Tibetan
བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཅི་ཞིག་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། འདིས་གཞན་དག་ཕྱིའི་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་ པར་འགྱུར་རོ། །གྲངས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བཅུ་གཉིས་གང་དག་ཅེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེ་དམིགས་ཀྱི་ས་དགར་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་པས་ན་ནང་གི་སྟེ། ནང་གི་ཉིད་ནི་ནང་གིའོ། །བདག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ནང་གིའམ་ཕྱིར་འགྱུར་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པར་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལྷག་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། སེམས་ནི་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ལ་བདག་ཅེས་བརྗོད་དེ། འདི་ལྟར་བདག་གི་ཡོན་ཏན་ཉིད་དམ། བདག་གི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་རྟོག་པས་ཀྱང་འཛིན་པ་འཇུག་གོ །ངར་འཛིན་པ་ཡང་སེམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བཞག་པས་ན་སེམས་ཁོ་ན་བདག་ཡིན་ལ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །འདིར་སེམས་ལ་བདག་ཏུ་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན་དེའི་ཕྱིར། མཁས་པས་བདག་ཉིད་དུལ་བས་ནི། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ༌། །འདི་ཡང་ལུང་གཞན་ལ་བལྟོས་ཏེ་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་བྱེད་ཡིན་གྱི། ཡན་གར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་ལས་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ། འདི་ལས་ནི། སེམས་དུལ་བས་ནི་བདེ་བ་འདྲེན། །ཞེས་སེམས་དུལ་བ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་བདག་གི་སྒྲ་སེམས་ཁོ་ན་ལ་མངོན་པར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་དུལ་བ་ཡི། །མཁས་པས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གང་ཞིག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ངག་ཡོ་དེ་པ་མ་ཡིན་པས། སེམས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོང་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཡོད་ན་སེམས་དེ་དག་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡུལ་ན་མི་གནས་ཀྱང་མིག་ལ་ སོགས་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་མངོན་གྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ནི་ལུས་གྱི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཀྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་འདི་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་རྟེན་ཉིད་དང་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་དང་ཕྱིའི་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའོ། །འདི་ལ་སྐྱེད་པ་དང་གནས་པ་གཅིག་དང་འགོག་པ་འབྲས་བུ་གཅིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། གནས་བརྟན་འདུས་བཟང་ནི། སེམས་ལ་ནང་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཕྱི་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིང་བ་ཉིད་ཕྱིའི་རྒྱུ་དང༌། མིག་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བ་ཉིད་དང་ནང་ཉིད་དུ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་རྒྱུད་དུ་ཡོངས་སུ་དྲི་བ་ནི། གཞུང་ཁ་བསྐང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མངོན་ཏེ། གང་བཤད་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་སུ་ཏ་རེ། ནང་ཉིད་དང་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་མ་འབྲེལ་བ་ལྟ་བུར་མངོན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཕན་འདོགས་པ་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་འདོད་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོས་ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བ་དང་ནང་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོས་ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རིང་པ་དང་ཕྱི་རོལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །གང་ཡང་སེམས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ནང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི། ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་སུ་གདགས་པར་མི་རུང་སྟེ། བདག་གི་ཡུལ་ནི་ངར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཤད་དོ། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཡང་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་བཏགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ །གང་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མེད་པས་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་བདག་ཅེས་བཏགས་པས་བདག་ཏུ་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ངང་བཞིན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལ་ཡང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ། །པདྨ་ཅན་བཞིན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ནར་འགྱུ
Chinese
所谓十二处，应该如何理解呢？应该理解为内外两种，因为这样才能解释其他外处。仅仅指出数字，无法理解其差别，因此提问“哪十二处呢？”。为了区分所缘的处所，所以说“除了色等”。因为被我所支配，所以是内处，内处即是内。如果没有我，怎么会是内或外呢？就像没有戒律，就不会有增上的戒律一样。有人会问：心是执我的所依，所以广泛地说，凡是说有我的人，都把执我的所依称为我。就像认为我的功德或我的对境一样，也会产生执着。执我依赖于心，因为除了心之外没有我。因为在此处安立了我的我慢，所以只有心是我，并且因为是从心所生以及依赖于心，所以仅仅把心执着为我。这里说把心执着为我，又该如何理解呢？因此说：智者以调伏自身。这是广泛引用的。这也是参照其他经典，是了解该意义的依据，但并不是独立的。为了说明这一点，世尊广泛地说“从其他”，从这里说：调伏心能引来安乐。这里说了调伏心。因此，应该知道，这里“我”这个词，显然是指心。善于调伏自身，智者将获得善趣。如此等等。因为接近于所依的对境，所以说，对于眼等来说，什么不是色等语的对境呢？如果心不是安住于对境的所依的对境，那么会有什么差别呢？如果有什么差别，心就会随着它们的变化而变化，而且由于随着它们的变化，识虽然不住于对境，但也只显现在眼等上，而不是显现在色等上。例如，感受快乐、痛苦和舍受，这完全局限于身体的对境。
English
