Tibetan
་རྨི་སྣང་མི་བདེན་པ་དང་།ཉིན་སྣང་བདེན་པ་ཡིན་ན རྨི་སྣང་འཁྲུལ་པ་དང་ཉིན་སྣང་མ་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་བས རྨི་སྣང་དུ་སེམས་ཅན་དང་ཉིན་སྣང་དུ་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་འདོད་དགོས། གཉིས་ཀ་འཁྲུལ་སྣང་ཡིན་ན་ནི་བདེན་རྫུན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོན་མེད་དེ། མ་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་པར་སྣང་ཞིང་བཟུང་བ་ལ་འཁྲུལ་སྣང་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྔོན་ཆད་རི་རབ་ཟས་སུ་བཟའ་ཞིང་རྒྱ་མཚོ་སྐོམ་དུ་བཏུང་རྒྱུ་བྱུང་ཡང་ད་ལྟ་འགྲངས་པ་མེད་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་གོས་སུ་གྱོན་ཡང་དྲོ་བ་མེད་པ་ཡང་སྣང་ཙམ་ལས་མ་གྲུབ་པའི་བརྡར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་སྟོང་པར་ཤེས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དོགས་གཅོད་དང་བཅས་པ་ལ་བཞི། དངོས་འཛིན་སྐྱེ་གཞིའི་གཙོ་བོ་ལུས་ལ་ཞེན་པའི་ཉེས་དམིགས་གནོད་བྱེད་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་ ༄༅། །གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་པ། སྟོང་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་ལོག་རྟོག་བསལ་བ། རྟོགས་བྱེད་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་བཤད་པ། ཇི་སྲིད་གཉིས་སྣང་གི་འཛིན་པ མ་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཕན་གནོད་ཀྱི་སྣང་བ་འབྱུང་ཡང་དོན་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་དངོས་འཛིན་སྐྱེ་གཞིའི་གཙོ་བོ་ལུས་ལ་ཞེན་པའི་ཉེས་དམིགས་གནོད་བྱེད་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི ལུས་སུ་སྣང་བ་འདི་སྟོང་པར་མ་ཤེས་ཤིང་དེ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པའི་སྐྱོན་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་འདིའི་ཆེད་དུ་འབད་རྩོལ་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཟ་བས་ན་ཟ་འདྲེ་དང་། འཁོར་བ་ན་འཁོར་བར་ཁ་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེ་འཆིའི་སྣང་བ་སྟོན་པས་ཤི་གཤེད། ལུས་ཀྱི་ཆེད་དུ་གོས་སོགས་བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་ཆགས་སྡང་གི་ཞེན་པས་འཆིངས་ཏེ་ཐར་པའི་སྲོག་རྩ་གཅོད་པས་སྲོག་གཅོད། གཏན་དུ་བདེ་བའི་དབུགས་འཕྲོག་པའི་དབུགས་ལེན་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་མཚོན་ཚོགས་དྲུག་གི་ཡུལ་སྣང་ལ་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རི་དྭགས་ཀྱིས་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་རུ་མཐོང་ནས་རྒྱུག་པ་ལྟ་བུ་ལས་སྙིང་པོ་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ན་ཡུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ ལ་འབད་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་སྟོང་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་ལོག་རྟོག་བསལ་བ་ནི། དེ་ལྟར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་སྟོང་པར་ཤེས་ཀྱང་སྔར་བཞིན་བདེན་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ལས་མེད་དུ ནི་མི་འགྲོ་བས་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། བསྒོམ་བྱའི་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ན་སྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་ལ། ལ
Chinese
如果梦境不真实，白天的显现是真实的，那么梦境就是错觉，白天的显现就不是错觉，所以必须认为梦境中是众生，白天显现的是佛。如果两者都是错觉，那么就没有真假的差别了，因为将非有执为有，显现并执取，就叫做错觉。另外，以前曾经吃掉须弥山，喝干大海，现在也没有饱足，曾经穿上三千世界作为衣服，也没有温暖，这些都应该理解为仅仅是显现而已，实际上并不成立的象征。第三，必须了解空性的理由，包括断除疑惑，共有四点：以名称的类别来显示执着实有的生起之根本，即对身体的执着的过患；破除对空性的邪见；解释能证悟的智慧的分类；只要二取显现的执着 没有消失，就会有利益和损害的显现，但实际上并没有成立，以此方式来结尾。第一，以名称的类别来显示执着实有的生起之根本，即对身体的执着的过患：如果不了解显现为身体的这个是空性的，并且执着它是真实的，那么过失是非常大的。因为依赖于此，为了这个身体的缘故而努力，由于这种努力，会吞食遍知的果实，所以是食肉鬼；在轮回中，轮回相续不断，显现生死的现象，所以是死神；为了身体的缘故，寻求衣服等安乐，并且被贪嗔的执着所束缚，从而断绝了解脱的命脉，所以是断命者；因为也是夺走恒常安乐之气息的夺命者。以此为例，对于六识的对境显现的所有执着，就像鹿看到海市蜃楼以为是水而奔跑一样，实际上连微尘般的精华也没有成立，所以应该努力证悟一切对境显现都是空性的自性。 第二，在确立空性时破除邪见：像这样确立之后，即使了解了空性，也仍然像以前一样以真实的方式存在，并没有消失，那么像这样了解有什么必要呢？如果不了解所修的自性是空性，那么所有的修行都必定会落入无记的方面。并且
English
