Tibetan
བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བ་དང་སྤང་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་མི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་ལེ་ལོ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་སྟེ། གང་ཡོད་ན་སེམས་རིགས་པར་རྩོམ་པ་དང་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །འདིར་དང་གི་སྒྲ་ནི་སྐྱོབ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྐྱོ་བ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་འཚེ་བ་དུ་མས་ཉེ་བར་གཙེས་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཆགས་བྲལ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡིད་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་འཚོལ་བ་དེ་རྟོགས་པས་ཡིད་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པ་སྟེ། དགའ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཅིག་ལ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་བ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང༌། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་ནི་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པས་ཀྱང་འཇུག་པ་ཡོད་ལ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ནི་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་གི་སྒྲ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། ཚོགས་པ་གཉིས་ལ་དེ་དག་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའོ། །མ་རིག་པ་འདི་གང་ཞིག་ཅེ་ན་མི་ཤེས་པའོ། །མི་ཤེས་པ་འདི་གང་ཞེ་ན་མི་གསལ་བའོ། །མི་གསལ་བ་འདི་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། གསལ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་མི་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཆོས་ནི་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བག་མེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆེས་རྣམས་མི་བསྒོམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བསྒོམ་པ་ནི་མ་རྙེད་པ་རྣམས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །བསྒོམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་གཅེས་སུ་འཛིན་པ་ཡལ་བར་འདོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ལེ་ལོ་ནི་སེམས་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ལ་སྟེ་དོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་པ་ན་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རིགས་པའི་ རྒྱུ་མཐུན་པའི་ལེ་ལོ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དམན་པར་ཞུགས་པས་ན་ལེ་ལོ་སྟེ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་ལེ་ལོ་ཉིད་དོ། །མ་དད་པ་ནི་སེམས་མ་དད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྟེ། བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་བརྙེས་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ནི་ཡིད་མི་ཆེས་ཤིང་དད་པ་མངོན་པར་མི་སྐྱེད་པ་སྟེ་མ་དད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དད་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྨུགས་པ་གང་ཞེན་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། ཚིག་སྔ་མ་སྔ་མ་གཉིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་པར་བསམས་ཏེ། ཚིག་ཕྱི་མ་གཉིས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། །འགལ་བ་དང་མི་དགའ་བས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་ལྕི་བ་ནི་རྨུགས་པ་ཉིད་དེ། གང་གིས་བཟུང་ན་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཡིན་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་རྨུགས་པ་སེམས་ཀྱི་ཁོ་ན་ཡིན་བཞིན་དུ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ལུས་ལྕི་བ་ཉིད་ཀྱང་རྨུགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ཀྱི། རྨུགས་པ་དེ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དག་གི་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པ་ནི། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བས་རྨུགས་པ་དང༌། སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པས་གཉིད་དོ། །རྒོད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པས་བསྐྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་སྟེ། གང་དང་ལྡན་ན་ལམ་གོལ་བར་ཞུགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྒོད་པའོ། །ཆོས་མངོན་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། བརྗེད་ངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང༌། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཚུལ་བཞིན་ མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། ལོག་པར་མོས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང༌། མ་བསྟན་པའི་རྨུགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་བའི་ནང་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་མངོན་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། འགྱུར་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞུང་ཚད་མར་བྱས་ཏེ་བཅུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་ཀྱི། སློབ་དཔོན་གྱི་འདོད་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པ་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་དེ་དག་གི་ནང་དུ་མི་རིགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་ཁོ་ན་འཆད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅི་ལྟར་དེ་དག་ས་མང་པོ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ནས་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མོས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ལོག་པར་མོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཁོ་ན་བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་དང་པོ་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་ས་མང་པོ་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། །བཞི་པ་ནི་ས་མང་པོ་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་བ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས་དང༌། གཞན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་མུ་བཞི་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྔར་ནེ་ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་མུ་གཉིས་པ་ཡིན་པར་ བཤད་ལ། ད་ལྟ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལྷག་པར་བསྣན་ཏེ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྔར་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་བཅས་པ་ལྔ་མུ་གསུམ་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བོར་བ་བཞི་ཡིན་ནོ། །སྔར་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཞི་མུ་དང་པོ་ཡིན་ལ། ད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན། ལྷག་པར་བསྟན་ཏེ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་རྨུགས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་
Chinese
所謂的“勤”，是指為了守護和斷除已經產生的功德和過失，以及生起未產生的功德和不生起已產生的過失，內心沒有懈怠，就是精進。如果有了它，內心就會努力和變得殊勝，那就是精進。這裡的“和”字，是包含厭倦和歡喜的意思。其中的厭倦，是指善良的心被諸多惱害所逼迫，接近顯示那種與離貪相順應的厭惡，如果和它相應，就叫做作意出離。歡喜，是指從惱害善良的心中一定會生起尋找對治，因為了悟它而內心完全滿足，對於不離歡喜的那些沒有能力等等，和什麼相應就叫做作意歡喜。這兩者因為相違的緣故，不可能在一個心上存在，因為不適合成為眾多善法所依，而且在論述中也沒有說明。因為內心的安樂也有以厭倦的方式進入的，而歡喜則沒有厭倦的方式。因此才出現兩個“和”字，因為它們是針對兩個群體而設立的。這些被稱為眾多煩惱所依，是指僅僅顯示那些以煩惱的方式與之相應的心。因此才說了那些經常在具有煩惱的心中出現。其中的愚癡，就是無明。這個無明是什麼呢？就是不了解。這個不了解是什麼呢？就是不清楚。這個不清楚又是什麼呢？清楚就是智慧，因此，對於所知對象如實了知的障礙，具有不清楚的特性的法，就叫做愚癡。放逸就是不修習善法，對於“如果有了什麼”應該理解為包含在其中。不修習善法就是不使未獲得的顯現。所謂修習的相違品，就是捨棄珍愛對自己有益的事物，這是一個同義詞。懈怠就是內心不
English
The so-called "diligence" refers to the mind being without laziness in order to protect and abandon the merits and faults that have already arisen, and to generate the merits that have not yet arisen and prevent the faults that have already arisen from arising. If one has it, the mind will strive and become excellent, that is diligence. Here, the word "and" means to include weariness and joy. Weariness refers to the good mind being oppressed by many harms, closely showing that aversion that is in accordance with detachment. If it is in accordance with it, it is called contemplating renunciation. Joy refers to the fact that one will definitely find an antidote to extract from harming the good mind, and the mind is completely satisfied by realizing it. For those who are inseparable from joy, such as those who are incapable, etc., whatever is in accordance with it is called contemplating joy. These two cannot exist in one mind because they are contradictory, because it is not suitable to be the basis of many good dharmas, and it is not explained in the discussion. Because the happiness of the mind can also enter in the form of weariness, but joy does not have the form of weariness. Therefore, two "and" words appear, because they are established for two groups. These are called the basis of