Tibetan
་བསམ་པ་ལ་གཉིས ལས་དང་བསྲུང་བའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་གལ་ཆེ་བ་ཅུང་ ༄༅། །ཟད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མི་དགེ་བའི་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་དང་། དགེ་བའི་ལས་འབྲས་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བཅུ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་མཛོད་ལས། དེ་ལས་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་ནི། །དགེ་དང་མི་དགེ་ཅི་རིགས་པར། །ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་བཅུར་གསུངས་སོ།།ཞེས་དགེ་མི་དགེའི་ལས་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས་དེའི་ནང་ནས་ཆེ་ལོང་ངམ་ཆེ་ཤོས་བསྡུས་ནས་བཅུར་བསྟན་པ་ལས་མི་དགེ་བ་བཅུ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ། མ་བྱིན་པ་ལེན་པ། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ལས་གསུམ་དང་། རྫུན། ཕྲ་མ། ཚིག་རྩུབ་ངག་འཁྱལ་ཏེ་ངག་གི་ལས་བཞི བརྣབ་སེམས། གནོད་སེམས། ལོག་ལྟ་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལམ་གསུམ་སྟེ་བཅུའོ། །དང་པོ་སྲོག་གཅོད་པ་ནི མཛོད་ལས སྲོག་གཅོད་པ་ནི་བསམ་བཞིན་དུ། །མ་ནོར་བར་ནི་གཞན་བསད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་འདི་ལ་གཞི་བསམ་སྦྱོར བ་མཐར་ཐུག་བཞི་ལས གཞི་སེམས་ཅན་གཞན་ཡིན་པ། བསམ་པ་ལ་འདུ་ཤེས། ཀུན་སློང་། ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་གྱི་འདུ་ཤེས་ལ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་གཉིས་ལས། དམག་ལ་སོགས པར་འགྲོ་བའམ་སུ་ཐུག་ནའང་གསོད་སྙམ་པ་ལྟ་བུའི་ཀུན་སློང་སྤྱི་ཞུགས་ཡོད་ན། བསད་པའི་ཚེ་གསད་བྱ་དེ་གཞན་དུ་ཤེས་པའམ་དེར་ཤེས་པའི་འདུ་ཤེས་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་འདྲ་ལ། དེ་ལས་གཞན་ལྷས་སྦྱིན་ལྟ་བུ་གསོད་སྙམ་ནས་ནོར་ཏེ་མཆོད་སྦྱིན་ལྟ་བུ་བསད་ན་འདུ་ཤེས་འཁྲུལ་པའི་ཆ་ནས་དངོས་གཞིའི་སྡིག་པ་མེད་ལ། ཀུན་སློང་ནི་བསད་པར་འདོད་པ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དུག་གསུམ་གང་རུང་གི་སྒོ་ནས་ཏེ།འདི་དག་འོག་མ་རྣམས་ལའང་ཅི་རིགས་པར་འགྲེའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་མཚོན་ནམ་དུག་གམ་རིག་སྔགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་རང་གིས་བྱས་སམ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་གང་ཡིན་ཀྱང་འདྲ་སྟེ། གཞན་ཞིག་གིས་མི་ལྟ་བུ་གསོད་རྒྱུའི་གྲོས་ཐོག་ཏུ་རང་ཡང་ཐེ་ཡོད་ན་གཞན་དེ་དག་གིས་གསད་བྱ་དེའི་སྲོག་ནམ་བཅད་པའི་ཚེ། རང་གིས་དངོས་སུ་མ་བྱས་ཀྱང་གཞན་ལ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། མཐར་ཐུག་ནི་གསད་བྱ་དེ་རང་གི་སྔ་རོལ་དུ་ཤི་བ་དགོས་ཤིང་དེ་ལས་གཞན་དེའི་སྔ་རོལ་ལམ་དེ་དང་མཉམ་དུ་རང་ཤི་ན་རང་ལ་སྡིག་པའི་དངོས་གཞི་ཚང་བ་མེད། དེས་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ཕམ་པ་ལའང་ཤེས་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་མ་བྱིན་ལེན་པ་ནི། སྔ་མ་ལས། མ་བྱིན་ལེན་པ་གཞན་གྱི་ ༄༅། །ནོར། །མཐུ་དང
Chinese
关于思考有二：业和守护的分类，以及业的差别略作阐述。 首先分二：不善业果的分类和善业果的分类。 第一部分分二： 认识十种不善业道，并阐述其果报。 第一部分出自《俱舍论》： 从中总摄略而言，善与不善诸差别，业道即说有十种。 意思是说，善与不善的业有很多种，从中总摄或最大者归纳为十种，其中不善业有十种：杀生、不予取、欲邪行，这是身的三种业；妄语、离间语、恶语、绮语，这是语的四种业；贪心、害心、邪见，这是意的三种业道，总共十种。 第一种，杀生，出自《俱舍论》： 杀生乃是故意地，不错乱地杀他众。 这需要四个方面：所依、意乐、加行和究竟。所依是其他有情；意乐包括想、动机和烦恼，想又分为正确和错误两种。例如，如果参与战争或打算杀害任何遇到的人，这种动机是普遍存在的。当杀害时，如果将要杀的对象视为他人或认识到是此人，那么这种想可能是正确或错误的。 另一方面，如果打算杀害像授予者一样的人，却错误地杀害了像祭祀者一样的人，那么从想的角度来看，就没有根本的罪过。动机是想要杀害，烦恼是通过三种毒素中的任何一种。这些也应根据情况适用于以下各项。加行是通过武器、毒药或明咒等方式进行，无论是自己做还是让他人做都可以。例如，如果某人参与了其他人谋杀某人的计划，那么当其他人夺走被杀者的生命时，即使自己没有亲自行动，也相当于让他人去做。究竟是被杀者必须先于自己死亡，如果被杀者先于自己或与自己同时死亡，那么自己就没有完成根本的罪过。因此，也需要了解杀生的堕罪。第二，不予取，如前所述：不予取是取他人的 财物，通过力量和