If dreams are not true, and daytime appearances are true, then dreams are illusions and daytime appearances are not illusions, so one must believe that in dreams there are sentient beings and in daytime appearances there are Buddhas. If both are illusions, then there is no difference between truth and falsehood, because appearing and grasping at what is not as what is, is called illusion. Furthermore, even though in the past one may have eaten Mount Meru as food and drunk the ocean dry, one is not full now, and even though one may have worn the three thousand worlds as clothing, one is not warm, these should be understood as symbols of mere appearance that are not actually established. Third, there are four reasons, including the refutation of doubts, why it is necessary to understand emptiness: showing the faults of clinging to the body, the main basis for the arising of grasping at reality, by means of categories of names; dispelling wrong ideas about establishing emptiness; explaining the divisions of the wisdom that realizes; as long as the grasping of dualistic appearance does not cease, the appearance of benefit and harm will occur, but in reality it will not be established, and this is how it will be concluded. First, showing the faults of clinging to the body, the main basis for the arising of grasping at reality, by means of categories of names: If one does not understand that this appearance as the body is emptiness and clings to it as true, then the fault is very great. Because relying on this, one strives for the sake of this body, and because of this effort, one eats the fruit of omniscience, so one is a flesh-eating demon; in samsara, the cycle of rebirth continues, showing the phenomena of birth and death, so one is the god of death; for the sake of the body, one seeks comfort such as clothing, and is bound by the clinging of attachment and aversion, thereby cutting off the lifeline of liberation, so one is a life-cutter; because one is also a life-taker who steals the breath of constant happiness. By this example, all clinging to the objects of the six consciousnesses is like a deer seeing a mirage as water and running towards it, but in reality not even a particle of essence is established, so one should strive to realize that all object appearances are the nature of emptiness. Second, dispelling wrong ideas about establishing emptiness: After establishing it in this way, even if one understands emptiness, it still remains in the same way as before in a true manner, and does not disappear, so what is the need to understand it in this way? If one does not understand that the nature of what is to be meditated on is emptiness, then all meditation will definitely fall into the side of the unstated. And
Tibetan
ར་བསྐྱེད་སྒོམ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་གོ་ཙམ་རྟོགས་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ན། སྟོང་པར་རྟོགས་ཙམ་གྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་གནས་ལུགས་མངོན་དུ་གྱུར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡོད། ཡང་གདོད་ནས་སྟོང་ན་སྟོང་པར་ཤེས་ཀྱང་རུང་མ་ཤེས་ཀྱང་རུང་འདྲའོ་སྙམ་ན། རིག་དང་མ་རིག་ཤེས་དང་མ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་འཁོར་འདས་དང་གྲོལ་འཁྲུལ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་རིག་པ་ནི་གནད་དུ་ཆེའོ། །ད་ལྟ་འགའ་ཞིག་གིས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་པ་ཡིན་གྱི་བསླབ་སྦྱངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པས་ནི་གོ་མི་ཆོད་ཟེར་བའང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མ་རྟོགས་ནས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་ཡིན་ལ། བསླབ་ཅིང་སྦྱངས་པས་ནི་རྒྱུད་ལུང་མན་ངག་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པའི་ལྟ་ ༄༅། །བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །གཞན་ཡང་བསླབ་སྦྱངས་སོགས་དཀའ་བ་ཆེན་པོ་སྤྱད་ནས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་ཀྱང་རུང་། དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་སྤྱད་པར་རྟོགས ཀྱང་རུང་། དཔེར་ན་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་གསེར་རྙེད་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པར་མལ་ས་ནས་རྙེད་ཀྱང་གསེར་ལ་ནི་བཟང་ངན་མེད་པ་དང་འདྲའོ། །གསུམ་པ་རྟོགས་བྱེད་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་བཤད་པ་ནི། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་ལ། འཁོར་འདས་སྟོང་ཉིད་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དུ་ངེས་པར་ཐག་ཆོད་པའི་རྗེས་ཤེས་རྒྱུན་ཆགས་པ་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་དེ་གཉིས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེད་དེ། དང་པོ་རྟོགས། བར་དུ་མྱོང་། ཐ་མ་གདིང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་གནད་གདམས་པའོ །བཞི་པ་ཇི་སྲིད་གཉིས་སྣང་གི་འཛིན་པ་མ་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཕན་གནོད་ཀྱི་སྣང་བ་འབྱུང་ཡང་དོན་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྣང་ཙམ་ལས་མ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ནི་མི་འཐད་དེ སྟོང་པར་རྟོགས་ཀྱང་དེའི་ལུས་ལ་མེ་ཆུས་རེག་ཅིང་མདའ་མདུང་སོགས་ཀྱིས་བརྒྱབ་ན་ཟུག་རྔུའི་གནོད་པ་འབྱུང་བས་སོ་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་ཆོས་ཉིད་ཟད་པའི་དབྱིངས་ལ་མ་སླེབ་ཀྱི་བར་དུ་གཉིས་སྣང་མི་ནུབ། དེ་མ་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཕན་གནོད་ཀྱི་སྣང་བ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འབྱུང་ཡང་། དོན་དམ་པར་ནི་དམྱལ་བའི་མེ་ཡང ཚིག་བྱེད་དུ་མ་གྲུབ་པས། སྣང་ངོས་ནས་སྣང་ཙམ་ལས་སྟོང་ངོས་ནས་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་དག་ཀྱང་ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོས་གསུངས་པའི་གདམས་པའོ། ཀུན་ཁྱབ་གནས་ལུགས་ཀུན་ལ་རྗེས་འགྲོ་བས། །ལྟོས་འགྱུར་ཆོས་ལ་འགྱུར་མེད་བདེན་དངོས་མེད། །རང་བཞིན་མེད་མཉམ་སྣང་ཙམ་སྟོང་པ་རུ། །ཇི་བཞིན་རྟོགས་ཕྱིར་ཐོས་བསམ་ཤེས རབ་བསྐྱེད། །ཅེས་པའང་སྐབས་དོན་བསྡུ་བའི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གསུམ་པ་ཕན་གནོད་ཀྱི་མཚང་ལ་རྒོལ་བ་ལ་གསུམ། གང་ལས་ཕན་གནོད་དུ་མཚན་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ངོས་བཟུང་བ གང་ལ་ཕན་གནོད་དུ་སྣང་བའི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་བརྟགས་པ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་གདམས་པའི་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་གང་ལ་ཕན་གནོད་དུ་མཚན་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ངོས་བཟུང་བ་ནི གདམས་པ་འདི་སྐོར་དཔལ་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ས་ར་ཧ་དང་མཇལ་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། དགེ་སྡིག་སོགས་ལ་ཕན་གནོད་ ༄༅། །གཉིས་སུ་བདེན་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཉིད་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། དེའི་རྒྱུ་ནི་སྒྲིབ་པ་སྟེ སྐབས་འདིར་གཞི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་མ་རིག་པ་ཞེས་ཟེར་ལ། དེའི་ནུས་པ་རྒྱུད་ལ་བརྟན་པར་བྱས་པ་ལ་ནི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་ལུས་ངག་གི་དགེ་སྦྱོར་ལ་འབད་པ་ལྟ་བུ་ཐབས་གཞན་གྱིས་སྦྱོང་བར་མི་ནུས་ལ། འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབ་ན་སྒྲིབ་པ་དེ་ངང་གིས་དག་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཚུལ་ལ་ཐབས་དུ་མས་བརྩོན་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་གང་ལ་ཕན་གནོད་དུ་སྣང་བའི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་བརྟགས་པ་ལ་གཉིས། ཚེ་ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་དུ་ཕན་གནོད་དུ་སྣང་བ་དགེ་སྡིག་གི་རང་བཞིན་ལ་བརྟགས་པ་དང་། ཚེ་འདིར་ཕན་གནོད་དུ་སྣང་བ་ལྷ་འདྲེའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟགས་པའོ། །དེའི་དང་པོ་ལ་གཉིས། ཇི་ལྟར་བརྟགས་ཚུལ་དངོས་དང་། དེ་ལྟར་བརྟགས་ཏེ་གཏན་ལ་འབེབས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ཇི་ལྟར་བརྟགས་ཚུལ་ནི། ཕན་བྱེད་ལུས་ངག་གི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་གནས་གང་དུ་འདུག །བསགས་པའི་བང་མཛོད་གང་དུ་མཆིས་དང་། གཞན་ཡང་བྱུང་བའི་ཁུང་། གནས་པའི་ས། འགྲོ་བའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ རང་བཞིན་ལ་བརྟགས་ཤིང་། དེས་ཕན་གང་ལ་བཏགས། སེམས་འདིའི་ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་མགོ་མཇུག་གང་ལ་ཕན་ཐོགས་པ་ཡོད་ཅེས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་སྟོང་པ་ཡུལ་མེད་དུ་འདུག་སྟེ། འཁོར་བ་རུ་བསོད་ནམས་བསགས་པར་སྣང་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་སྡིག་པ་ལའང་དཔྱད་ཅིང་། དེ་ཡང་གང་ལ་གནོད་པར་བྱས་སོགས་བརྟགས ཡང་དགེ་སྡིག་གཉིས་ཀས་ཕན་གནོད་ཅི་ཞིག་བྱས ད་ལྟ་རྟག་ཏུ་ལུས་ངག་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་སྐྱེས་
