Chinese
善哉！这叫做总结的偈颂。对此，有人认为，如果从胜义谛上成立无自性，那么心识显现也无法成立，因为这是共同的理证。然而，如果在世俗谛上也不成立在别处没有，那是不合理的。例如，凡是没有安立的，就不会显现，比如虚空中的花朵、石女的儿子和兔子的角，显现的眼识不会产生。认为没有意义也会显现，这也会导致不显现的过失，如果认为这是因为周遍不存在，那是不合理的。例如，凡是看到不同的，就不会存在于一体中，比如杂色。对于一个女人，秃鹫等、好色之人和瑜伽士看到的不同，因此本体不会存在于一体中，这是因为周遍的相违存在。因为事物不在别处，所以对它的执着也不存在。如《楞伽经》所说： 义非有，是心识，见外境，是颠倒。以理智，分别者，能断除，能取与所取。 如是说。若立胜义无自性，以一理故心亦无。若于世俗亦不立，不应如兔角等不显现。若谓此无有则成过，不应一物有种种故。别处无所取，故无能取，如是善逝所宣说。 这叫做总结的偈颂。 如果这样认为，三有的根本唯是心，而它的相是显现为境，因为是行境，所以各自相应地结合。如圣天所说： 有之根本即是心，诸境彼之心行境。 如是说。它本身是缘起，因此在胜义谛上是存在的。如《楞伽经》所说： 观察之事物，非真实存在，他力是存在，分别增益与诽谤，最终之分别将灭亡。 如果这样想，那是不合理的。例如，首先要成立的这个身体……
English
Well said! This is called the concluding verse. Now, some might think that if one establishes the absence of inherent existence in the ultimate sense, then the appearance of mind itself cannot be established either, because this is a common proof. However, if one does not even establish that it does not exist elsewhere in the conventional sense, that is unreasonable. For example, whatever is not established will not appear, such as flowers in the sky, the son of a barren woman, and the horns of a rabbit; the manifesting eye consciousness will not arise. To think that something meaningless will still appear would lead to the fault of non-appearance. If one thinks this is because pervasiveness does not exist, that is unreasonable. For example, whatever is seen as different will not exist as one, such as a motley color. Even for one woman, vultures and so on, a lecherous man, and a yogi see differently, therefore the essence will not exist as one, because the contradictory pervasiveness exists. Because things are not elsewhere, therefore attachment to them does not exist either. As it is said in the *Lankavatara Sutra*: Meaning is not existent, it is mind-consciousness, seeing external objects is inverted. Those who discriminate with reason will cut off the grasped and the grasper. Thus it is said. If the ultimate absence of inherent existence is established, then mind is also absent because of one reason. If it is not established in the conventional sense either, it should not be like the horns of a rabbit, etc., not appearing. If you think that there will be a consequence of non-existence, it is unreasonable because one thing has many differences. There is no object to be grasped elsewhere, therefore there is no grasper. Thus the Sugata declared. This is called the concluding verse. If one thinks in this way, the root of the three realms is only mind, and its aspect is appearing as objects, because it is the field of activity, so connect them appropriately. As Aryadeva said: The root of existence is mind itself, the objects are the field of activity of that mind. Thus it is said. It itself arises dependently, therefore it exists in the ultimate sense. As it is said in the *Lankavatara Sutra*: Observed things are not truly existent, other-powered is existent, imputation and defamation, the final discrimination will perish. If one thinks in this way, that is unreasonable. For example, this body that is to be established...
