Tibetan
རྨ་ལ་ནི་སྨན་རྩ་བ་ལྔ་པའི་སྡེ་ཚན་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་དོང་ག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང༌། བ་ལ་དང༌། སྐྱེར་པ་དང༌། མེད་དང༌། ཤིང་མངར་དང༌། ཙན་དན་དང༌། ས་མངྒ་དང༌། དྷ་ཏ་ཀི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་མྱུ་གུའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང༌། ཤིང་བ་ཏའི་ཡལ་གའི་ཐོར་ཏོ་དང༌། སེང་ལྡེང་དང༌། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་རྨ་ཁ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཨརྫུ་ན་དང༌། ཨུ་དུ་མ་བཱ་ར་དང༌། ཨ་ཤྭདྠ་དང༌། སེང་ཕྲོམ་དང༌། ཛམ་བཱུའི་ཤུན་ལྤགས་དང༌། ཤིང་མངར་དང༌། ཀཏྤ་ལ་དང༌། རྒྱ་སྐྱེགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་ན་ཡང༌། རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང༌། སྤྲ་ཚིལ་དང༌། ཡུང་དང༌། ཤིང་མངར་དང༌། ནཀྟ་མ་ལའི་འབྲས་བུ་དང༌། ལོ་མ་དང༌། མ་ལ་ཏི་དང༌། ནིམྤའི་ལོ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ཡང་རྨ་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང༌། ཤིང་མངར་དང༌། བུ་ཚང་རྟོ་དང༌། ར་མཉེ་དང༌། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང༌། ཤིང་འོ་མ་ཅན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་རྣམས་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ཡང་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་ཁ་སྨན་གྱིས་བསྐུས་པའི་སྟེང་དུ། ཤིང་ཀ་རཉྫ་དང༌། པླཀྵ་དང༌། ཛམ་བཱུ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་མས་གླན་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་རས་ལ་སོགས་པས་དཀྲི་བ་ནི་བཟང་སྟེ་རྨ་སྦྱོང་ཞིང་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་ལ་འབུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་བྱིའུ་དུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྦྱར་བས་རྨ་ཁ་དང་རྨའི་ནང་དུ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །རྨ་སོས་པའི་མལ་ཤོང་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྲན་མ་དང༌། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་སྲན་མའི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཤིང་ཏོག་ཀོ་ཤའམ། ཤིང་ལྦང་ཀོ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སླར་གང་བར་འགྱུར་རོ། །རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་ཆོ་ག་ཤེས་པས་རྨའི་བག་གར་བྱུང་བ་བརྟགས་ཏེ། མཚོན་གྱིས་དྲལ་ལ་དག་པར་བསལ་ཞིང༌། རྣག་དང༌། ཆུ་སེར་འཇིབ་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་མྱང་བ་སྟེ། རྨ་ཁར་ཤའུ་སྐྱེ་ཞིང་འདྲུབ་པའི་སྨན་ལ་སོགས་པ་རྨའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །རྡུ་བ་ཁོང་ན་ཡོད་པའི་རྨ་ལ་ནི། རྔུ་བ་སྐམ་པས་དྲངས་ཏེ་ཕྱུང་ལ། རྨ་གསོ་བའི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་ བསྟན་པ་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །རྨ་རྙིང་རིང་དུ་ལོན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཤ་ཟད་ཅིང་སྐམ་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཤ་རྟས་པའི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་ཡང་བྱ་ཞིང༌། རྨ་ཡང་གསོ་བར་བྱའོ། །རྨ་རང་པ་ལ་ནི་རྨའི་ཉེ་སྐོར་གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང༌། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང༌། གློ་བུར་གྱི་རྨ་ལ་རྨ་བྱུང་བའི་མོད་ལ། མར་དང༌། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ཏེ་བཅིངས་ལ། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གི་དྲོད་ཚ་བ་དབྲི་ཞིང་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །རུས་པ་ཆག་གམ་ཚིགས་བྱུང་བ་ལ་ནི། ཆོ་ག་ཤེས་པས་སྲང་ཞིང༌། ཚིགས་བཅུག་ལ། མར་དང་ཤིང་མངར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་བཅིངས་ལ་རས་ཀྱིས་དམ་དུ་དཀྲིས་ལ། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་ལྤགས་ཀྱིས་མི་འགུལ་བར་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཅི་ནས་ཀྱང་མ་རྣག་པར་ནན་ཏན་དུ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །རྨ་དང༌། ཆག་གྲུགས་དང་བུང་བའི་ཁ་ཟས་ནི་འབྲས་སཱ་ལུ་དང༌། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་ནས་ལས་བྱས་པ་དང༌། རི་དགས་སྐམས་ན་གནས་པའི་ཤ་རྣམས་བཟའོ། །ཞོ་དང༌། འོ་མ་དང༌། སྐྱུར་བག་དང༌། ཁ་ཟས་ལྕི་བའི་བག་དང་ཉལ་པོ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ། ལུས་འཕགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྒྱ་ཆེས་པས་ན། འདིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་བཤད་པར་ཆ་ཙམ་ཞིག་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་གི་རང་བཞིན་ནི་གོང་བུར་འདུག་པ་དང༌། དམར་བ་དང༌། དཀར་བ་དང༌། གནག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ས་དང༌། ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་རྣམས་དང་ལྡན་པར་བཤད་དོ། །གནས་ཁུང་བུ་ཡིན་པས་ན་ནམ་མཁའ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་དང༌། མཁྲིས་པ་དང༌། བད་ཀན་དང༌། ཁྲག་གི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲག་པོ་རྣམ་པ་བཞིར་ འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་མིག་ནད་དོ་ཅོག་འབྱུང་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི། མཆི་མ་གྲང་བ་དང༌། རྔུ་མ་སྐམ་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ན་ཞིང་ཧ་རེ་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི། མཆི་མ་ཚ་བ་དང༌། རྔུ་མ་སེར་བ་དང༌། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་ཅིང་རྩ་དམར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་མ
Chinese
对于疮，应该在所有治疗方法中加入五药根组方的大、小两种。对于因胆汁引起的疮，应该在所有治疗方法中加入尼拘陀树等组方。对于因黏液引起的疮，应该在所有治疗方法中加入董嘎等组方。另外，将蓝莲花、巴拉、枳椇、蔑、甘草、檀香、萨芒嘎、达塔吉等的粉末与酥油混合涂抹，也能促进疮口生肌。或者，将有乳汁树的嫩芽粉末与酥油混合，或者将三果、巴塔树枝的嫩芽、金合欢、合欢等的粉末与酥油混合涂抹，能使疮口愈合。或者，用阿 Arjuna树、乌都姆巴拉树、阿湿波他树、合欢、阎浮树皮、甘草、卡塔帕拉、大青盐等的粉末敷撒，也能促进疮口生肌。将白芨、蜂蜡、麻油、甘草、苦楝的果实、叶子、茉莉、印度楝的叶子等的粉末在酥油和水中熬煮，剩余一半酥油时，对疮也有益。或者，将白睡莲、甘草、布仓果、拉芒也、檀香等的粉末，以及熬煮有乳汁树的汁液，在芝麻油中熬煮，剩余一半芝麻油时过滤，也能促进疮的愈合。在疮口涂抹药物后，用卡然加树、破沙树、阎浮树等树叶覆盖，然后在上面用布等缠绕，这样很好，能清洁并促进疮的愈合。对于疮口生虫，涂抹鸟粪等组方在疮口和疮内，有益。对于疮愈合后形成的凹陷，将大豆、绿豆等豆类植物的叶子粉末与水混合，或者将芒果核，或者将无患子果实的粉末与水混合涂抹，能使其重新填满。对于闭合的疮，应该由了解治疗方法的人观察疮的病因，用刀切开并彻底清除，涂抹能吸收脓和血清的药物进行处理，对于促进疮口生肌和愈合的药物
English
For wounds, both large and small of the five-root medicine group should be added to all treatments. For wounds caused by bile, the group including the Nyagrodha tree should be added to all treatments. For wounds caused by phlegm, the group including Donga should be added to all treatments. Furthermore, applying a mixture of blue lotus, Bala, Ziziphus, Meda, licorice, sandalwood, Samanga, and Dhataki powder with ghee also promotes the growth of flesh in the wound. Alternatively, applying a mixture of the sprouts of milky trees with ghee, or a mixture of the powder of the three fruits, the shoots of the Bata tree branches, Acacia, and Mimosa with ghee, will cause the wound to heal. Alternatively, sprinkling with the powder of Arjuna tree, Udumbara tree, Ashvattha tree, Mimosa, Jambu bark, licorice, Katpala, and rock salt will also promote the growth of flesh in the wound. Boiling the powder of Puce shell, beeswax, sesame oil, licorice, the fruit and leaves of Naktamala, Malati, and Neem leaves in ghee and water, leaving half the ghee, is also beneficial for wounds. Alternatively, boiling the powder of Prapundarika, licorice, Bucangto, Ramanye, and sandalwood, and the juice of boiled milky trees, in sesame oil, and straining the sesame oil when half remains, also promotes wound healing. After applying medicine to the wound, covering it with the leaves of the Karanja tree, Palasha