Tibetan
། །རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཉིད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་དེ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དང་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཡིན་པས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་ཚོར་བ་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷག་མ་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པས་བཞི་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རེ་རེ་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་བ་དང༌། འགོག་པ་དང༌། ལམ་དང༌། ཟད་པ་དང༌། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང༌། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དེ་ཀུན་འབྱུང་བས་བསྡུས་པའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་རྗེས་བློ་ཡི་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ལ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་དམིགས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ནས་དམིགས་སོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ལམ་ཤེས་པ་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ལ་དམིགས་པས་དེའི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དགུ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བློའི་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ཡོད་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བཞི་འམ་བཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་བཅུ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟོགས་ན། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་ དང་ལམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བར་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ལ། དབྱེ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་གིས་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དོ། །ལམ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིས་ནི་དགུའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་བདག་གི་ལམ་བསྒོམ་སྟེ་ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དགུ་ལ་དམིགས་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད། ཀུན་འབྱུང་སྤངས་ཏེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་སོ། །དབྱེ་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ
Chinese
随行之律乃欲行生起诸法之所依，以毁戒为一切烦恼之对治故。彼等亦非在于彼，故知法唯是欲之所依。言“除他心智与法智外”者，即世俗智与随智，以及苦、集、灭、道智，还有尽智与无生智等。言“灭智唯一，乃法念住”者，谓灭与身、受、心及体性相异故，乃缘于法念住。他心智乃受、心与法念住等，故非身念住。问：以无色为境，如何通达法念住耶？答：以其为除受外之心所生之境故。言“余者为四”者，余者乃八智。其中，世俗智乃一切之境，故为四念住。法智乃缘苦等，故为四。随智亦与此相同。苦、集、道、尽、无生智等，一一皆为四念住，以缘五蕴故。言“除随智外”者，与法智之方相同，道智之境乃苦、集、灭、道、尽、无生智及他心智等。苦与集之法智之境，乃世俗智所摄之欲行苦及彼集。随智非一切法智之境，以境各异故。言“道随智为九”者，与随智之方相同，于知苦等者，唯以与其方相同之道智为境。而世俗智则以上界之苦与集所摄者为境。
English
The discipline of following is the basis of all phenomena that arise in desire, because breaking the discipline is the antidote to all afflictions. Since they are not present there, knowing the Dharma is solely the basis of desire. As for saying "except for knowing the minds of others and knowing the Dharma," that is, conventional wisdom and subsequent wisdom, as well as the wisdom of suffering, the origin, cessation, and path, and the wisdom of exhaustion and the wisdom of non-arising. As for saying "the wisdom of cessation is one, it is the mindfulness of Dharma," it means that cessation is different in nature from body, feeling, mind, and characteristics, so it is focused on the mindfulness of Dharma. Knowing the minds of others is the mindfulness of feeling, mind, and Dharma, so it is not the mindfulness of body. If it is asked, how can the mindfulness of Dharma be understood since it has an immaterial object? The answer is that it is the object arising from the mind other than feeling. As for saying "the remainder is four," the remainder is eight wisdoms. Among them, conventional wisdom is the object of everything, so it is the four mindfulnesses. Knowing the Dharma is focused on suffering and so on, so it is four. Subsequent wisdom is also the same as this. The wisdoms of suffering, origin, path, exhaustion, and non-arising are each four mindfulnesses, because they are focused on the five aggregates. As for saying "except for subsequent wisdom," the object of the wisdom of the path, which is in accordance with the aspect of Dharma wisdom, is suffering, origin, cessation, path, exhaustion, non-arising wisdom, and knowing the minds of others. The objects of the Dharma wisdoms of suffering and origin are the suffering of desire and its collection, which are included in conventional wisdom. Subsequent wisdom is not the object of all Dharma wisdoms, because the objects are different. As for saying "the path subsequent wisdom is nine," in accordance with the aspect of subsequent wisdom, for those who know suffering and so on, only the path wisdom that is in accordance with its aspect is the object. And conventional wisdom is the object of what is included in the suffering and origin of the upper realm.
Chinese
痛苦和集谛，唯有法智才能作为对境。并非一切时候都是法智和类智的对境。因此，道智是因为所缘不同。除了世俗智之外，这是什么意思呢？道智是对道作为对境，因此它的对境是九种无漏智，因为它们是道的自性。世俗智不是，因为它是有漏的。痛苦和因的智慧是二者，这是什么意思呢？世俗智属于痛苦和集谛，因此是痛苦和集谛之智的对境。如果理解为这样，那么他心智是怎样的呢？他人心识的一部分也包含在痛苦和集谛中，即任何有漏的部分。出现四种或十种的说法。对此，世俗智因为是所有事物的对境，所以以十种智慧为对境。如果理解为这样，那么他心智的对境如何是十种智慧呢？他心智包含法、类、道和世俗智。它的对境是未区分的十种智慧。区分而言，包含在法和类中的，是八种智慧。包含在道智中的，是九种智慧。包含在世俗智中的，是世俗智和他心智两种。如何理解尽智和无生智的对境是十种智慧呢？尽智和无生智是修习我自己的道，不再需要修习，这是以法智和类智之道为对境。因此，以九种无漏智为对境，并且以痛苦和集谛之真谛为对境的尽智和无生智，是我自己的痛苦应当完全了知，不再需要完全了知；集谛已断除，不再需要断除，这是以包含在痛苦和集谛中的世俗智为对境。如果区分，那么包含在法智中的对境不是类智，包含在类智中的则不是法智。关于“法，有为法有八种行相”的说法。
English
Only the Dharma-knowing can take suffering and its origin as its object. It is not always the object of Dharma-knowing and subsequent-knowing. Therefore, the path-knowing is because of the different objects. What does it mean to say, "except for conventional knowing"? Path-knowing takes the path as its object, so its object is the nine uncontaminated knowings, because they are the nature of the path. Conventional knowing is not, because it is contaminated. The wisdom of suffering and cause is two, what does this mean? Conventional knowing belongs to suffering and its origin, so it is the object of the wisdom of suffering and its origin. If it is understood in this way, then how is the knowing of others' minds? One aspect of others' minds is also included in suffering and its origin, that is, whatever is contaminated. The statement that there are four or ten arises. In this regard, conventional knowing takes all things as its object, so it takes ten knowings as its object. If it is understood in this way, then how is the object of knowing others' minds ten knowings? Knowing others' minds includes Dharma, subsequent, path, and conventional knowing. Its object is the ten knowings without distinction. In terms of distinction, those included in Dharma and subsequent are eight knowings. Those included in path-knowing are nine. Those included in conventional knowing are the two, conventional knowing and knowing others' minds. How is it understood that the objects of exhaustive knowing and non-arising knowing are ten knowings? Exhaustive knowing and non-arising knowing are practicing my own path, and there is no need to practice again, which is taking the path of Dharma-knowing and subsequent-knowing as the object. Therefore, taking the nine uncontaminated knowings as the object, and the exhaustive knowing and non-arising knowing that take the truth of suffering and its origin as the object, is that my own suffering should be fully known, and there is no need to fully know again; the origin has been abandoned, and there is no need to abandon again, which is taking the conventional knowing included in suffering and its origin as the object. If distinguished, then the object included in Dharma-knowing is not subsequent-knowing, and what is included in subsequent-knowing is not Dharma-knowing. Regarding the statement that "Dharma, conditioned phenomena have eight aspects."