwards the consort died. If this were reported from the beginning, the king would vomit blood and die, such grief would arise. A minister skilled in strategy sent a messenger to inquire whether the king was well. The reply was that all was well, except that a large boil had appeared on the consort's forehead. Then, a second, third, and fourth messenger were sent, inquiring as before. They learned that the boil had turned into a pustule, the pustule had spread and covered the face, and the consort's face had festered to the point of exposing bone. Repeating this report, the king's mind became weary, and he thought it would be better if the consort were dead. At that point, it was reported that the consort had passed away, and the king was overjoyed, without any grief arising. Similarly, when grief arises from the suffering of oneself and others, because the selflessness of the sufferer is shown, at the time of becoming very happy, the two selflessnesses are shown. Shantideva said: "Just as oneself and others do not desire suffering and fear, what difference is there between oneself and others that one protects oneself but not others?" He also said: "If one can equalize oneself and others, the mind of enlightenment will surely arise." This is the instruction for meditating on the mind of enlightenment. For beginners, if one meditates in this way, the mind of enlightenment will not become stable. As Jowo said, one must meditate in that way. Second, because method and wisdom are separated and binding, it is shown that neither should be abandoned. Wisdom devoid of method, and method devoid of wisdom, why are they said to be binding? Therefore, neither should be abandoned. So it is said. That is to say, as shown before, wisdom is in accordance with method, and method is also in accordance with wisdom. If it is not so, what fault is there in separating the two? If one only meditates on emptiness, the wisdom separated from method, such as the stages of the three types of persons, one will be bound to the extreme of peace. Wisdom that understands the selflessness of persons and phenomena,
Chinese
仅仅习惯于修习与空性正见分离的方便，也会束缚于有边。因为在《无垢称经》中说：“与方便分离的智慧会将人束缚于声闻，与智慧分离的方便会将人束缚于轮回。”因此，为了证得不落于这两种边际的涅槃，希求成佛的人们不应舍弃方便和智慧二者，应当修习方便与智慧相结合，智慧与方便相结合。也就是说，当方便稳固时，如果以了知二无我的智慧来指示，那就是修习。首先，像人的双脚一样，交替地依赖方便而修习智慧，依赖智慧而修习方便。像这样习惯之后，一旦熟练，就像鸟的双翼一样，同时修习。在习惯于各种方便的时候，也不执着于三轮的实有；在习惯于智慧空性的时候，也不舍弃慈悲。在入定和出定两种状态下，都修习方便所缘的那些对境，而不作意，如是修习。夏惹瓦如是说。第三，宣说方便与智慧的差别：为了消除智慧是什么、方便是什么的疑惑，将清楚地阐明方便和智慧的真实差别。经中说：舍弃智慧波罗蜜多以外的布施波罗蜜多等所有善法，都被诸佛宣说为方便。也就是说，从经和论典中，说到了方便和智慧结合的若干对境，如果对本论中智慧是什么，方便是什么产生疑惑，为了消除这些疑惑，将清楚地阐明本论中方便是什么，智慧是什么的真实差别。那么，什么是方便呢？就是舍弃智慧波罗蜜多，除此之外的布施波罗蜜多等所有被认为是善法的，都被诸佛世尊宣说为方便，这是就此而言，从直接显示本论中什么是方便的语气中可以得知。
English
Merely becoming accustomed to methods that are separate from meditating on emptiness will also bind one to the extreme of existence. For what reason? Because the sutra known as "Immaculate Fame" states: "Wisdom without method binds one to the Hearers, and method without wisdom binds one to samsara." Therefore, those who seek enlightenment, which is nirvana that does not abide in those two extremes, should not abandon both method and wisdom. Meditate with method accompanied by wisdom, and with wisdom accompanied by method. That is to say, when method has become stable, it is also meditation when it is shown by the wisdom that knows the two selflessnesses. At first, like a person's feet, rely on method and then meditate on wisdom, and rely on wisdom and then meditate on method, alternating. Having become accustomed in that way, when one has become proficient, meditate simultaneously like a bird's wings. Even when one is becoming accustomed to the various methods, there is no attachment to the substance of the three spheres. And even when one is becoming accustomed to the wisdom of emptiness, one does not abandon compassion. Those objects that have been made the object of method are meditated upon without any focus, during both meditative equipoise and subsequent attainment. Thus spoke Sharawa. Third, showing the distinction between method and wisdom: In order to dispel the doubts of what is wisdom and what is method, I will clearly explain the actual distinction between methods and wisdom. It is said: All virtuous dharmas, such as the perfection of generosity, excluding the perfection of wisdom, are taught as methods by the Victorious Ones. That is to say, from the sutras and treatises, several objects to be combined with method and wisdom are spoken of. If there is doubt as to what wisdom is and what method is in the context of this text, in order to dispel those doubts, I will clearly explain the actual distinction of what the methods are and what the wisdom is in the context of this text. So, what is it? It is that all those that are counted as virtuous dharmas, such as the perfection of generosity, excluding the perfection of wisdom, are taught as methods by the Victorious Buddhas, the Blessed Ones. This is in terms of that, and from the force of directly showing what method is in the context of this text, it can be known.