English
There are two aspects to consider: the classification of actions and protections, and a brief explanation of the important distinctions of actions. First, there are two parts: the classification of the results of non-virtuous actions and the classification of the results of virtuous actions. The first part has two sections: Identifying the ten non-virtuous paths of action and explaining their results. The first part is from the Treasury of Knowledge (Abhidharmakośa): "From these, summarizing the main points, the various differences between virtue and non-virtue, are taught as the ten paths of action." This means that there are many virtuous and non-virtuous actions, but from these, the main or largest are summarized into ten. The ten non-virtuous actions are: killing, stealing, and sexual misconduct, which are the three actions of the body; lying, divisive speech, harsh speech, and idle chatter, which are the four actions of speech; covetousness, malice, and wrong view, which are the three paths of action of the mind, totaling ten. The first, killing, is from the Treasury of Knowledge: "Killing is intentionally, without error, killing another being." This requires four aspects: the basis, intention, action, and completion. The basis is another sentient being; the intention includes recognition, motivation, and afflictions. Recognition is divided into correct and incorrect. For example, if one is going to war or intends to kill anyone they encounter, this kind of motivation is generally present. When killing, if the object to be killed is recognized as another person or recognized as that person, then this recognition may be correct or incorrect. On the other hand, if one intends to kill someone like a donor but mistakenly kills someone like an offering recipient, then from the perspective of recognition, there is no fundamental sin. The motivation is the desire to kill, and the affliction is through any of the three poisons. These should also be applied accordingly to the following items. The action is performed through weapons, poison, or mantras, etc., whether done by oneself or caused to be done by others. For example, if someone is involved in a plan by others to murder someone, then when those others take the life of the person to be killed, even if one did not act directly, it is equivalent to causing others to do it. The completion is that the person to be killed must die before oneself. If the person to be killed dies before oneself or at the same time as oneself, then one has not completed the fundamental sin. Therefore, it is also necessary to understand the downfall of killing. Second, stealing, as mentioned earlier: Stealing is taking another's property, through force and