tree, Jambu tree, etc., and then wrapping it with cloth, etc., is good as it cleanses and promotes wound healing. For wounds infested with worms, applying the bird dung group, etc., to the wound and inside the wound is beneficial. For depressions formed after a wound has healed, applying a mixture of the leaf powder of soybeans, mung beans, etc., or the powder of mango kernels or soapnut fruit with water will cause it to fill up again. For closed wounds, the cause of the wound should be examined by someone who knows the treatment methods, cut open with a knife and thoroughly cleaned, and treated with medicine that absorbs pus and serum. For medicines that promote the growth of flesh and healing of wounds
Chinese
应当依次进行所有伤口的治疗方法。对于存在于体内的伤口，应取出干燥的脓液，并依次进行治疗伤口的药物方法。对于因旧伤长期存在而导致肌肉耗尽和干燥的情况，也应进行促进肌肉生长的药物治疗，并治疗伤口。对于新伤，应切开伤口周围并放出血液，服用催吐药和泻药。对于突发伤，应在受伤后立即涂抹黄油和蜂蜜混合物并包扎，进行降低胆汁和血液热度的冷却治疗。对于骨折或脱臼，应由了解治疗方法的人进行复位，将脱臼的关节复位，涂抹黄油和甘草并包扎，用布紧紧缠绕，用含乳液的树皮固定，使其不能移动，并务必小心保护，防止化脓。伤口、骨折和黄蜂的食物应食用稻米、豆类、大麦制品和生活在干燥地区的动物的肉。应避免酸奶、牛奶、酸面团、油腻的面食和懒惰。治疗伤口章第二十五结束。然后，将讲述眼科药物的续篇。名为眼科药物续篇的内容，由于宇妥·云丹贡布国王所说的内容非常广泛，因此在此不全部讲述，仅讲述一部分。眼睛的性质是球状、红色、白色和黑色。据说它包含地、水、火、风四大元素。由于它是空穴，因此也包含天空。由于风、胆汁、痰和血液的疾病差异，眼病流泪分为四种类型，这几乎是所有眼病的基础。由风引起的眼病流泪的症状是：眼泪冰冷、眼睑干燥、疼痛和抽搐。由胆汁引起的眼病流泪的症状是：眼泪发热、眼睑发黄、发热感强烈且血管发红。由痰引起的眼病
English
All wound treatments should be performed sequentially. For wounds inside the body, dry pus should be extracted, and wound-healing medications should be administered sequentially. For cases where muscle has been depleted and dried out due to old, long-standing wounds, treatments to promote muscle growth should also be performed, and the wound should be treated. For fresh wounds, the area around the wound should be cut open to drain blood, and emetics and purgatives should be administered. For sudden wounds, immediately after the injury, a mixture of butter and honey should be applied and bandaged, and cooling treatments to reduce the heat of bile and blood should be performed. For fractures or dislocations, a person knowledgeable in treatments should set the bone, realign the dislocated joint, apply butter and licorice, bandage it, wrap it tightly with cloth, immobilize it with bark from a milky tree, and carefully protect it from suppuration. For wounds, fractures, and wasp stings, food should consist of rice, beans, barley products, and meat from animals that live in dry areas. Yogurt, milk, sour dough, heavy pasta, and laziness should be avoided. The chapter on healing wounds, the twenty-fifth, is complete. Next, the chapter on the lineage of eye medicine will be explained. The content called the Lineage of Eye Medicine, as explained by King Yutok Yonten Gonpo, is very extensive, so not all of it will be explained here, but only a portion. The nature of the eye is spherical, red, white, and black. It is said to contain the four great elements of earth, water, fire, and wind. Since it is a cavity, it also contains space. Due to the differences in disorders of wind, bile, phlegm, and blood, the eye disease of tearing is divided into four severe types, which are almost the basis of all eye diseases. The symptoms of tearing eye disease caused by wind are: cold tears, dry eyelids, pain, and twitching. The symptoms of tearing eye disease caused by bile are: hot tears, yellow eyelids, a strong feeling of heat, and red blood vessels. Eye disease caused by phlegm