Tibetan
བ་ཡོད། །ཅེས་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་རྣམས་སུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སོ་སོར་རིག་ཅིང་དམིགས་པས་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་དེའི་མཚན་མ་གསལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ཐུན་མོང་བ་རྣམ་པར་བཅད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལུས་མེད་པས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་བས་དེའི་སེམས་ལ་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱེ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་པའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་གང་ན་གང་ཞིག་གཙོ་བོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཚོར་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་འདུ་ཤེས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་དང༌། འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའོ། །དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་སྲེད་པའི་རླན་གྱི་མཐུས་སོ། །ཞིང་དང་ས་བོན་གྱི་གོ་རིམས་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞིང་ནི་སྔར་ཡིན་ལ། ས་བོན་ནི་ཕྱི་ནས་ཏེ། སྔར་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞིང་གོ་རིམས་པས་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལྔ་ལས་མི་ཉུང་མི་མང་ངོ༌། །རིམ་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ༌། །དེའི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡུལ་ཅན་གྱི་དབང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་ནི་རག་ལས་པའོ། །བརྟེན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྟེན་གྱི་དབང་ངོ༌། །དབང་པོ་དྲུག་ལས་དང་པོར་ལྔ་སྟེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གོ །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ད་ལྟའི་དོན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་དག་གི་ཡུལ་ད་ལྟར་བ་ཡིན་པས་ད་ལྟར་བའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ད་ལྟར་བའི་དོན་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་བཟུང་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བར་སྐྱེས་པས་ན་དེའི་ཡུལ་རྣམས་སྔར་སྨོས་སོ། །ཡིད་ནི་ཁ་ ཅིག་ཡུལ་ད་
Chinese
是这样的。另一些人说，在出生的禅定中，由于能分别认识和观察所有行（འདུ་བྱེད།，saṃskāra，संस्कार，造作）的差别，所以色界（གཟུགས་ཀྱི་ཁམས།，rūpadhātu，रूपधातु，色界）是由感受（ཚོར་བ།，vedanā，वेदना，感受）来区分的。由识（འདུ་ཤེས།，saṃjñā，संज्ञा，想）来区分的是三个无色界（གཟུགས་མེད་པ།，arūpadhātu，अरूपधातु，无色界），因为它们的特征明显，所以识是主要的。舍（བཏང་སྙོམས།，upekṣā，उपेक्षा，舍）是共同的，因为没有分别，所以它不是主要的。另一些人说，因为没有身体，所以由虚空等识来区分，因此是由识来区分的。仅仅由行来区分的是有顶（སྲིད་པའི་རྩེ་མོ།，bhavāgra，भवाग्र，有顶），因为与所有这些相比，它对心识的果报更大。区分就是使之明显，这是一个同义词，即在何处，何者是主要的，就由它来清楚地表明。这些是识所住之处，即接近于色的欲界（འདོད་པའི་ཁམས།，kāmadhātu，कामधातु，欲界），接近于感受的色界，接近于识的三个无色界，以及接近于行的有顶。识住在这些地方，是因为它们具有贪欲的湿气之力。为了显示如田地和种子般的顺序，田地是先有的，种子是后有的。正如先前所说的蕴，以田地的顺序来显示，因为粗大等原因，蕴不会少于或多于五蕴。为了连接先前所说的话，即为了连接顺序的原因，所以广泛地出现。在“由它的力量”等中，如何呢？因为是有境的所依之主，所以安立境是由有境的力量所致。力量就是依赖。安立所依也是所依的力量。六根中首先是五根，即眼等。为什么呢？因为“为了现在的意义”，即因为这些的境是现在的，所以现在的意义之事物，特别地执取为现在的意义本身，并且由于现在生起，所以先前陈述了它们的境。意识（ཡིད།，manas，मनस्，意）是某些
English
It is said. Others say that in the meditations of birth, because one can separately recognize and observe the differences of all formations (saṃskāra), the form realm (rūpadhātu) is distinguished by feeling (vedanā). That which is distinguished by perception (saṃjñā) is the three formless realms (arūpadhātu), because their characteristics are clear, so perception is the main one. Equanimity (upekṣā) is common, because there is no distinction, so it is not the main one. Others say that because there is no body, it is distinguished by the perception of space, etc., therefore it is distinguished by perception. That which is distinguished only by formation is the peak of existence (bhavāgra), because compared to all these, it has a greater result for the mind. Distinguishing is making it clear, which is a synonym, that is, wherever, whichever is the main one, it is clearly indicated by it. These are the places where consciousness abides, that is, the desire realm (kāmadhātu) which is close to form, the form realm which is close to feeling, the three formless realms which are close to perception, and the peak of existence which is close to formation. Consciousness abides in these places because they have the power of the moisture of craving. In order to show the order like a field and a seed, the field is first and the seed is later. Just as the aggregates previously mentioned are shown in the order of fields, because of the causes such as grossness, the aggregates are neither less nor more than five. In order to connect what was said earlier, that is, in order to connect the cause of the order, it appears extensively. In "by its power" etc., how is it? Because it is the main support of the object-possessor, therefore establishing the object is due to the power of the object-possessor. Power is dependence. Establishing the support is also the power of the support. Among the six faculties, the first five are the eye etc. Why? Because "for the sake of the present meaning", that is, because the objects of these are present, therefore the object of the present meaning is particularly grasped as the present meaning itself, and because it arises in the present, therefore their objects were mentioned earlier. The mind (manas) is some
Tibetan
