Tibetan
དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་ཐལ་བ་མེད་དོ། །བཙུན་པ་འདུས་བཟང་ན་རེ། གང་ཞེས་བྱ་བས་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ཡང་ཞེས་བྱ་བས་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། དང་ཞེས་བྱ་བས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། བསྟན་བཅོས་གང་དང་ཞེས་པ་འདིར་དང་གི་སྒྲས་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་བཟུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་འདིར་གང་ཞེས་པ་འདིས་བསྒོམ་པ་ལས་ བྱུང་བ་ཉིད་བཟུང་ཞེ་ན། ནཱ་ཏཱ་སྱཱ་ཨེ་བ་སཱཀྵ་ཏ་ཀཱ་རཎ་བྷཱ་བཱ་ད་བནྟ་དྷི་ཡཱ་ན་སཱ་ཀྵ་ཏ་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུར་དེ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་འབད་པ་བར་སྐབས་སུ་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་སམ་བརྒྱུད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་ལུས་པ་གང་ཞེས་པ་འདིས་བཟུང་ངོ༌། །འདི་སྐད་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་ཆོས་མངོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཉི་ག་ལ་ཡང་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ན་དོན་མཚུངས་སོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ངེས་པར་ཕྱེ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཚིག་སྟེ། མིང་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཏེ་རང་བཞིན་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ ། དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་དང་བཅས་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་སམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་ན་ཆོས་མངོན་པའོ། །དམ་པའི་སྒྲ་ནི་མཆོག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དོན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དངོས་པོའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འམ་གྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་དོན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་དག་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་མཆོག་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་སམ་དེ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གོ །ཡང་ན་དམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོ་ཤེས་སོ། །དེའི་དོན་ནི་དམ་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་དོན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་དོན་གྱི་སྒྲ་ནི་དགོས་པ་བརྗོད་པའོ། ། དགོས་པ་དམ་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་དགེ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་པ་ནི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དོན་དམ་པའོ། །ལམ་བསྒོམས་པ་ཡང་འབྲལ་བའི་དོན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་འཆི་དག་དང་བྲལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་དེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང༌། རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང༌། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང༌། ལམ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང༌། ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་རོ། །མངོན་པ་ནི་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ། དོན་དམ་པ་དང་བརྡར་བཏགས་པ་པ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ལ་ཁྱད་པར་ནི་ཉེ་བ་དང་རིང་བའི་བྱེ་བྲག་གོ །གཉི་ག་ཡང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་ཤིང་མངོན་དུ་ཕྱོགས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མིང་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་དང་བརྡར་བཏགས་པ་པ་ནི་དོན་དམ་པ་པའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའི་སྒྲ་འཇུག་སྟེ། དཔེར་ན་གཡོ་བའི་ཚོགས་ལས་རྒྱ་མཚོ་དང༌། དེའི་སྒྲ་ཐོས་པ་ལས་སྐྱེས་བུ་འདིའོ་ཞེས་དཔྱོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་དེའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་རྣམ་པ་འདིས་བཤད་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་ཆོས་མངོན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་པ་འདི་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་བསྡུ་བ་དུ་མ་འཐད་པས་ཚིག་བསྡུ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་ནས་བསྟན་བཅོས་འདི་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་དོན་གང་
Chinese
因此，没有其他的过失。尊者调伏说：以“何”这个词，抓住了从世间禅定中生起的（智慧）；以“又”这个词，抓住了从思惟中生起的（智慧）；以“和”这个词，抓住了从听闻中生起的（智慧）；经论“何和”在此，“和”这个词抓住了由生而获得的（智慧）。为什么又在这里“何”这个词抓住了从禅定中生起的（智慧）呢？因为（藏文：ནཱ་ཏཱ་སྱཱ་ཨེ་བ་སཱཀྵ་ཏ་ཀཱ་རཎ་བྷཱ་བཱ་ད་བནྟ་དྷི་ཡཱ་ན་སཱ་ཀྵ་ཏ་），（梵文天城体：नातास्या एव साक्षतकारणभावादा बन्धधि यान साक्षत），（梵文罗马拟音：nātāsyā eva sākṣatakāraṇabhāvādā bandhadhi yāna sākṣata），（汉语字面意思：因为那是直接原因），为了抓住禅定生起的因，所以又要在中间努力。因此，无论是直接还是间接，凡是成为无漏智慧的根源的，都全部被“何”这个词抓住了。会这样说，仅仅一些无漏智慧不是阿毗达磨。那么是什么呢？因为是它的集合，所以那些有漏智慧也是阿毗达磨，这样，对于两者来说，确定词义是相同的。确定的词义是确定分开后决定的词，是显示命名的理由的同义词。因为执持自己的体相，所以是法，即不超出自性的同义词。其中，具有无漏智慧自性的法，以及与此相关的，是胜义谛的法，或是寂灭，或是趋向于法之体性的法，因此是阿毗达磨。胜义的词是殊胜的同义词。意义的词是所知的同义词。例如，意识的意义是所有法，法的词是事物的同义词。胜义谛的事物，如所说，将显示殊胜的所知事物。那又是什么呢？因此说寂灭。或者，“或”这个词是分别的意义。寂灭，因为是善和清净的，所以在所有有为法和无为法中是殊胜的。因为完全舍弃了所有有为法，或者因为不接受它，所以是殊胜的。或者，殊胜是出世间的智慧。它的意义是殊胜的。痛苦和集以及道也是它的意义
English
