Tibetan
ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་གྲུབ། །མཐུན་ལ་ཞུགས་པས་དཔེ་གྲུབ་སྟེ། །གཏན་ཚིགས་ དང་ནི་དཔེར་སྐྱོན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །མི་རྟག་དུ་མར་སྣང་བའི་ཕྱིར། །མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་མ་བསལ་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་རྟག་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྗེས་དཔག་གིས་ཀྱང་མ་བསལ་ཏོ། །རྟག་པ་གཅིག་པར་མ་སྨྲས་པས། །རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བ་མེད། །མི་རྟག་རྒྱུན་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར། །ལུང་གིས་ཀྱང་ནི་མ་བསལ་ཏེ། །ལོག་པའི་ལུང་ལ་ཞེན་མ་རྟོགས། །རྟག་དང་གཅིག་པུར་གྲངས་མེད་པས། །གྲགས་པས་བསལ་བ་འང་མ་ཡིན་ཏེ། །བར་སྐབས་ཀྱི་ནི་ཚིགས་བཅད་ཡིན། །ཚད་ནི་ཅི་ཙམ་དུ་བསམ་ཞེ་ན། ནམ་ཕུང་པོ་འདི་ལ་ཆ་ཤས་མང་པོ་དང་དུ་མ་དང་སོབ་སོབ་པ་དང༌། སེང་སེང་པོ་དང༌། མི་རྟག་པར་ནི་ངེས་པ་ལ་རྟག་པ་དང་རིལ་པོའི་འདུ་ཤེས་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྙིང་པོའམ་བདག་མེད་པ་མི་གཅིག་པ་དུ་མ་འདུས་པ་འཇིག་པའི་ཆོས་རྒྱུད་དང་ལྡན་པའི་ངེས་པ་བསྟན་པར་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱི་ཁ་ཅིག་གིས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཞིང་མི་དགའ་བ་འབྱུང་ངོ༌། །ཁ་ཅིག་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་རེ་མཚར་སྙམ་པ་དང༌། རྟག་པ་དང་གཅིག་པུར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བདག་གམ་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུར་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་སྲིད་དུ་བསམ་མོ། །དེ་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང༌། འདི་ན་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད། །ཆོས་འདི་རྒྱུ་དང་བཅས་ལས་འབྱུང༌། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་གང་ཟག་ནི་རྟག་པའམ་གཅིག་པུར་མ་གྲུབ་སྟེ། གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་དང་དུ་མར་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ་རང་གི་ཚིག་གིས་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་གང་ཟག་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བས་ན། དེ་ལྟ་བུ་གཅིག་ཡོད་སྲིད་དམ་སྙམ་པ་ལ། མི་སྲིད་དེ་དེ་འདི་ལྟར་རྟག་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ན་གཅིག་དང་བྲལ་བ། མི་རྟག་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ན་དུ་མ་དང་བྲལ་ཏེ། དེ་སྐད་དུ། དབུ་མའི་རྒྱན་ལས། རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་པར། །གང་ཟག་བསྟན་དུ་མི་རུང་བས། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང༌། །བྲལ་བས་གསལ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ནི་ཆོས་ལ་ བདག་མེད་པར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུར་བརྟག་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པར་ངེས་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་མི་རྟག་པ་དང་དུ་མའི་མཚན་ཉིད་ཕུང་པོ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་འདི་དག་གང་གིས་བསྡུས། ཇི་ལྟར་སྣང༌། དོན་དམ་པར་ཡོད་དམ། འོ་ན་ཏེ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྙམ་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན། གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་གཟུགས་ཅན་གྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང༌། ཁམས་བཅུར་བསྡུས་སོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང༌། ཁམས་བརྒྱད་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་གཟུགས་ཅན་ལུས་དང༌། ཁང་ཁྱིམ་སྟོང་པ་དང༌། མི་སྟོང་བ་དང༌། རི་དང༌། ནགས་ཚལ་དང༌། རྒྱ་མཚོ་དང༌། ཆུ་བོ་དང༌། ཆུ་བྲན་ལ་སོགས་པ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་ཆད་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་འདི་དག་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སེམས་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན། ལུས་དང༌། ས་གཞི་དང༌། ཁང་སྟོང་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་སྙམ་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་གཞིག་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་ཆ་ཤས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སོ་སོར་བརྟགས་ན། ངེས་པར་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་དེ། དཔེར་ན་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་མེད་པ་ལྟ་བུའོ་སྙམ་དུ་བསམ་མོ། །དེ་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གླང་གི་རྭ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་མོར་བཤིག་ན་མི་འདུག་གོ །རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་བཤིག་ན་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་གསུངས་པ། ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ནི་ཡོད་མིན་ཏེ། །རང་གི་སེམས་ནི་ཕྱི་རོལ་སྣང༌། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་དག་ པར་ཡོད་དོ། །སྙམ་པར་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ནི་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་ལ་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་ནི་མང་ལ། ལུང་གིས་ཀྱང་མེད་པར་སྟོན་པས་སེམས་ཉིད་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ངེས་སོ། །དེ་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དེ་ཉིད་ལས། རྫས་ནི་རྡུལ་དུ་རྣམ་བཤིག་ཅིང༌། གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་མ་རྟོག་ཅིག །སེམས་ཅན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། །ལྟ་བ་ངན་པས་མི་ཤེས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལུས་སོགས་རྡུལ་ཙམ་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །མེད་དེ་གང་ཟག་མཚུངས་པ་ཡིན། ལུང་གིས་གྲུབ་ཅིང་ལོག་རྟོག་ཕྱིར། །དེ་གྲུབ་རིགས་མེད་འདི་ལེགས་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་སེམས་ཉིད་སྣང་བར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། རིགས་པ་ཐུན་མོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཀུན་རྡོབ་ཏུ་ཡང་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པར་བསྒྲུབས་ན་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་རྣམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པ་དེ་ནི་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང༌། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང༌། རི་བོང་གི་རྭ་སྣང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ། །དོན་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་སྙམ་པ་འདི་ཡང་མི་སྣང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པའི་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ཐ་དད་དུ་མཐོང་བ་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་ཏེ། དཔེར་ན་ཁ་དོག་ཁྲ་བོ་ལྟ་བུའོ། །བུད་མེད་གཅིག་ལ་ཡང་བྱ་རྒོད་ལ་སོགས་པ་དང༌། སྐྱེས་བུ་གཡེན་པ་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐ་དད་དུ་མཐོང་བས་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་ཏེ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དོན་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། དོན་ཡོད་མ་ཡིན་སེམས་ཉིད་དེ། །ཕྱི་རོལ་དོན་མཐོང་ལོག་པ་ཡིན། །རིགས་པས་རྣམ་པར་བརྟགས་རྣམས་ཀྱིས། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་རང་བཞིན་མེད་བསྒྲུབས་ན། །རིགས་པ་གཅིག་ཕྱིར་སེམས་ཀྱང་མེད། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་ བསྒྲུབས་ན། །མི་རིགས་རྭ་སོགས་མི་སྣང་བཞིན། །འདི་མེད་ཐལ་འགྱུར་སྙམ་སེམས་ན། །མི་རིགས་དངོས་གཅིག་ཐ་དད་ཕྱིར། །ལོགས་ཤིག་གཟུང་མེད་དེ་འཛིན་མེད། །དེ་སྐད་བདེ་བར་གཤེགས་པས་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དེ་ལྟ་བ་ན་འདི་སྙམ་དུ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་རྩ་བ་ནི་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང༌། སྲིད་པའི་རྩ་བ་སེམས་ཉིད་དེ། །ཡུལ་རྣམས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ། །དེ་སྐད་དུ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པར་ལས། བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་སྟེ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་འདེབས་པའི། །མཐར་རྟོག་པ་ནི་བརླག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་བསྒྲུབ་པའི་ལུས་འདི་ལ
Chinese
从方面遣除成立，依随顺而譬喻成立，理由和譬喻没有过失，这叫做总结的偈颂。因为显现为无常众多，所以未被现量遣除，因为没有成立的常一，所以也未被比量遣除。因为未说是常一，所以与自己的立宗没有相违。因为意指无常相续，所以也未被教证遣除，不要执著于颠倒的教证。因为常和一无有数量，所以也不是被名言遣除，这是中间的偈颂。衡量应当如何思择呢？何时对于此蕴，有众多分和许多分以及疏松和空虚，并且确定是无常时，对于常和整体的执着就不会产生，而是会产生显示无有心要或无我，不是一个，众多聚合，具有坏灭法，具有相续的确定。以其力量，有者生起厌烦和不悦，有者生起欢喜，觉得殊胜妙法稀有，并且执著常和一的知识，那一定是错乱的，因为会生起对于彼者，我和有情不是常和一的确定，如是思择。如是说，在圣《楞伽经》中也说：‘此处无我或有情，此法从因缘而生。’如是说。又有些人说，补特伽罗不是常或一成立，如上所说。也不是无常和多成立，因为自己的立宗已经阐明。如果有人说，有不可说为二者的补特伽罗，那么会想，有这样的一种存在吗？不会有，因为这样不可说为常，所以远离一，不可说为无常，所以远离多。如是说，在《中观庄严论》中说：‘常与无常等等，补特伽罗不可说，一与多的自性，远离故以智慧明了。’如是说。现在应当思择法无我，暂时这样想，名为补特伽罗，常和一的考察，如果确定在世俗中也不存在，那么由因和缘所生，无常和多的自性，蕴、处、界等
English
The refutation from aspects is established. By entering into agreement, the example is established. There are no faults in the reason and the example. This is called the concluding verse. Because it appears as impermanent and multiple, it is not refuted by direct perception. Because there is no established permanence and oneness, it is also not refuted by inference. Because it is not asserted to be permanent and one, there is no contradiction with one's own statement. Because it refers to the impermanent continuum, it is also not refuted by scripture. Do not be attached to misinterpreted scriptures. Because permanence and oneness are without number, it is also not refuted by common knowledge. This is an intermediate verse. How much should one contemplate? When one is certain that this aggregate has many parts, numerous parts, is loose and hollow, and is impermanent, then the perception of permanence and wholeness will not arise. Instead, the certainty of having no essence or self, not being one, being an aggregation