Tibetan
་རའི་རུས་པ་འདྲ་བར་རྨེན་བུར་གྱུར་པ་མང་པོས་བསྐོར་བའི་མིང་ནི་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཡུན་རིང་དུ་མི་འབྱང་བར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྦ་བ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། སྨན་པས་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཞིང༌། ནད་གཞི་སོ་སོའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གྱིས་དུགས་བྱ་བ་དང༌། བསྐུ་བ་དང༌། ལུམས་བྱ་བ་དང༌། གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང༌། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང༌། ཏིལ་མར་གྱི་སྨན་བཏུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལྦ་བ་མེད་པར་བྱའོ། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ལ་ནི། སྨན་ཤ་ཀོ་ཏ་ཀའི་ཤུན་ལྤགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའམ། ཡང་ན་ནི་མྤ་དང༌། ཨ་ཤྭ་མ་ར་དང༌། ནི་རྒུནྟི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཅགས་ཏེ་སྣར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་དྲལ་ཏེ་རྨེན་བུ་ཕྱུང་ལ་རྨ་ཁ་བསྲེག་གོ །སྨིན་ཅིང་རྡོལ་བ་ལ་ནི་སྨན་མུ་ག་ཀའི་ཐལ་བའི་སྨན་སྦྱར་བས་བསྐུ་ཞིང་སྦྱངས་ལ་འདི་གཉི་གཡང་རྨའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་གསོ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྟིང་པ་ནས་སོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གོང་དུ་བྱིན་པ་དྲལ་ཏེ་བྱིན་པའི་ནང་ན་ཚིལ་གྱི་རྨེན་བུ་ཉའི་སྒོ་ང་འདྲ་བ་འདུག་པ་རྣམས་ཕྱུང་ལ། རྨ་ཁ་བསྲེགས་ཏེ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཤ་རྨེན་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སོ་སོ་ལས་གྱུར་ཏེ་ཁྲག་དང་ཤ་དང་ཚིལ་རྣམས་ཀྱི་རྨེན་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ནད་གཞི་སོ་སོའི་མཚན་མ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཁྲག་དང་ཤ་ལས་གྱུར་བའི་ཤ་རྨེན་ནི། གསོར་མི་རུང་ངོ༌། །ཤ་རྨེན་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། ལྦ་བ་གསོ་བའི་ཆོ་གར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཡང་ན་དྲལ་བ་དང༌། བསྲེག་པ་དང༌། སྨན་གྱི་ཐལ་བས་གདབ་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱ་ཞིང༌། རས་མའམ་ལོ་མས་གཡོགས་པར་བྱའོ། །སྐྲངས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རྨ་ནི་ལུས་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་དང༌། གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་ནད་གཞི་རྣམས་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ནི་མཚོན་ལ་སོགས་པས་རྨས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། རྨའི་ཉེ་སྐོར་རྩུབ་ཅིང་མདོག་དམར་ལ་སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང༌། འཛག་པ་ཉུང་ཞིང་འདར་བ་དང༌། ཆེར་མི་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། རྨ་དང་ཉེ་སྐོར་གྱི་མདོག་སེར་ཞིང་དམར་ལ་སྔོ་བ་དང༌། འཛག་པ་
Chinese
像芥菜籽的骨头一样，被很多变成腺体的组织包围着，名字叫做“瘰疬”，长时间不会消失。治疗瘿瘤的方法是：医生结合病情，用各种疾病的药物组分进行熏蒸、涂擦、药浴、放血，以及使用催吐药、泻药和服用芝麻油药物等方法来消除瘿瘤。对于瘰疬，可以将药材沙柯达卡树皮的粉末在芝麻油和水中煎煮，然后过滤掉剩余的芝麻油；或者将楝树（梵文天城体：निम्ब，梵文罗马拟音：nimba，汉语字面意思：楝树），阿湿波罗多树（梵文天城体：अश्वमर，梵文罗马拟音：ashvamara，汉语字面意思：马楝树），尼古提（梵文天城体：निर्गुण्डी，梵文罗马拟音：nirgundi，汉语字面意思：黄荆）等的粉末在芝麻油和水中煎煮，过滤掉剩余的芝麻油后滴入鼻中。或者，对于未成熟的瘰疬，可以切开并取出腺体，然后烧灼伤口。对于成熟并破裂的瘰疬，可以用药材木嘎嘎的灰烬制成的药物涂抹和清洁，并像治疗干性疮一样进行治疗。或者，从脚后跟向上十二指宽的地方切开，取出脂肪腺，这些脂肪腺看起来像鱼卵，然后烧灼伤口，并按照治疗伤口的方法进行处理。肉瘤是由三种疾病各自引起的，是血液、肌肉和脂肪的腺体。这些可以通过各种疾病的症状来识别。其中，由血液和肌肉引起的肉瘤是无法治愈的。治疗肉瘤的方法与治疗瘿瘤的方法相同。或者，也可以进行切开、烧灼和用药物灰烬覆盖等操作，并用布或叶子覆盖。肿胀疾病的治疗章节，第二十四章结束。 接下来，将讲述伤口治疗的章节。伤口可以分为两种：由身体自身产生和突然发生的。前者是由各种疾病引起的，后者是被刀剑等武器所伤。风引起的伤口的症状是：伤口周围粗糙，颜色发红、发青，渗出物少且颤抖，不是很疼。胆汁引起的伤口的症状是：伤口和周围的颜色发黄、发红、发青，渗出物
English