many afflictions, which refers to only showing those minds that are in accordance with them in the way of afflictions. Therefore, it is said that those who always appear in the mind with afflictions. Among them, ignorance is ignorance. What is this ignorance? It is not understanding. What is this not understanding? It is not clear. What is this not clear? Clarity is wisdom, therefore, the obstacle to knowing objects of knowledge as they are, the dharma with the characteristic of unclearness, is called ignorance. Negligence is not cultivating good dharmas, and one should understand that "if there is something" is included in it. Not cultivating good dharmas means not making the unobtained manifest. The opposite of cultivation is abandoning cherishing things that are beneficial to oneself, which is a synonym. Laziness is the mind not
Chinese
所谓的“欢喜”，是指对于善业的欢喜，因此才说它是精进的相违品。这样做的话，对于不善业生起欢喜，那不是精进。那是同类的懈怠之因，因此称为精进减弱。因为趋向减弱，所以是懈怠，它的自性就是懈怠。所谓的不信，是指心不信，它是邪见的同类因。因为对于真谛、三宝和等持有所匮乏，对于布施等近住以及其果不相信，不生起信心，这就是不信。因此才说它是不信的相违品。关于“昏沉和掉举”等广为流传的说法，我认为前两个词是解释，后两个词是表达。由违逆和不悦所产生的心的沉重就是昏沉，如果被它抓住，就会像愚痴一样，心变得不堪能。因此，这被称为是轻安的相违品。关于“身体的感受也是如此”，因为它是依赖于有色根而产生的，所以像心一样，才说“身体的”。同样，五种识蕴虽然只是心的，但因为依赖于有色根，所以才说是“身体的”。其他人说，因为大种能产生，所以心先于身体，身体的沉重也用昏沉来表达，但昏沉不是身体的识的对境。区分昏沉和睡眠的方法是：心不堪能是昏沉，心明显收摄是睡眠。所谓掉举，是指心不寂静，由贪欲驱动的分别念等所生起的心不寂静，与它相应就会走入歧途，那就是掉举。关于《法蕴论》中广为流传的说法，有失念、散乱、无正知、不如理
English
The so-called "joy" refers to the joy towards virtuous actions, hence it is said to be the opposite of diligence. If this is done, the joy that arises towards non-virtuous actions is not diligence. It is a cause of laziness of the same kind, therefore it is called diminished diligence. Because it tends towards diminishing, it is laziness, and its nature is laziness itself. The so-called lack of faith refers to the mind's lack of faith, which is a similar cause of wrong views. Because of the lack of truth, the Three Jewels, and samadhi, there is no belief in offerings and other near-abidings and their results, and no faith arises, which is lack of faith. Therefore, it is said to be the opposite of faith. Regarding the widespread saying of "lethargy and agitation," I think the first two words are explanations, and the last two words are expressions. The heaviness of mind produced by opposition and displeasure is lethargy. If it is grasped by it, it will become like foolishness, and the mind will become incapable. Therefore, this is called the opposite of pliancy. Regarding "the feeling of the body is also the same," because it arises depending on the colored root, so like the mind, it is said "of the body." Similarly, although the five aggregates of consciousness are only of the mind, because they depend on the colored root, they are said to be "of the body." Others say that because the great elements can produce it, the mind precedes the body, and the heaviness of the body is also expressed by lethargy, but lethargy is not the object of the body's consciousness. The way to distinguish lethargy from sleep is: the mind being incapable is lethargy, and the mind clearly gathering is sleep. The so-called agitation refers to the mind not being tranquil, the mind not being tranquil arising from desire-driven discrimination, etc., and being associated with it will lead to straying, which is agitation. Regarding the widespread saying in the Dharma Skandha Sutra, there is forgetfulness, distraction, non-awareness, and irrationality.
Chinese
并且因为说作意和邪胜解本身就是多地，以及因为说未指出的睡眠在多地烦恼中。如果说这与《法句》相违，那么，所谓“变化知”，是指以经论为量，知道会变成十种。这是论师的意愿，论师的观点不是知，因为失念等是多地，虽然有烦恼的多地，但此处不包括那些，因为想要只讲烦恼的多地。又，那些如何是多地呢？因此，广泛地说，唯有忆念是烦恼性的。等等的“等”字是指唯有烦恼性的智慧不是正知，唯有烦恼性的作意不是如理作意。唯有烦恼性的胜解是邪胜解。所谓“因此”，是指因为忆念等唯有烦恼性的才是失念等。这样一来，就变成四句，因为忆念等是两种自性。第一句是唯有多地，即受等。第二句是唯有烦恼的多地，即不信等。第三句是既是多地，也是烦恼的多地，即忆念等五者。第四句是既不是多地，也不是烦恼的多地。所谓“除了那些种类”，是指善的多地和微小烦恼的地，以及非相应等。关于那些的四句，所谓“不是那样”，如果问：如何不是那样呢？之前说尼黎楼等五法是第二句，现在加上掉举，变成六种。之前是具有掉举的五者是第三句，现在是舍弃掉举的四者。之前是受等四法是第一句，现在是等持，特别指出后变成五种。从那之中不会产生睡眠，这叫做……