Tibetan
་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད། །ཅེས་གཞི་རང་ལ་མི་དབང་བ་གཞན་གྱིས་བདག་གིར་བཟུང་བའི་རྫས་གང་ཡང་རུང་བ། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དེར་འདུ་ཤེས་ཤིང་ཀུན་སློང་ལེན་པར་འདོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་དུག་གསུམ་གང་རུང་གིས། སྦྱོར་བ་དངོས་སུ་བཙན་ཐབས་ཀྱི་མཐུས་འཕྲོག་པའམ་མ་ཚོར་བར་ལྐོག་ཏུ་འཇབ་བུས་བརྐུས་པ་རང་གིས་བྱས་སམ་གཞན་ལ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་གང་ཡང་འདྲ་ལ མཐར་ཐུག་ནི་རང་ལ་ཐོབ་བློ་སྐྱེས་པའོ། །གསུམ་པ་ལོག་གཡེམ་ནི།དེ་ཉིད་ལས། བསྒྲོད་མིན་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ཡིས། །ལོག་པར་གཡེམ་པའང་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་བསྒྲོད་མིན་ཏེ་འཁྲིགས་པ་སྤྱོད་པའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་སྟེ་སེམས་ཅན་ལ་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ། གཞི་ལ་བསྒྲོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གང་རུང་བ་གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། ཕ་མ་དང་བུ་རྒྱུད་དང་ཕ་མས་བསྲུང་བ་བདུན་བརྒྱུད་ཚུན་དུ་འབྲེལ་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་མ་སོགས་སྡོམ་པ་བླང་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་མིན་པ་ཁ་དང་བཤང་ལམ་དང་རང་གཞན་གྱི་བརླ་དང་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གནས་མ་ཡིན་པ་གཙུག་ལག་ཁང་དང་རྟེན་གསུམ་གྱི་དྲུང་དང་། རང་གི་ཕ་མ་ དང་དགེ་སྦྱོང་དང་གཞན་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་མཐོང་ཐོས་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པ་ཟླ་བ་ཚང་བའི་སྦྲུམ་མ་དང་ཟླ་མཚན་འཛག་པ། བང་མ་སང་བ། མྱ་ངན་གྱིས་ནོན་པ། བསྙེན་གནས་ལ་སོགས་ཀྱི་དུས་ཏེ། དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་ནི རང་གི་ཆུང་མ་ཡིན་ཀྱང་ལོག་གཡེམ་དུ་འགྱུར་བའོ། །བསམ་པ་སྔར་ལྟར་གསུམ་དང་སྦྱོར་བ་དེའི་དོན་ལ་བརྩོན་ཞིང་མཐར་ཐུག་དབང་པོ་གཉིས་སྤྲད་པ་ན་དངོས་གཞིར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་རྫུན་ནི། སྔ་མ་ལས། རྫུན་ཚིག་འདུ་ཤེས་གཞན་བསྒྱུར་བའི། །ཚིག་དོན་མངོན་པར་གོ་བའོ། །མིག་རྣ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་། །གསུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་གང་དེ། །མཐོང་ཐོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །རྟོགས་པ་མིན་ཏེ་རིམ་བཞིན་བཤད། །ཅེས་གཞི་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། དེ་ལས་ལྡོག་པ་མ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་ལ། དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱིས་རྟོགས་པ་སྟེ་བཞི་དང་། དེའི་ལྡོག་ཕྱོགས་མིག་གིས་མ་མཐོང་བ་སོགས་སྦྱང་བ་དང་ ༄༅། །སྨྲ་ཡུལ་དོན་གོ་བའི་གང་ཟག་ལ། བསམ་པ་གསུམ་ལས་གཞན་འདྲ་ལ། འདུ་ཤེས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་མ་མཐོང་བ་ད
Chinese
以潜伏的方式占有。也就是说，任何不属于自己，而被他人占有的物品。在思想上，认识到这一点，并希望以贪、嗔、痴三毒中的任何一种动机来获取。行为上，实际以强力抢夺，或在未察觉的情况下秘密地潜伏偷窃，无论是自己做，还是让他人做，都是一样的。最终目的是产生据为己有的想法。第三是邪淫。其中说到：想要与不应行淫者行淫，邪淫也有四种。所谓不应行淫，即与不适合行淫的众生，也就是对有情众生生起欲望而行邪淫。对象上，不应行淫者，无论是男性还是女性，已被他人占有；与父母、子嗣或父母守护者有七代以内血缘关系；受持沙弥尼等戒律者；非生殖器官，如口、肛门、自己或他人的大腿、手等；地点不适宜，如寺庙、三宝所依之处；自己的父母、沙门或众多其他人可见可闻之处，有光亮的地方；时间不适宜，如足月孕妇、月经期、哺乳期、被悲伤压抑、斋戒日等。这些情况中的任何一种，即使是自己的妻子，也会变成邪淫。意乐如前三者，行为上努力促成此事，最终两根交合时，就成为正行。第四是妄语。前面说到：妄语是了知，改变他人之语词意义。眼耳意的三种识，以三者所体验的，见闻分别识，非证悟次第说。也就是说，对象是见到、听到、分别和证悟，以及与此相反的未见等四种，共八种。其中，以眼等体验为见。同样，以耳听闻， 以意分别，以及其他鼻、舌、身三种识所证悟的四种。以及其反面，如眼未见等，需要学习。 再者，对于能理解所说之意的对象，意乐与前三者相同，认识上，明明以眼见到事物却说未见。
