Tibetan
་བྱ་བ་ནི། སྔར་སྐྱེས་པའི་སྒྲ་མེད་པ་སྟེ་ད་ལྟར་བའི་སྒྲ་བཟུང་ནས་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་དེ་ལྟ་བུར་དེ་ལ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་འཇུག་གི །ཡང་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཁོ་ན་མ་འོངས་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ཅི་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་ཡང་མ་འོངས་པ་མེད་པས་དེ་ལ་ཡང་མེད་པའི་བློ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བར་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་བྱུང་བ་ལས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཡོད་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མེད་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེད་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་དྲང༌། གང་འཇིག་རྟེན་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལས་ནི་དེའི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་མདོའི་དགོངས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་རྣམས་སྣང་བ་མེད་བཞིན་དུ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ལྷའི་མིག་གི་སྣང་བ་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ལྟའི་བདག་ནི་ལྷའི་མིག་གི་སྣང་བ་གསལ་བའི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་ལྟའི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པར་ཡང་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་ཐེ་ཚོམ་དུ་སྟེ། བློ་རྣམས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། གཉིས་ཀ་ལ་ལྟ་བའི་དགོས་པ་གྲུབ་ཀྱི། ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་མི་གྲུབ་བོ། །ཡང་ན་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་སྣང་བ་ཁོ་ན་ལྟའི་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་གཞན་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་འདི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་བློའི་ཡུལ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས་ལ། མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ༌
Chinese
所谓“是”是指：并非产生先前已生的声音不存在，而是执取现在的声音，认为不存在的想法。所谓“现在没有产生”，是指像这样认为“这个现在没有产生”，如此一来，就会产生认为它不存在的想法。而且，也不是缘于不存在。所谓“因为是一”，是指：如果仅仅是未来的那个，就是现在产生的，那么，怎么会说现在没有产生呢？即使现在产生了，未来也不存在，因此也会有认为它不存在的想法，因为没有差别。或者，什么是差别呢？是指：现在产生的状态中，什么不存在，就称之为现在产生中不存在。所谓“它从没有产生而成立为产生”，是指：从未来状态中没有产生，而在现在产生的状态中产生。所谓“有和没有两者”，是指：在现在产生的状态中，是有被缘取，而在未来状态中，是没有被缘取。如果缘取没有，那么，如何解释所说的“菩萨”呢？“什么是在世间不存在的”将会详细阐述，从中可以排除对它的缘取本身是不存在的。 所谓“具有增上慢者”将会详细阐述，这里经文的含义是：对于尚未完全清净的禅定者来说，虽然没有显现，但在修行的状态中，即使没有天眼的显现，也认为有，认为自己是天眼显现清晰的自性，仅仅认为有。所谓“又怎么会成为分别”，是指对于有还是没有产生怀疑，如果心识是有和没有的对境，那么，观察两者的必要性就成立了，如果仅仅是有的对境，就不会成立。或者，有什么差别呢？是指：如果他们也仅仅是看到有的显现，而不是没有，那么，与其他相比，菩萨有什么差别呢？这是以有和没有两者都是心的对境为例，对于有，也知道是有，对于没有，也知道是没有。因此，说“识是缘于有的”，那也是不合理的理由。
English
The so-called "is" means: it is not that the sound that was previously produced does not exist, but that the mind arises with the thought that it does not exist by grasping the present sound. The so-called "not produced now" means that one thinks, "This is not produced now," and in this way, the thought that it does not exist arises in it. Moreover, it is not focused on non-existence. The so-called "because it is one" means: if only that which is in the future is what is produced now, then how can it be said that it is not produced now? Even if it is produced now, it does not exist in the future, so there will also be the thought that it does not exist, because there is no difference. Or, what is the difference? It means: in the state of being produced now, whatever does not exist is called non-existent in what is produced now. The so-called "it is established as produced from not being produced" means: from not being produced in the future state, it is produced in the state of being produced now. The so-called "both existence and non-existence" means: in the state of being produced now, existence is the object, and in the future state, non-existence is the object. If non-existence is the object, then how can the saying "Bodhisattva" be explained? "What is non-existent in the world" will be explained in detail, from which it can be excluded that its object itself is non-existent. The so-called "one with arrogance" will be explained in detail, here the meaning of the sutra is: for those who have not completely purified their samadhi, although there is no appearance, in the state of practice, even if there is no appearance of the divine eye, they think they have it, thinking that they are the clear nature of the divine eye's appearance, and only think they have it. The so-called "how can it become discrimination" means to doubt whether it exists or not. If consciousnesses have both existence and non-existence as their objects, then the necessity of observing both is established, but if it is only the object of existence, it will not be established. Or, what is the difference? It means: if they also only see the appearance of existence and not non-existence, then what is the difference between a Bodhisattva and others? This is an example of both existence and non-existence being objects of the mind, for existence, one also knows that it exists, and for non-existence, one also knows that it does not exist. Therefore, saying that "consciousness is focused on existence" is also an unreasonable reason.