Therefore, there is no other fault. The venerable Dulzang said: The word "what" grasps the (wisdom) arising from worldly meditation; the word "also" grasps the (wisdom) arising from thinking; the word "and" grasps the (wisdom) arising from hearing; in the scripture "what and," the word "and" here grasps the (wisdom) obtained by birth. Why does the word "what" here grasp the (wisdom) arising from meditation? Because (Tibetan: ནཱ་ཏཱ་སྱཱ་ཨེ་བ་སཱཀྵ་ཏ་ཀཱ་རཎ་བྷཱ་བཱ་ད་བནྟ་དྷི་ཡཱ་ན་སཱ་ཀྵ་ཏ་), (Sanskrit Devanagari: नातास्या एव साक्षतकारणभावादा बन्धधि यान साक्षत), (Sanskrit Romanization: nātāsyā eva sākṣatakāraṇabhāvādā bandhadhi yāna sākṣata), (Literal Chinese meaning: because that is the direct cause), in order to grasp the cause of arising from meditation, effort must be made in the middle. Therefore, whether directly or indirectly, whatever becomes the source of unpolluted wisdom is all grasped by the word "what." It will be said that only some unpolluted wisdom is not Abhidharma. Then what is it? Because it is its collection, those polluted wisdoms are also Abhidharma. Thus, for both, the determined meaning is the same. The determined meaning is the word determined after being definitely separated, which is a synonym for showing the reason for naming. Because it holds its own characteristics, it is Dharma, that is, a synonym for not exceeding its own nature. Among them, the Dharma that has the nature of unpolluted wisdom, and what is related to it, is the Dharma of the ultimate truth, or Nirvana, or the Dharma that tends towards the nature of Dharma, therefore it is Abhidharma. The word "supreme" is a synonym for excellent. The word "meaning" is a synonym for knowable. For example, the meaning of consciousness is all Dharmas, and the word "Dharma" is a synonym for things. The thing of ultimate truth, as said, will show the excellent knowable thing. What is that? Therefore, it is said Nirvana. Or, the word "or" is the meaning of distinction. Nirvana, because it is good and pure, is excellent among all conditioned and unconditioned Dharmas. Because all conditioned Dharmas are completely abandoned, or because it is not accepted, it is excellent. Or, supreme is the wisdom beyond the world. Its meaning is supreme. Suffering and origin and path are also its meaning.
Chinese
因此才说了“涅槃”。或者，词语的含义是表达必要。殊胜的必要是胜义，除此之外没有其他的特殊必要。那又是什么呢？因此才说了“涅槃”。或者，因为是无漏的善，所以殊胜是道。为了与之结合，涅槃是胜义。修习道也是具有分离的含义，因为与生老病死分离，所以会变成涅槃。涅槃之法的声音，也是为了遣除一切非殊胜事物的分别。法的体性，是以其所表示而成为体性。有漏的法，是无常等的相，以及因等的相；无漏的法，是寂静等的相，以及道等的相；一切都是缘起。阿毗达磨是趋向于现前，因此，通过它能够获得涅槃，所以是趋向于涅槃；并且能够现前证悟法的体性，所以是趋向于法的体性。还有其他人说，胜义和世俗也都是趋向于获得胜义之法涅槃，区别在于远近的差别。两者都缘于法的体性并且趋向于现前。被称为论典的，能够清楚地阐明获得涅槃之体性，所以是趋向于现前。如此，胜义者是以决定的词语，而世俗者是成为胜义者的集合，因此才使用“法阿毗达磨”这个词语。例如，从流动的集合中产生海洋，以及听到那个声音后，会想‘这是那个人’一样。如果以这种方式讲述成为其集合本身，那么同样，涅槃也趋向于法的体性，所以不是法阿毗达磨本身。 那么是什么呢？“从成为集合本身”这句话不是答案。因为很多词语的组合不合理，想要理解词语的组合，所以说了“这部论典如何是法阿毗达磨的宝藏呢？”，说了这句话，是什么意思呢？
English
Therefore, it is said "Nirvana." Or, the meaning of the word is to express necessity. The supreme necessity is the ultimate meaning, and there is no other special necessity besides that. What is that? Therefore, it is said "Nirvana." Or, because it is unpolluted virtue, therefore the supreme is the path. In order to combine with it, Nirvana is the ultimate meaning. Cultivating the path also has the meaning of separation, because it is separated from birth, old age, sickness, and death, so it will become Nirvana. The sound of the Dharma of Nirvana is also to eliminate the distinctions of all non-supreme things. The nature of Dharma is that which is indicated by it, so it becomes the nature. Polluted dharmas are the aspects of impermanence, etc., and the aspects of causes, etc.; unpolluted dharmas are the aspects of peace, etc., and the aspects of the path, etc.; everything is interdependent origination. Abhidharma is that which tends towards the present, therefore, through it, one can attain Nirvana, so it tends towards Nirvana; and it can manifest the nature of Dharma, so it tends towards the nature of Dharma. Others say that ultimate truth and conventional truth also tend towards attaining the ultimate Dharma Nirvana, the difference being the difference between near and far. Both focus on the nature of Dharma and tend towards the present. That which is called a treatise clearly elucidates the nature of attaining Nirvana, so it tends towards the present. Thus, the ultimate truth is with definite words, and the conventional truth is the collection of those who have become the ultimate truth, so the word "Dharma Abhidharma" is used. For example, from the collection of flowing things, the ocean arises, and after hearing that sound, one thinks, 'This is that person.' If the collection itself is explained in this way, then similarly, Nirvana also tends towards the nature of Dharma, so it is not Dharma Abhidharma itself. Then what is it? "From becoming the collection itself" this statement is not the answer. Because many combinations of words are unreasonable, wanting to understand the combination of words, it is said, "How is this treatise a treasury of Dharma Abhidharma?" This statement is said, what does it mean?