Tibetan
་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས། རང་གི་རྣམ་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོར་ནི། །ཤེས་བྱ་མ་ལུས་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་ནི། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །ལུས་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་རབ་ཏུ་གཞིག་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་ལུས་འདི་དོན་དམ་པར་ཡོད་ན་རིགས་པ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་དམ། ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའམ་ཕྲ་རབ་ཏུ་ཡོད་གྲང༌། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ན་མཛུབ་མོ་འདི་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཚིགས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་ཚིགས་དང་འབྲེལ་གོང་མ་ལྟར་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །བུམ་པ་དང་རས་ཡུག་བཞིན་དུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་དམིགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལོགས་ཤིག་ན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མེད་དེ། རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའོ། །འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ། ཚིགས་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་མཛུབ་མོ་རེ་རེ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འགྱུར་མོད་སྙམ་པ་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་གཅིག་བསྒྲིབས་ན་མཛུབ་མོ་ཐམས་ཅད་བསྒྲིབས་པའམ། དམར་ན་ཐམས་ཅད་ དམར་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཚིགས་གཅིག་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཁྱབ་ན། ཆ་ཤས་ཡོད་པས་གཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པས་ཚིགས་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པ་ཡང་མེད་དེ། མཛུབ་མོ་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། མཛུབ་མོའི་རང་གི་ངོ་བོ་བཞིན་དུ་ཚིགས་གསུམ་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །མཛུབ་མོ་ཡང་ཚིགས་གསུམ་དང༌། ཐ་མི་དད་པས་ཚིགས་གསུམ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་ཡང་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་མེད། ལྡན་པའམ་འབྲེལ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་པས་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན་རགས་པ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའམ་ཚོགས་པར་ཡོད་དོ་སྙམ་ན་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚིགས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཆ་ཤས་ལས་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པས་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རགས་པ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡོད་པར་ཡང་མ་གྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡང་འདུས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་འདུས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཕྱོགས་གསུམ་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ལས། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཆ་ཤས
Chinese
应当观察。导师陈那说：于自之唯形相之体性中，观视一切应知事物后，以如是性之智慧金刚，摧毁身体之幻轮。如是说。因此，如果这个身体以胜义的方式存在，那么它存在于无分之自性中吗？或者存在于有分或微尘中？对此，暂且如第一种观点，如果这个手指是无分之物，那么它存在于节之外吗？或者与节相连？因为如前者般成为所缘之境。如同瓶子和布匹一样，将成为在外单独存在。因此，因为在外无法观察到，所以不存在，自性不可见。因为相连也不合理，因为三个节的每一个都将成为一个完整的手指。即使如此，因为无分，如果一个节被遮蔽，那么所有的手指都将被遮蔽，或者如果一个变红，那么所有的都将变红。然而，如果一个节被一个方向覆盖，因为有分，那么唯一性将丧失。因此，因为不在外面，所以认为与节相连也是不可能的。因为与认为手指是一个没有差别。如同手指的自性一样，三个节将成为一个。手指也与三个节没有差别，如同有三个节一样，认为是一个也将成为多个。因为不在外面，相连或关联的方面也不存在，因此，无分之方面不成立，所以不存在。然而，如果如第二种观点，粗大之物存在于有分或集合中，这也是不合理的。如此，第一个节等等，因为无法说成与自己的部分既非他者也非非他者，所以不成立，因此不存在。因此，粗大之物存在于有分中也不成立。同样，色等等也应当理解为不存在，因为它们的自性也仅仅是聚合，并且聚合也已经显示为无实有。那么，如果如第三种观点，存在于微尘的自性中，这也是不合理的。如此，微尘也具有部分。
English
It should be examined. The teacher Dignāga said: "In the nature of one's own mere form, after viewing all knowable things, with the vajra of suchness wisdom, utterly destroy the illusion wheel of the body." Thus he said. Therefore, if this body exists in a ultimate way, does it exist in the nature of indivisibility? Or does it exist with parts or as atoms? Regarding this, for the moment, according to the first view, if this finger is an indivisible thing, then does it exist outside the joints? Or is it connected to the joints? Because it becomes an object of cognition as in the former case. It will become separate as a pot and a cloth. Therefore, since it cannot be observed separately, it does not exist, its nature is invisible. It is also unreasonable because of connection, because each of the three joints will become a complete finger. Even so, because it is indivisible, if one joint is obscured, then all the fingers will be obscured, or if one turns red, then all will turn red. However, if one joint is covered by one direction, because it has parts, then the oneness will be lost. Therefore, since it is not outside, it is also impossible to think that it is connected to the joints. Because it is no different from thinking that the finger is one. Like the nature of the finger itself, the three joints will become one. The finger is also no different from the three joints, just as there are three joints, thinking of it as one will also become many. Because it is not outside, and there is no aspect of connection or relation, therefore, the aspect of indivisibility is not established, so it does not exist. However, if according to the second view, the gross exists in parts or aggregates, that is also unreasonable. Thus, the first joint and so on, because it cannot be said that it is neither other nor non-other from its own parts, it is not established, so it does not exist. Therefore, the gross existing in parts is also not established. Similarly, form and so on should also be understood as non-existent, because their nature is only aggregation, and aggregation has also been shown to be without substance. Then, if according to the third view, it exists in the nature of atoms, that is also unreasonable. Thus, atoms also have parts.