Chinese
如果其他生起次第的禅修，仅仅是理解一点、觉悟一点都不能解脱，那么仅仅是觉悟空性，有什么理由必须显现无自性的实相呢？又如果认为本来就是空性，知道空性也好，不知道空性也好，都一样，那么要知道，轮回和涅槃、解脱和迷惑，都是从有明和无明、知和不知的差别中产生的，所以要知道，明觉是至关重要的。现在有些人说，必须依靠自己的力量去了解，通过学习是无法了解的，这也是颠倒的说法。因为从无始以来，就是因为没有依靠自己的力量觉悟，才在轮回中流浪。通过学习，就能证悟符合所有经续和口诀的见解。此外，即使通过学习等付出巨大的努力而证悟空性，或者不付出任何努力而证悟，都可以。例如，就像通过巨大的努力找到黄金，或者不费力地从床上找到黄金一样，黄金本身没有好坏之分。第三，解释能证悟的智慧的 在没有到达法性穷尽的法界之前，二取不会消失。在二取没有消失之前，利弊的显现会持续不断地产生。但在胜义中，即使是地狱的火焰，也没有成立为能烧灼之物。所以要知道，从显现的角度来看，只是显现而已，从空性的角度来看，什么也没有成立。这些也是一切智者所说的窍诀。
English
If other arising-stage meditations cannot liberate by merely understanding or realizing a little, then what reason is there that merely realizing emptiness must manifest the reality of no self-nature? Furthermore, if one thinks that since it is empty from the beginning, it is the same whether one knows it is empty or not, then one should know that samsara and nirvana, liberation and delusion, arise from the difference between knowledge and ignorance, knowing and not knowing. Therefore, it is crucial to know that awareness is essential. Some people now say that one must know through one's own power and that knowing through learning and studying is useless. This is also a perverse statement, because from beginningless time, one has wandered in samsara because one has not realized through one's own power. By learning and studying, one will realize a view that is in accordance with all the tantras, agamas, and instructions. Furthermore, it is fine to realize emptiness after exerting great effort in learning and studying, or to realize it without exerting any effort at all. For example, it is like finding gold through great effort or finding it in bed without any effort; the gold itself is neither good nor bad. Third, explaining the divisions of the wisdom that realizes: The discriminating wisdom that establishes all appearances as empty is called individual discriminating wisdom. The subsequent wisdom that continuously ascertains samsara and nirvana as the nature of great emptiness is called the wisdom that realizes selflessness. These two wisdoms should be generated in the mindstream: first realize, then experience, and finally gain conviction. This is the essential instruction. Fourth, as long as the grasping of dualistic appearance has not subsided, although the appearance of benefit and harm will arise, the conclusion is made in the manner that it is not established in reality: In this way, it is unreasonable to think that the body and so on are merely appearances and not established, because even if one realizes emptiness, if the body is touched by fire and water or struck by arrows and spears, the pain of suffering will arise. As long as one has not reached the realm where the nature of phenomena is exhausted, dualistic appearance will not subside. As long as it has not subsided, the appearance of benefit and harm will arise continuously. But in ultimate reality, even the fire of hell is not established as something that burns. Therefore, one should know that from the perspective of appearance, it is merely appearance, and from the perspective of emptiness, nothing is established at all. These are also the instructions spoken by the Omniscient Great One.