English
To possess by stealth. That is, any object that does not belong to oneself but is possessed by another. In thought, to recognize this and to wish to acquire it with any of the three poisons of greed, hatred, and delusion as motivation. In action, actually seizing by force or secretly stealing by stealth without being noticed, whether done by oneself or caused to be done by others, is the same. The ultimate goal is to generate the thought of possessing it as one's own. The third is sexual misconduct. It says: Wanting to engage in sexual activity with those with whom it is inappropriate to engage in sexual activity, there are four types of sexual misconduct. So-called inappropriate sexual activity is engaging in sexual activity with beings with whom it is not appropriate to engage in sexual activity, that is, arousing desire for sentient beings and engaging in sexual misconduct. In terms of object, those with whom it is inappropriate to engage in sexual activity, whether male or female, are those who have been possessed by others; those who are related to parents, descendants, or guardians of parents within seven generations; those who have taken vows such as novices; non-reproductive organs such as the mouth, anus, one's own or another's thighs, hands, etc.; inappropriate places such as temples, the supports of the Three Jewels; one's own parents, monks, or many other people can see and hear, places with light; inappropriate times such as full-term pregnant women, menstruation, breastfeeding, being overwhelmed by grief, fasting days, etc. Any of these situations, even if it is one's own wife, will become sexual misconduct. The intention is the same as the previous three, and the action is to strive to accomplish this, and when the two organs are finally joined, it becomes the main action. The fourth is lying. It was said earlier: Lying is knowing and changing the meaning of another's words. The three consciousnesses of eye, ear, and mind, what is experienced by the three, the seeing, hearing, and distinguishing consciousnesses, are not explained in order of realization. That is, the objects are seeing, hearing, distinguishing, and realizing, and the four that are the opposite of these, such as not seeing, etc., for a total of eight. Among them, experiencing with the eye, etc., is seeing. Similarly, hearing with the ear, distinguishing with the mind, and the four that are realized by the other three consciousnesses of nose, tongue, and body. And the opposite of that, such as not seeing with the eye, etc., needs to be studied. Furthermore, for the object who can understand the meaning of what is said, the intention is the same as the previous three, and in terms of recognition, clearly seeing something with the eye but saying that it is not seen.