Tibetan
བོན་མཆོག །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལས་ལྷག་པའི། ཡོན་ཏན་རྒྱུན་གྱི་མི་རྣམས་ནི། །སུ་ཞིག་འདིར་དེ་འབྲས་མེད་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་འཁོར་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐར་པའི་ས་བོན་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དཔལ་ལམ་མཆོག་རྫོགས་བྱང་གི་ས་བོན་བསྐྱེད་ནུས་ཤིང་ཡོན་ཏན་རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་མིའི་ལུས་འདི་ནི་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན་སྐྱེ་བ་འདིར་ལུས་རྟེན་དེ་འབྲས་བུ་མེད་པར་མི་བྱ་བར་སྙིང་པོ་བླང་བར་བྱའོ།། གསུམ་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པ་ལ་གསུམ། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ། དཔེའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བའོ། །དང་པོ་ནི དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས། མངོན་མཐོའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་གཞན་མེད། །ཅེས་མངོན་མཐོ་ལྷ་མིའི་བདེ་འབྲས་ཐོབ་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྣ་གཅིག་ཡན་ཆད་བསྲུང་དགོས་ལ། ཁྱད་པར་དུ་དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་རྟེན་ཐོབ་པ་ལ། མདོ་ལས། གང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་སྦྱིན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་ཞེས གསུངས་པ་དང་། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཁྲིམས་ཀྱིས་བདེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གཞི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྲུང་། གྲོགས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན རྐྱེན་སྨོན་ལམ་རྣམ་པར་དག་པས་མཚམས་སྦྱར་དགོས་པ་ལ་དེ་འདྲ་བྱེད་མཁན་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པ་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་ལ་ནི་དགེ་སེམས་མངོན་གྱུར་དུ་སྐྱེ་བ་ཙམ་ཡང་དཀའ། ལྷ་རྣམས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འདོད་བདེས་གཡེང་། མི་ལ་ཡང་ཆོས་མི་དར་བའི་ཡུལ་ལས་དར་བའི་ཡུལ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉུང་། ཆོས་དར་བའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་ཆོས་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ལ། སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་ཁྲོད་ནའང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྲུང་བ་སོགས་མི་ལུས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྒྲུབ་མཁན་ཤིན་ཏུ་ཉུང་སྟེ། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས ཕལ་མོ་ཆེ་ན་མི་རྣམས་ནི།། དམ་པ་མ་ཡིན་ཕྱོགས་ཡོངས་འཛིན །དེས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས །ཕལ་ཆེར་ངེས་པར་ངན་འགྲོར་འགྲོ །ཞེས་མི་རྣམས་ཕལ་མོ་ཆེའམ་མང་ཤོས་ཀུན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ནས་ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་བསྒྲུབ་པ་ད་ལྟ་རང་རེས་བརྟགས་ནའང་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་དག་ནི་སྲོག་གཅོད་དང་འཕྲོག་བཅོམ་བྱེད་ཅིང་རྫུན་གྱིས་གཞན་མགོ་བསྐོར་བ་སོགས་ ༄༅། །མི་དགེ་བའི་ལས་འབའ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་ལ། རྒྱལ་བའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་རློམས་པ་དག་ཀྱང་རང་གིས་ཁས་བླངས་པའི་བསླབ་ཁྲིམས་ལས་འགལ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། གསོན་གཤིན་གྱི་དཀོར་ལ་འབག་པ་དང་གང་ཟག་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ཚེ་འདིའི་བདེ་ཐབས་ཙམ་ཁོ་ན་བསྒྲུབ་ཅིང་དགྲ་གཉེན་ལ་ཆགས་སྡང་གི་ཕྱོགས་བཟུང་བ་སོགས་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རང་གི་བསམ་སྤྱོད་གང་ལ་དཔག་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ཡོད་པས་ན་ལས་འབྲས་བསླུ་མེད་ཡིན་ཚེ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལས་འོས་མེད་པས་མི་ལུས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས བདག་གི་སྤྱོད་པ་འདི་འདྲས་ནི །མི་ཡི་ལུས་ཀྱང་ཐོབ་མི་འགྱུར།། མི་ལུས་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་ན །སྡིག་པ་འབའ་ཞིག་དགེ་བ་མེད། །གང་ཚེ་དགེ་སྤྱད་སྐལ་ལྡན་ཡང་། །དགེ་བ་བདག་གིས་མ་བྱས་ན། །ངན་སོང་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་རྨོངས་པ། །དེ་ཚོགས་བདག་གིས་ཅི་བྱར་ཡོད །དགེ་བ་དག་ཀྱང་མ་བྱས་ལ།། སྡིག་པ་དག་ཀྱང་ཉེར་བསགས་ན། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱར་ཡང་ནི། །བདེ་འགྲོའི་སྒྲ་ཡང་ཐོས་མི་འགྱུར། །ཞེས་དང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་བྱས་སྡིག་པས་ཀྱང་། །བསྐལ་པར་མནར་མེད་ གནས་འགྱུར་ན། །ཐོག་མེད་འཁོར་བར་བསགས་སྡིག་གིས །བདེ་འགྲོར་མི་འགྲོ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་ད་ལྟ་དགེ་བ་མི་སྒྲུབ་ན་ཕྱིས་ངན་འགྲོར་སྐྱེས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་རྨོངས་པར་གྱུར་བའི་ཚེ་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པའི་ཐབས་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་དང་ཆོས་སྤང་བ་སོགས་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཙམ་དུ་བྱས་པའི་སྡིག་པས་ཀྱང་བསྐལ་པར་དམྱལ་བར་གནས་དགོས་ན། རང་རྒྱུད་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བསགས་ལ་མ་སྦྱང་བའི་སྡིག་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་ངན་འགྲོར་འཕེན་པ་ལས་བདེ་འགྲོ་མི་ཐོབ་པའོ། །གཉིས་པ་དཔེའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི། བཤེས་སྤྲིང་ལས། རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེང་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་དང་། །རུས་སྦལ་འཕྲད་པ་བས་ཀྱང་དུད་འགྲོ་ལས། །མི་ཉིད་ཆེས་ཐོབ་དཀའ་བས་མི་དབང་གིས། །དམ་ཆོས་སྤྱོད་པས་དེ་འབྲས་མཆིས་པར་མཛོད །ཅེས་དང་། ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ལུང་ལས། དགེ་སློང་དག་ས་ཆེན་པོ་འདི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་གྱུར་ཅིང་དེ་ན་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་གཅིག་པ་ཞིག་ཡོད་པ་རླུང་གིས་གཡེང་ནས་བསྐྱོད་པ་དང་། རུས་སྦལ་ལོང་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ལ། རུས་སྦལ་དེ་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ཞིང་མགྲིན་པ་འདེགས་པར་གྱུར་པ་ན་དགེ་སློང་དག་ཇི་སྙམ་དུ་ ༄༅། །སེམས། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་གཉའ་ཤིང་གི་བུ་གར་རུས་སྦལ་གྱི་མགྲིན་པ་ཆུད་པ་དེ་རྙེད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་མ་ལགས་སོ །བཅོ
Chinese
善哉！如意宝珠更超胜， 具德恒常之人众，谁令于此成无果？ 如是所说，超越轮回，乃解脱之种子；菩提之光华，或最胜圆满菩提之种子，能生起且功德恒常不绝之所依，此人身具大义，故此生不应令此身成无果，当取其精华。 第三，解释难以获得之理由，有三：从因之角度解释难以获得；从比喻之角度解释难以获得；从本体之角度解释难以获得。第一： 《入中论》云：增上生因唯是戒，如是增上生，欲天人胜果，需守护一种以上之戒律。特别是获得闲暇圆满之人身，经中云：世尊如是说，布施能成大财富，持戒能生于善趣。 如是说，以及《宝鬘论》云：布施得财富，持戒得安乐。如是所说，根本在于守护清净之戒律，助伴在于精勤布施等， 缘在于以清净之发愿相连，如是行者甚为稀少。堕入三恶道之众生，生起善心尚且困难。 诸天亦为禅定与欲乐所扰乱。于人而言，不兴盛佛法之地域远多于兴盛佛法之地域。即便生于佛法兴盛之地域，如法修行亦甚为稀少。众多生灵之中，守护清净戒律等，成就人身之因者甚少。四百论云： 大多人众皆，执持非善之方，是故异生众，多定趣恶道。如是人众大多或多数皆执持非善，即不善业之方，成就恶趣之因，如今我等观察亦是如此，凡夫俗子多行杀生、盗窃，以妄语欺骗他人等， 仅仅行持不善之业，自诩为胜者之追随者亦是如此。
English
Excellent! More surpassing than the wish-fulfilling jewel, Who would render those with constant virtues here fruitless? As it is said, surpassing samsara, it is the seed of liberation; the splendor of Bodhi, or the seed of supreme and perfect Bodhi, capable of generating and the basis for uninterrupted virtues, this human body possesses great meaning, therefore in this life, this body should not be rendered fruitless, one should take its essence. Third, explaining the reasons for its difficulty to obtain, there are three: explaining its difficulty to obtain from the perspective of cause; explaining its difficulty to obtain from the perspective of analogy; explaining its difficulty to obtain from the perspective of essence. First: From the Madhyamakavatara: The cause of higher realms is solely discipline. Thus, to obtain the happiness and fruits of gods and humans in higher realms, one must uphold one or more precepts. Especially to obtain a human body with leisure and endowments, the sutra says: The Bhagavan said, giving leads to great wealth, discipline leads to birth in higher realms. As it is said, and the Ratnavali says: Giving brings wealth, discipline brings happiness. As it is said, the foundation lies in upholding pure discipline, the companion lies in diligently giving and so on, The condition lies in connecting with pure aspirations, such practitioners are extremely rare. For beings fallen into the three lower realms, even generating a virtuous mind is difficult. The gods are also distracted by samadhi and sensual pleasures. For humans, regions where the Dharma does not flourish far outnumber regions where it does. Even if born in a region where the Dharma flourishes, practicing the Dharma properly is very rare. Among many beings, those who uphold pure discipline and so on, accomplishing the cause of obtaining a human body are very few. The Four Hundred Verses says: Most people all, hold to non-virtuous ways, therefore ordinary beings, mostly certainly go to evil realms. Thus, most or the majority of people all hold to non-virtuous, that is, the ways of non-virtuous actions, accomplishing the cause of evil realms, even now when we observe, ordinary people mostly engage in killing, stealing, deceiving others with lies, and so on, Merely engaging in non-virtuous actions, even those who claim to be followers of the Victorious Ones are like this.