The name for many tissues that have turned into glands, surrounded like mustard seeds, is called "scrofula," and it does not disappear for a long time. The method of treating goiter is: the doctor combines the disease condition, and uses the drug components of each disease to fumigate, apply, bathe, bleed, and administer emetics, laxatives, and sesame oil medicines to eliminate goiter. For scrofula, the powder of the bark of the medicine Shakotaka tree can be boiled in sesame oil and water, and then the remaining sesame oil can be filtered out; or the powder of neem (Sanskrit Devanagari: निम्ब, Sanskrit Romanization: nimba, literal Chinese meaning: neem), Ashwamara (Sanskrit Devanagari: अश्वमर, Sanskrit Romanization: ashvamara, literal Chinese meaning: horse neem), Nirgundi (Sanskrit Devanagari: निर्गुण्डी, Sanskrit Romanization: nirgundi, literal Chinese meaning: Vitex negundo) etc. can be boiled in sesame oil and water, and after filtering out the remaining sesame oil, it is dripped into the nose. Alternatively, for immature scrofula, it can be cut open and the glands removed, and then the wound is cauterized. For mature and ruptured scrofula, apply and cleanse with medicine made from the ash of the medicine Muggaka, and treat it like treating a dry sore. Alternatively, cut open the area twelve finger-widths above the heel, remove the fat glands that look like fish eggs, then cauterize the wound, and treat it according to the method of treating wounds. Sarcoma is caused by three diseases respectively, and is a gland of blood, muscle, and fat. These can be identified by the symptoms of various diseases. Among them, sarcoma caused by blood and muscle is incurable. The method of treating sarcoma is the same as the method of treating goiter. Alternatively, incision, cauterization, and covering with medicinal ash can also be performed, and covered with cloth or leaves. The chapter on the treatment of swelling diseases, the twenty-fourth chapter, is complete. Next, the chapter on wound healing will be discussed. Wounds can be divided into two types: those that arise from the body itself and those that occur suddenly. The former is caused by various diseases, and the latter is caused by weapons such as swords. The symptoms of a wound caused by wind are: the area around the wound is rough, the color is red and bluish-green, the discharge is small and trembling, and it does not hurt much. The symptoms of a wound caused by bile are: the color of the wound and the surrounding area is yellow, red, and bluish, and the discharge is
Tibetan
ཆེ་བ་དང༌། ལུས་ཚ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། མཁྲང་ཞིང་དབལ་སྐྱ་བ་དང༌། ཆུ་སེར་སྐྱ་བོ་འཛག་ཅིང་གྲང་ལ་བསྐ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དམར་ཞིང་ཁྲག་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི་གང་དང་གང་འདུས་པ་དེ་དང་དེའི་མཚན་མ་འདྲེས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་མ་སྨིན་པའི་ཚེ་ནི། ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ནན་རྩིས་བསྐུའོ། །རྣག་ཏུ་ཆ་བ་ལ་ནི་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །རྣག་ཟིན་པ་ལ་ནི་བརྟོལ་ཏེ་འཇིབ་པའི་སྨན་གྱིས་རྣག་དང་ཆུ་སེར་དག་པར་བསལ་ནས་རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བའི་སྨན་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣག་པར་བྱ་བའི་སྨན་ནི། ཏིལ་དང༌། ཕབས་དང༌། ཟར་མ་དང༌། རུ་རྟ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང༌། ཕྱེ་དང་རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཞོ་སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ། བརྫིས་པའི་གོང་བུ་ནི་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་རྣག་ཏུ་ཚ་བའི་མཚན་མ་ནི། ཚབ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང༌། ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང༌། མདོག་དམར་བ་དང་སྐྲངས་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །རྣག་པའི་མཚན་མ་ནི་གོང་མ་སྨིན་དུ་ཆེ་བའི་མཚན་མ་རྣམས་རྩེ་གཞིལ་བར་འགྱུར་ལ། གཉེར་མ་འདུས་ཤིང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མཐོན་པོ་ཅོག་ཅོག་ པོར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྡོལ་བར་བྱ་བའི་སྨན་ནི། ཤིང་ཉེ་རོང་དང༌། སྣུ་ཧ་ཀྵི་ར་དང༌། ཨསྨརི་དང༌། ཙི་རི་བིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང༌། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང༌། ཐི་བ་དང༌། བྱ་གག་དང༌། མཆིལ་པའི་རྟུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མུ་སྐའི་ཐལ་བའི་སྨན་སྦྱར་བས་བསྐུ་བ་ནི་རྡོལ་བར་བྱ་བའི་སྨན་གྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ནོ། །འཇིབ་པའི་སྨན་གྱིས་རྣག་དང་ཆུ་སེར་བསལ་བའི་ཐབས་ནི། ཏིལ་དང༌། རྒྱམ་ཚ་དང༌། ཤིང་མངར་དང༌། ནིམྤའི་ལོ་མ་དང༌། ཡུང་དང༌། སྐྱེར་པ་དང༌། ཤིང་ཉེ་རོང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ནིམྤ་བ་ཏྲ་དང༌། ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་རྨ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བའི་སྨན་ནི། ནས་རྗེན་པར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། མར་དང༌། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་རྨ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྨ་རུབ་པའི་མཚན་མ་ནི། སྐྲངས་པ་མེད་ལ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པ་དང༌། ལྕེའི་མདོག་འདྲ་བར་དམར་བ་དང༌། ན་བ་མེད་ཅིང་འཛག་པ་ཆད་པ་དང༌། རློབ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་རྨ་དག་པར་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་
Chinese
是增大和身体发热等。由培根引起的伤口特征是：坚硬且颜色发白，流出白色浆液，寒冷且涩。由血液疾病引起的伤口特征是：颜色发红且出血。由两种疾病混合引起的，以及由三种疾病混合引起的伤口特征，是由混合的疾病各自的特征来显示的。对于最初未成熟的时候，涂抹使其平静的药膏。对于化脓的情况，则进行使其成熟的仪式。对于已经化脓的情况，则刺破后用吸吮的药物清除脓和浆液，然后使用促进伤口生肌的药物。其中，用于化脓的药物是：芝麻、青稞、小豆蔻和芸香等的粉末，以及面粉和芒硝等与酸奶混合，揉捏成团，被认为是促进成熟的最佳方法。其中，将要化脓的征兆是：肿胀且发出嗡嗡声，疼痛且刺痛，颜色发红和肿胀等。化脓的征兆是，上述未成熟的征兆会变得尖端溃烂，皱纹聚集且在一个方向上高高隆起。用于刺破的药物是：木香、大戟树汁、石榴皮、枳椇子等的组合，以及苦楝树、大戟、鸦胆子和李子的粪便等的粉末混合，或者涂抹用碱花灰制成的药物，是刺破药物中的最佳选择。用吸吮的药物清除脓和浆液的方法是：将芝麻、芒硝、甘草、楝树叶、油菜籽、酸枣和木香等的粉末与黄油混合后涂抹。或者，将楝树皮和芝麻粉末与蜂蜜混合后涂抹，也能清洁伤口。促进伤口生肌的药物是：将生青稞磨成的粉末与黄油和蜂蜜混合后涂抹，能使伤口愈合。伤口愈合的征兆是：没有肿胀，光滑且油润，颜色像舌头一样发红，没有疼痛且停止流出，没有结痂等，被认为是伤口痊愈的标志。其中，由隆引起的
English
These are enlargement and body heat, etc. The characteristics of wounds caused by phlegm are: being hard and whitish in color, oozing white serum, being cold and astringent. The characteristics of wounds caused by blood disorders are: being red in color and bleeding. The characteristics of wounds caused by a combination of two diseases, and those caused by a combination of three diseases, are indicated by the mixed characteristics of the respective diseases that are combined. For the initial immature stage, apply ointments that are calculated to pacify. For cases of suppuration, perform rituals to promote maturation. For cases where pus has already formed, puncture and use suction medicine to thoroughly remove pus and serum, and then use medicine to promote the growth of flesh in the wound. Among these, the medicines for causing suppuration are: sesame, barley, cardamom, and rue powders, as well as flour and sodium sulfate mixed with sour yogurt, kneaded into a ball, which is considered the best method for promoting maturation. Among these, the signs of impending suppuration are: swelling and buzzing, pain and stinging, redness and swelling, etc. The signs of suppuration are that the aforementioned signs of immaturity will become ulcerated at the tip, wrinkles will gather, and it will rise high in one direction. The medicines for puncturing are: a combination of asafoetida, Euphorbia neriifolia sap, pomegranate rind, Zizyphus jujuba, etc., as well as a mixture of powders of Melia azadirachta, Euphorbia, Brucea javanica, and plum excrement, or applying medicine made from alkali flower ash, which is the best among puncturing medicines. The method of removing pus and serum with suction medicine is: mix powders of sesame, sodium sulfate, licorice, neem leaves, rapeseed, Zizyphus, and asafoetida with butter and apply. Alternatively, applying neem bark and sesame powder mixed with honey will also cleanse the wound. The medicine for promoting the growth of flesh in the wound is: applying raw barley flour mixed with butter and honey will cause the wound to heal. The signs of wound healing are: no swelling, being smooth and oily, being red in color like a tongue, no pain and cessation of discharge, no scabs, etc., which are considered signs of wound healing. Among these, those caused by wind