Tibetan
། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། བློ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་བཏགས་པར་ཡོད་པའོ། །གང་ལ་བལྟོས་པ་མེད་པར་བློ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའོ། །གང་ལ་བལྟོས་པས་བློ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་པའོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དང༌། དངོས་པོ་ཙམ་མོ། །བཏགས་པར་ཡོད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་རྫས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང༌། བཏགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །གལ་ཏེ་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཡུལ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དམིགས་ན། བཏགས་པར་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དུ་མི་རུང་ངོ༌། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པ་སོ་སོ་བ་ཉིད་ཀྱང་དེའི་རྣམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་དམིགས་པར་ཐལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་དང་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་གལ་ཏེ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཞན་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟ་ན། ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཉེ་བར་འཁྱམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཀ་བ་ལ་སྐྱེས་བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཀ་བ་ལ་དམིགས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དེར་ཡང་སྐྱེས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུད་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དགག་པ་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ། ས་བོན་དང་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གང་ཞིག་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་བཏགས་པར་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལའོ། །དེ་མེད་པར་དེ་ཡོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཡོད་པ་སྐྱེ
Chinese
尊者僧护说：生起智慧的原因也有两种，即实有和假有。不依赖于任何事物而生起的智慧是实有。依赖于某种事物而生起的智慧是假有。实有也有两种，即作用的差别和事物本身。假有也有两种，即取近实有和取近假有。如果对于假有的对境，也缘取了非实有的识，那么，假有的事物，如色等，因为没有自性，所以不是缘取彼等近取。如果这样，对于识来说，没有假有的对境，因为彼等近取是实有的缘故，对于识来说，瓶子和布匹等 的色等相，不能成为对境。因为色等不是彼等的相，所以彼等各自的相也不是彼等的相，因此不能推及到色等。仅仅是原因也不能推及到对境，因为所有的条件都会推及到对境。因此，产生与自己相似的识是原因，而缘取彼等本身则是因缘。如果不是这样，如果认为没有显现的识的对境是其他的相，那么，因为太过分，就会远离伟大的教义。因此，对于柱子产生男人的识，那是因为不是缘取柱子之外的其他事物，而且那里也没有男人，所以完全是没有对境。所谓“以彼等先行的相续的差别”，意思是说，彼等先行是原因相同的果和随顺的相续。说差别是为了显示成熟的果和随顺的相续。所谓“从驳斥我语开始讲述”，是因为相续完全转变的差别，就像种子和果实一样。过去和未来实有，而不是假有。所谓“对于彼”，是指对于果实。因为没有彼，就没有彼的存在，所以果实的存在生起。
English
Venerable Sangharakshita said: There are two kinds of causes for the arising of wisdom, namely, the real and the imputed. The wisdom that arises without relying on anything is the real. The wisdom that arises relying on something is the imputed. The real also has two aspects: the difference of function and the thing itself. The imputed also has two aspects: taking the real as proximate and taking the imputed as proximate. If, for the object of the imputed, one also apprehends a non-substantial consciousness, then, the imputed objects, such as form, etc., are not objects of proximate apprehension because they are devoid of inherent existence. If this is the case, then consciousness does not have an imputed object, because their proximate apprehension is real. Therefore, for consciousness, the forms, etc., of objects such as pots and cloths, etc., cannot be objects. Because form, etc., are not their aspects, their individual aspects are also not their aspects, so they cannot be extended to form, etc. Merely being a cause cannot be extended to being an object, because all conditions would be extended to being objects. Therefore, generating a consciousness similar to oneself is a cause, and apprehending them themselves is a cause and condition. If it is not so, if one thinks that the object of a consciousness without appearance is another aspect, then, because it is too extreme, one will stray far from the great teachings. Therefore, the consciousness of a man arising in relation to a pillar is solely without an object because it is not apprehending anything other than the pillar, and there is no man there. The meaning of "from the difference of the continuum that precedes them" is that the preceding ones are the fruit of the same cause and the continuum that follows. Saying "difference" is to show the fruit of maturation and the continuum that follows. The so-called "to be explained from the refutation of the assertion of self" is because of the difference of the complete transformation of the continuum, just like seeds and fruits. The past and the future are real, not imputed. The so-called "for them" refers to the fruit. Because without it, there is no existence of it, therefore the existence of the fruit arises.