Chinese
还有自己承诺的戒律相违背的行为， 玷污了活人和死人的财物，无论是谁，只追求今生的安乐，对敌人和亲人持有贪嗔的偏见等，从事不善的行为。特别是无论衡量自己的思想行为如何，都已经被不善的行为所支配，如果业果不虚，那么只能堕入恶趣，不可能获得人身。《入行论》中说： “以我如此之行径，亦且不得人身矣，人身若且不得者，罪恶唯增何有善， 设若有幸行善时， 我既未曾行善事， 一切恶趣苦蒙蔽， 彼聚于我复何用， 善事既未曾修作， 罪恶唯有渐增长， 纵经亿劫千百数， 亦且不闻安乐名。” 还有，一瞬间所造的罪业，也会于劫中，常住无间地狱，无始轮回所积罪， 莫说不往善趣矣。现在不修善，以后转生恶趣，痛苦且愚昧的时候，没有获得善趣的方法。诽谤菩萨和舍弃佛法等，仅仅在一刹那间造下的罪业，也要于劫中住在地狱里。因为自相续中，有从无始以来积累且未净化的众多罪业，所以只能堕入恶趣，无法获得善趣。 第二，从比喻的角度来说明难以获得人身。《亲友书》中说：“大海漂荡轭木孔，盲龟相遇诚难得， 较彼尤难得人身， 故王应行正法事， 彼能成办一切义。”还有，《正量部经》中说：“诸比丘，譬如此大地变为大海，其中有一轭木孔，随风飘荡，复有一盲龟，百年一举其颈。诸比丘，于汝意云何？此盲龟颈入此轭木孔，为易得不？”世尊说：“不也，婆伽婆。”
English
Also, actions that violate the precepts one has vowed to keep, defiling the wealth of the living and the dead, and whoever they may be, only pursuing the happiness of this life, holding biased views of attachment and aversion towards enemies and loved ones, and engaging in non-virtuous actions. Especially, no matter how one measures one's thoughts and actions, they have already been dominated by non-virtuous actions. If the results of karma are not deceptive, then one can only fall into the lower realms and cannot obtain a human body. The "Bodhicharyavatara" says: "With such conduct of mine, I shall not even obtain a human body. If I do not obtain a human body, there will only be sin and no virtue. Even if I am fortunate enough to practice virtue, I have not done virtuous deeds. All the sufferings of the lower realms are obscured. What use is that collection to me? Since I have not done virtuous deeds, sin only increases. Even after hundreds of millions of eons, I shall not even hear the sound of happiness." Furthermore, the sin committed in a single moment will also cause one to remain in the Avici hell for an eon. The sins accumulated in beginningless samsara, needless to say, will not lead to the happy realms. If one does not practice virtue now, there will be no way to obtain the happy realms when one is born in the lower realms and suffers and is ignorant. Slandering Bodhisattvas and abandoning the Dharma, etc., the sins committed in just a moment, will also cause one to dwell in hell for an eon. Because there are many sins accumulated and not purified from beginningless time in one's own mindstream, one can only fall into the lower realms and cannot obtain the happy realms. Second, from the perspective of analogy, it is difficult to obtain a human body. The "Letter to a Friend" says: "The yoke-hole wandering in the great ocean, and the meeting of a turtle, is truly difficult to find. It is even more difficult to obtain a human body than that. Therefore, O King, you should practice the true Dharma, which can accomplish all purposes." Also, the "Samyukta Agama Sutra" says: "Monks, suppose this great earth becomes a great ocean, and in it there is a single yoke-hole, drifting with the wind, and there is also a blind turtle, raising its neck once every hundred years. Monks, what do you think? Is it easy for this blind turtle's neck to enter this yoke-hole?" The World-Honored One said, "No, Bhagavan."