Tibetan
དོན་དུ་རུང་ཕྱིར་མ་བཤད་དོ། །ཕུང་པོ་དག་འཆད་པ་ན་འདུས་མ་བྱས་ནི་དེ་དག་ཁོ་ནའི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པར་རམ་དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པར་གཞན་ཞིག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག །དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་གམ་ཕུང་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་སྡུད་གྲང་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ༌། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དོན་དུ་མི་རུང་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དོན་མི་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཡོད་ན་འདུས་མ་བྱས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པར་རིགས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བཤད་དོ། །འདི་སྐད་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་སྟེ། ཕུང་པོ་དྲུག་པར་བརྗོད་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ སྤུངས་པའི་དོན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་དོན་ནི་སྤུངས་པ་ཡིན་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དྲུག་པ་ཞིག་ཏུ་ཅིས་མི་འདོད་དེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་བློས་བསྡོམས་ནས་ཕུང་པོར་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་བློས་བསྡོམས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ཕུང་པོར་བྱས་པ་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ལ་འགལ་བ་ཡོད་དེ་ཕུང་པོར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱོགས་ནས་འགུགས་བར་རམ་དུས་ལས་འགུགས་བ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། གཉི་ག་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཕྱོགས་དང་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ལ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཕུང་པོར་རྣམ་པར་འཇོག་ན་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཕུང་པོར་བརྗོད་པ་ལ་མི་རུང་ངོ༌། །གཉི་ག་ལྟར་ཡང་ཕུང་པོར་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཕུང་པོར་མ་བཤད་དོ། །ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞིའི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བའི་ཕྱིར་གྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་དགོས་པའི་ཚིག་གོ །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཡིན་ན་འདུས་མ་བྱས་ནི་གཉི་ག་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཉི་ག་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་འདིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་བྱས་པས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་ལམ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། ། དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ཉིད་ནི་གཉི་གའི་དངོས་པོར་བཤད་དེ། འདིས་འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསམ་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ཆག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་འགགས་པ་སྟེ། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ཞིག་པ་སྟེ་ཕུང་པོ་འགགས་པ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ཞིང༌། ནམ་མཁའ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟ་བ་ན་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཞིག་པ་ཡང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཞིག་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་འགོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་ཕུང་པོ་སྤུངས་པ་ཞིག་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དག་མ་སྤངས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་གང་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་ཨུ་བར་ཏ་མེ་བ་བཱ། འདུས་མ་བྱས་གསུམ་ཡང་ཕུང་པོ་ཞིག་པར་མི་རུང་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ཏོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དག་གི་རྣམ་པ་གཞན་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རིམ་པ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམས་ལྷ
Chinese
因为实际上不合适所以没有说。在解释蕴的时候，无为法是归于它们之中，还是与它们相异而作为其他来安立？如果说是摄于取蕴之中，或者说归于蕴之中，那么无论如何也是不行的。为什么呢？因为实际上不合适。暂时来说，不能摄于蕴之中，因为不了解它们的取的意思。它们的取是色、受、想、行、识，如果存在这些，那么无为法也不是色等的自性。既然不是它的自性，又怎么能被色等蕴所摄呢？因此说，它不是色，乃至也不是识。将会这样说，它不是能成为色的，乃至不是能成为识的。也不能说是第六蕴，因为聚集的意思不合适。如果蕴的意思是聚集，那么为什么不认为无为法也像受一样是第六蕴呢？就像色等以过去等差别而各不相同的事物互相聚集，不依赖于接触而以智慧综合起来称为蕴一样，无为法也依赖于智慧的综合而成为蕴，有什么矛盾呢？这有矛盾，如果说成为蕴是来自方位的吸引，或者来自时间的吸引，那么两者无为法都不存在于方位和时间之外。因此说，无为法不是以过去等差别而各不相同。如果以过去等差别而各不相同的事物安立为蕴，那么这样的特征不适合于将无为法说成蕴。无论哪种方式，都没有必要显示为蕴，因此无论哪种方式都没有说无为法是蕴。还有，为了了解烦恼的所依，这里“所依”一词是因的同义词，因为有漏法都是烦恼的因。为了做
English