As for the twelve places, how should they be understood? They should be understood as both internal and external, because this is how other external places can be explained. Merely pointing out the number does not allow one to understand the difference, therefore the question is asked, "Which twelve places?" In order to distinguish the objects of focus, it is said, "Except for forms, etc." Because they are dominated by the self, they are internal places; the internal is indeed internal. If there is no self, how can there be internal or external? Just as without discipline, there will be no superior discipline. One might ask: The mind is the basis of clinging to self, so it is widely said that all those who speak of a self call the basis of clinging to self the self. Just as one thinks of one's own qualities or one's own objects, attachment also arises. Clinging to self also depends on the mind, because there is no self apart from the mind. Because here the pride of self is established, only the mind is the self, and because it arises from the mind and depends on the mind, only the mind is clung to as the self. Here it is said that the mind is clung to as the self, how should this be understood? Therefore it is said: The wise tame themselves. This is widely quoted. This also refers to other scriptures, and is the basis for understanding that meaning, but it is not independent. To illustrate this, the Blessed One widely said "From others," from which it is said: Taming the mind brings happiness. Here, taming the mind is mentioned. Therefore, it should be known that here the word "self" clearly refers to the mind. Those who are good at taming themselves, the wise, will attain a good rebirth. And so on. Because it is close to the object of reliance, it is said that for the eyes, etc., what is not the object of forms, etc.? If the mind is not the object of reliance that abides in the object, then what difference would there be? If there is any difference, the mind will change according to their changes, and because of following their changes, although consciousness does not abide in the object, it only appears in the eyes, etc., and not in forms, etc. For example, the feeling of pleasure, pain, and equanimity is completely limited to the object of the body.
Chinese
色等境之方非也。是故由此差别，眼等与色等，虽于生起识之因无别，然成办为所依及为境性。是故亦为内及外性。于此，生及住一，灭及果一等，心及心所之因何耶？住贤论师谓：心为内，心所为外。色等为境之自性故，远性为外因。眼等为心及心所之所依自性故，说为近性及内性耶？如是宣说之续中，遍问者，显唯欲圆满经文。所说心所等，唯是苏达类，以近于内性及心之所依性故。此亦显似不相关联。以何故，谓饶益以近及远性为内外耶？眼等以不共所依之事物饶益之性故，当说为近及内。色等乃以境之自性饶益之性故，为远及外，如是广为辨说。又任何之心，以是任一我执之所依故，一切皆为内者。以是我执之所依故，不可立为心。以我之境乃我执故，于说我者极著名，是故如是说。我之事物亦为我执之所依故，于心假立为我，是故安立为内及外。又以是贪等之所依故，一切皆与烦恼相应，以无差别之因，以是我执之所依故，于心假立为我，然不变为我，以其自性为异故。于他亦无执我之相违。如莲花者，以是贪等之所依故，彼之心唯成烦恼性
English
It is not in the direction of objects such as form. Therefore, although there is no difference in the cause of generating consciousness between eyes and forms, etc., due to this difference, they are accomplished as the basis and as the object. Therefore, it is also the nature of inner and outer. Here, what is the cause of mind and mental factors in things like one birth and one dwelling, and one cessation and one result? The venerable Sangha says: Mind is called inner, and mental factors are called outer. Since form and so on are the nature of the object, the distant nature is the outer cause. Since the eyes and so on are the nature of the basis of mind and mental factors, is it not said to be the near nature and the inner nature? In the continuum of such teachings, the questioner seems to only want to complete the scriptures. What is said, mental factors, are only Sūtra-like, because they are close to the inner nature and the basis of mind. This also seems irrelevant. Why do you consider benefit to be inner and outer by means of near and far nature? Eyes and so on should be called near and inner because of the nature of benefiting by uncommon objects of support. Forms and so on are far and outer because of the nature of benefiting by the nature of the object, and thus are widely explained. Furthermore, since any mind is the basis of any ego-grasping, everything is inner. Since it is the basis of ego-grasping, it cannot be established as mind. Because the object of self is ego-grasping, it is very famous among those who speak of self, therefore it is said so. Since the object of self is also the basis of ego-grasping, it is attributed to the mind as self, therefore it is established as inner and outer. Furthermore, since it is the basis of desire and so on, everything is in accordance with afflictions, because there is no cause of difference. Because it is the basis of ego-grasping, it is attributed to the mind as self, but it does not become self, because its nature is different. There is no contradiction in grasping self in others. Like a lotus, since it is the basis of desire and so on, that mind only becomes the nature of affliction.