ལྟར་བྱུང་བ་སྟེ་དཔེར་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་དུས་གསུམ་དང་དུས་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། ཤེས་རྒྱུད་འདས་པའི་ཡུལ་ཅན་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཅན་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དུས་གསུམ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དུས་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དུས་གསུམ་དང་དུས་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ནི་མ་ངེས་པས་ཕྱིས་བཤད་དོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་དོན་ཕྱིར་གཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྔར་བཤད་པའི་རེག་བྱ་མ་གཏོགས་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །འབྱུང་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ཡུལ་དུ་མ་ངེས་པས་ན་བཞི་པ་རྣམས་སོ། །རྗེས་སུ་བཤད་པ་ཟས་ལྕེ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མ་ཕྲད་པའི་ཟས་ཀྱི་གོང་བུ་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་ཁོ་ན་སྣས་འཛིན་ན་སྣ་ཕྲད་ནས་འཛིན་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འགའ་ཞིག་ཟེར་རོ། །ཟས་དང་འདྲེས་པའི་རྫིས་མྱུར་དུ་སྣའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྫི་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་ལ་ཟས་ཀྱི་དྲི་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཟས་ཀྱི་དྲི་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ། །གྲིབ་མ་ཉིད་ཤིང་ལྗོན་པའི་གྲལ་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་དེ་བཟུང་ཞེས་གཞན་དག་ཟེར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྫས་བརྒྱད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གང་ལ་དྲི་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཁ་དོག་སྨོས་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ་གྲིབ་མ་དང་སྣང་བ་དག་བཞིན་རེག་བྱའི་ཞེས་པ་ཕྲེང་བ་བཞིན་དེར་གནས་སོ། །གསུམ་པོ་རྣམས་གནས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ། རྣ་བ་གནས་དག་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་རིམ་པས་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དང༌། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དང༌། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། འདི་དག་རྣམ་པ་དྲུག་ཅར་ཡང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ན་མི་གནས་ སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དང་པོ་ལྔ་ནི་དེའི་འཇུག་པ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། གསུམ་པོ་གང་དག་ལས་ཆེས་གསལ་བར་རིང་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དཔེར་ན་གནས་ཀྱི་རིམ་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡུལ་ལ་སྔོན་དུ་འཇུག་ལ། ཡིད་ནི་དེ་དག་ལ་ཕྱིར་འཇུག་པ
Chinese
如是生起，譬如了知他人心一般。有些是具有三时和无时之境，识蕴已逝之境，如忆念前世之识。未来之境，如希求之识。有些是具有三时之境，譬如诸行无常一般。有些是具有无时之境，譬如以灭谛为所缘一般。有些是具有三时和无时之境，譬如思惟诸法皆无我一般。因此，意不决定，故于后说。‘从生所变义为境’，名为此者，除了前述之触之外，从生所变者皆为此之境。其余生者亦不决定为其境，故为第四者。随后说，食物未与舌相触即能执取气味之故，名为此者。若谓，若仅鼻执取依于未触之食物团之气味，则有损于鼻触而执取之理，如是有些说道。与食物相杂之液汁能迅速到达鼻之境，以其与彼同类之故，依于液汁之气味称为食物之气味。依于自之四大种之自体即是食物之气味，即是依于大种。其他说道，影子即是树木行列次第进入而执取者。又为何在何者为八种物质之极微之气味者，于彼处所说之颜色随后进入，如影子与显现一般，触之称为鬘者亦住于彼处。三者以处所之自在而定，耳根处所如何安住，即以彼次第而转变。‘意亦依于彼等’，名为识之五蕴之体性，以及意之识之五蕴之体性，以及意之识蕴之体性，此等六者皆非色法之故，不住于境中。其他说道，最初五者是彼之五种行境，从何者三者之中，最明亮而长久进入者为何者。譬如，以处所之次第，眼等先入于境，而意则于彼等之后进入。
English
It arises in such a way, like knowing the minds of others. Some have objects of the three times and timelessness, the object of the consciousness aggregate that has passed, such as the consciousness of remembering past lives. The object of the future, such as the consciousness of desire. Some have objects of the three times, such as the impermanence of conditioned phenomena. Some have objects of timelessness, such as focusing on cessation. Some have objects of the three times and timelessness, such as thinking that all phenomena are selfless. Therefore, the mind is uncertain, so it is discussed later. 'The meaning that changes from arising is the object,' this is called, except for the touch mentioned earlier, those that change from arising are the objects of this. Other arising things are also uncertain to be its object, so it is the fourth. It is then said that the reason why smell is perceived even when food does not touch the tongue is called this. If it is said that if the nose only perceives the smell that relies on the mass of food that has not touched, then it will be harmful to the very act of the nose touching and perceiving, as some say. The juice mixed with food quickly reaches the object of the nose, because it is of the same kind, the smell that relies on the juice is called the smell of food. Relying on one's own four elements is the smell of food, that is, relying on the great elements. Others say that the shadow itself is what is grasped by the order of the rows of trees entering. Also, why is it that in whatever is the smell of the subtle particles of the eight substances, the color mentioned there follows, like shadows and appearances, the touch called a garland also dwells there. The three are determined by the power of the place, how the ear faculty dwells, it changes according to that order. 'The mind also relies on them,' is called the nature of the five aggregates of consciousness, and the nature of the five aggregates of consciousness of the mind, and the nature of the consciousness aggregate of the mind, these six are not form, so they do not dwell in the object. Others say that the first five are the five objects of its activity, from which of the three, which is the one that enters most clearly and for a long time. For example, in the order of places, the eye and so on first enter the object, and the mind enters after them.