It was not explained because it is not suitable in reality. When explaining the aggregates, is the unconditioned included within them, or is it established as something else distinct from them? If it is said to be included in the aggregates of grasping, or to be included in the aggregates, then it is not possible in any way. Why? Because it is not suitable in reality. For the time being, it cannot be included in the aggregates, because the meaning of their grasping is not understood. Their grasping is form, feeling, perception, formation, and consciousness. If these exist, then the unconditioned is not the nature of form, etc. Since it is not its nature, how can it be included in the aggregates of form, etc.? Therefore, it is said that it is not form, and not even consciousness. It will be said that it is not capable of being form, and not capable of being consciousness. It is also not possible to say that it is the sixth aggregate, because the meaning of accumulation is not suitable. If the meaning of aggregate is accumulation, then why not consider the unconditioned to be the sixth aggregate like feeling? Just as form, etc., which are different due to distinctions such as past, etc., gather together and are combined by wisdom without relying on contact and are called aggregates, similarly, what contradiction is there in making the unconditioned an aggregate by relying on the combination of wisdom? There is a contradiction in this. If becoming an aggregate is an attraction from a direction or an attraction from a time, then both unconditioned things do not exist outside of direction and time. Therefore, it is said that the unconditioned is not different due to distinctions such as past, etc. If things that are different due to distinctions such as past, etc., are established as aggregates, then such a characteristic is not suitable for calling the unconditioned an aggregate. In either case, there is no need to show it as an aggregate, so in either case, the unconditioned was not said to be an aggregate. Furthermore, in order to understand the basis of affliction, the word "basis" here is a synonym for cause, because contaminated things are the cause of affliction. In order to do
Chinese
འི་音在这里是需要的词。为了了解遍染和清净的所依，意思是说有漏的都是遍染的因，无漏的都是清净的因，那么非缘起就两者都不是了。因为不会增长遍染，所以不是遍染。因为不是道，所以不是清净的事物。另一些人说，因为是非缘起，所以两者都不是。另一些人说，因为仅仅是清净的因，所以不是缘起的事物，也不是遍染和清净的事物。对此，因为这使之清净，所以是清净，即是想要显现道。 因此，分别简择灭即是两种事物的解释。这指的是一切非缘起，这个应该思考。比如瓶子破碎，就是瓶子灭尽。不是瓶子，同样，蕴坏灭，也就是蕴灭尽也是非缘起，所以不是蕴。虚空是唯一的，所以不是蕴。那些如果这样，那么界和处坏灭也应成为不是界和处，因为界和处的自性本身不是界和处的坏灭。那不是那样的，就像有漏的蕴一样。有漏的处也应成为灭尽，在这样的情况下会成为过失。另一些人说，这里不是指蕴的堆积坏灭。因为虚空和非分别简择灭没有舍弃的自性。那么是什么呢？没有相的那些从蕴中乌波达梅瓦巴。（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）三个非缘起也不能成为蕴的坏灭，这是喜悦的偈颂的意思。已经说完了蕴的其他的相，为了明显地说出处和界的其他的相，也就是将遍染等事物次第地安立为处和界的体性等顺序。
English
The syllable 'i' is the word needed here. To understand the basis of affliction and purification, it means that defiled things are the cause of affliction, and undefiled things are the cause of purification, then the unconditioned is neither. Because it does not increase affliction, it is not affliction. Because it is not the path, it is not a pure thing. Others say that because it is unconditioned, it is neither of the two things. Others say that because it is only the cause of purification, it is not a conditioned thing, nor is it an afflicted and purified thing. To that, because this makes it pure, it is pure, that is, it wants to manifest the path. Therefore, the cessation of separate analysis is explained as the substance of both. This refers to all unconditioned things, which should be considered. For example, the breaking of a vase means the cessation of the vase. Not a vase, similarly, the destruction of aggregates, that is, the cessation of aggregates, is also unconditioned, so it is not an aggregate. Space is unique, so it is not an aggregate. If those are like that, then the destruction of realms and sources would also become not realms and sources, because the nature of realms and sources themselves is not the destruction of realms and sources. That is not so, like the aggregates with outflows. The sources with outflows should also become cessation, and there would be a fault in such a situation. Others say that here it is not intended that the accumulation of aggregates is destroyed. Because space and the cessation of non-separate analysis do not have the nature of abandonment. Then what is it? Those without characteristics are from the aggregates Ubertameva Ba. (Tibetan, Sanskrit Devanagari, Sanskrit Romanization, Chinese literal meaning) The three unconditioned things also cannot become the destruction of aggregates, which is the meaning of the verse of joy. The other aspects of the aggregates have been explained, in order to clearly state the other aspects of the sources and realms, that is, to establish the nature of defilement and other things in order as the nature of sources and realms, etc.