Tibetan
་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་མ་གྲུབ་སྟེ། རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པའོ། །འོ་ན་ཆ་ཤས་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ཡོད་པས་དུ་མ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་པ་ལ། ཆ་ཤས་མེད་པའི་རྡུལ་གཅིག་མ་གྲུབ་ན། ཆ་ཤས་མེད་པ་རྡུལ་དུ་མ་མི་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ངེས་པ་ལ་ཤེས་པ་ཅུང་ཞིག་འཛིན་པ་ནི་རྟགས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་གྲུབ་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འདི་དག་དོན་དམ་པར་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་དོ། །དཔེར་ན་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ་སྙམ་ནས་གཅིག་ལ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ། འཕགས་པ་མི་འམ་ཅིའི་རྒྱལ་ པོ་ལྗོན་པས་ཞུས་པ་ལས། ཇི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་མེ་ལོང་སྣང༌། །གཅིག་དང་གཞན་ཡང་རྣམ་སྤང་སྟེ། །སྣང་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་མིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་དངོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཆ་ཤས་མེད་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ལས། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མ་དག་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པའི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་རང་གི་དུ་མ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །འོ་ན་དུ་མར་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ། དངོས་པོ་གང་དང་གང་བརྟགས་ན། དེ་དང་དེ་ལ་གཅིག་པ་མེད། །གང་ལ་གཅིག་པ་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་དུ་མའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་འདི་རང་བཞིན་མེད་ན་སེམས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང༌། ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ནས་ནི། །སྲིད་པའི་རྩ་བ་སེམས་ལྡོག་གོ །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་གསུངས་པ། ཚོགས་པ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡོད་མིན། །གཞན་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟ་མ་གྲུབ་ཚིགས་སོགས་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད། །ཚོགས་པ་དང་ནི་བཅས་པ་ཡི། །སོར་མོ་ལ་སོགས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་བསྟན། །ཚོགས་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་ཕྲའང་མེད། །དེ་ལྟར་དོན་གཅིག་ཤེས་བྱེད་པའི། །བློ་ནི་གང་དུ་བརྟག་པར་བྱ། །སེམས་བྱུང་ཚོགས་དང་བཅས་སེམས་ཀྱི། །དམིགས་པ་གཅིག་འདིར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་རིགས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་ན་ནི་
Chinese
因为各不相同，所以不能成立为一，这是因为看到了自性相违的缘故。如果认为因为有那些各不相同的分，所以不可能为多，那么，如果无分微尘不能成立，那么无分众多微尘也不能成立，因为那是它们的集合。像这样确定之后，稍微执著一点认识，是通过以理证进行推断而成立的。在那之后，像身体等这些现象，因为在胜义中远离一和多，所以在胜义中没有自性。例如就像影像一样，认为对一也没有可执著之处，这种认识的产生就是推断的认识。如是说，圣者紧那罗王树所请问经中说：‘如影像于镜中显现，一与异亦皆舍弃，虽显现然彼非实有，如是诸法之自性。’如是说。如果认为心和心所无分，在胜义中存在，那是不合理的，因为像眼识等这样，与众多行相没有差别。行相的自性，其体性自身就是多和一。如果认为存在为多，那也是不合理的。如是说：‘无论观察任何事物，彼与彼处无有一，何处无有一法者，彼处亦无有多法也。’如是说。因此，如果显现为境的这些没有自性，那么心怎么会存在呢？因为没有差别。如是说，圣天也说：‘于境见无我之后，断除有之根本心。’如是说。又说：‘非有离于诸聚合，不离亦复非是有，如是无成支分等，是故唯是假立聚。与彼聚合和合者，指等诸根所显示，一切事物皆非有，无有离聚之极微。如是了知一义识，当于何处而观察？心生和合与心之，一境于此如何成？’如是说。因为是缘起，所以认为在胜义中存在，这也是世俗谛的范畴，因为是自性的理证。如果在胜义中成立存在，那么
English
Because they are different, they cannot be established as one, because the contradiction of self-nature is seen. If it is thought that because there are those different parts, it is impossible to be many, then, if a partless atom cannot be established, then many partless atoms cannot be established, because it is their collection. After such certainty, holding a little bit of knowledge is established through inference by reasoning. After that, these phenomena such as the body, because they are free from one and many in the ultimate sense, therefore they have no self-nature in the ultimate sense. For example, just like an image, the arising of the knowledge that there is nothing to cling to even to one is the knowledge of inference. As it is said, in the Sutra Requested by the Holy Kinnara King Tree: 'Like an image appearing in a mirror, both one and other are abandoned, although it appears, it is not really there, so is the self-nature of all things.' Thus it is said. If it is thought that mind and mental factors are partless and exist in the ultimate sense, that is unreasonable, because like eye consciousness and so on, there is no difference from many aspects. The self-nature of the aspect, its essence itself is both many and one. If it is thought to exist as many, that is also unreasonable. As it is said: 'No matter what things are examined, there is no one in them, where there is no one thing, there is also no many things.' Thus it is said. Therefore, if these that appear as objects have no self-nature, then how can mind exist? Because there is no difference. As it is said, Arya Deva also said: 'After seeing no-self in objects, cut off the root of existence, the mind.' Thus it is said. It is also said: 'There is no existence apart from aggregates, non-separation is also non-existent, thus there are no established limbs and so on, therefore it is only a collection. Those who are united with that collection, the fingers and other senses show that all things are non-existent, there is no extremely small particle apart from the collection. Thus, where should the consciousness that understands one meaning be examined? How can the mental events, the collection, and the mind's one object be formed here?' Thus it is said. Because it is dependent arising, the thought that it exists in the ultimate sense is also within the scope of conventional truth, because it is the reasoning of self-nature. If existence is established in the ultimate sense, then