of many, having the nature of disintegration, and having a continuum will arise. By the power of this, some may feel aversion and displeasure, while others may feel joy, thinking that the sacred Dharma is rare and wonderful. And the knowledge that grasps permanence and oneness is definitely mistaken, because the thought arises that there is no certainty of self or sentient beings being permanent and one. Contemplate in this way. As it is said in the noble *Laṅkāvatāra Sūtra*: 'Here there is no self or sentient being. This Dharma arises from causes and conditions.' So it is said. Furthermore, some say that the person is not established as permanent or one, as mentioned above. Nor is it established as impermanent and multiple, because one's own statement has clarified it. If someone says that there is a person who cannot be described as either, then one might wonder if such a thing could exist. It cannot, because it cannot be described as permanent, therefore it is separate from one. It cannot be described as impermanent, therefore it is separate from many. As it is said in the *Ornament of the Middle Way*: 'Because the person cannot be described as permanent or impermanent, etc., it is clearly understood by wisdom that it is separate from the nature of one and many.' So it is said. Now, one should contemplate the selflessness of phenomena. For the time being, think like this: If it is certain that the examination of what is called a person as permanent and one does not exist even conventionally, then the aggregates, sense bases, and elements, which arise from causes and conditions and have the characteristics of impermanence and multiplicity,
Chinese
这些被什么所包含？如何显现？在胜义谛中存在吗？或者应当思惟为没有成立存在。其中被什么所包含呢？被二者所包含，即色法和非色法。其中色法包含了色蕴、十二处和十界。非色法包含了四蕴和色蕴的一部分，两个处和八界。其中蕴、处、界，色法身体和空房屋，非空房屋，山、森林、大海、河流、水泉等等，这些对于孩童们来说，如同在外境中显现的那样，是否同样在心之外存在呢？或者从无始以来，心性本身由于对色等等非真实之物执著的势力而显现，例如在梦境中，身体、大地、空房屋等等显现一样，应当如此思惟。其中身体等等这些分解为极微，极微们也各自观察其组成部分的自性，因为无法确定把握，所以没有自性，例如因为远离一和多，所以没有人我一样，应当如此思惟。如是说，《圣楞伽经》中说：大慧，牛角也可以分解为极微，但无法找到。极微们也各自分解，则不住于极微的自性。又说：外境色不存在，自己的心显现为外境。如是说。因此，色等等在其他地方真实存在，如果这样想，就是跟随邪分别，因为没有能成立它的道理，而且有损害存在的量非常多，经典也显示不存在，所以心性显现是确定的。如是说，《圣楞伽经》中说：事物分解为微尘，不要分别色。众生的安立，恶见者不能了知。如是说。身体等连微尘都不成立，所以不存在，如同人我一样。经典成立，而且是邪分别，所以成立它没有道理。
English
What includes these? How do they appear? Do they exist in the ultimate sense? Or should one think that they are not established as existing? What includes them? Two things: form and non-form. Of these, form includes the aggregate of form, the twelve sources, and the ten elements. Non-form includes the four aggregates and one part of the aggregate of form, the two sources, and the eight elements. Of these, the aggregates, sources, and elements, the physical body and empty houses, non-empty houses, mountains, forests, oceans, rivers, springs, and so on, which appear to children as if they were cut off in the external world, do they exist in the same way, separate from the mind? Or, from beginningless time, does the very nature of the mind appear due to the power of attachment to form and other unreal things? For example, in the state of a dream, one should think that it is like the appearance of the body, the earth, empty houses, and so on. Furthermore, these bodies and so on are broken down into atoms, and when the atoms are examined separately as to the nature of their parts, they have no nature because they cannot be definitively grasped. For example, one should think that it is like the absence of a person because it is separate from one and many. As it is said in the Lankavatara Sutra: "Great wisdom, even the horn of a bull cannot be found when broken down into atoms. And when the atoms are broken down separately, they do not abide in the nature of atoms." Again it says: "External forms do not exist, one's own mind appears as external." Thus, to think that form and so on truly exist elsewhere is to follow after wrong conceptions, because there is no reasoning to establish it, and there are many valid cognitions that harm existence, and the scriptures also show that it does not exist, so it is certain that the mind itself appears. As it is said in the Lankavatara Sutra itself: "Things are broken down into dust, do not discriminate form. The establishment of sentient beings is not understood by those with evil views." As the body and so on are not established even as dust, they do not exist, just like the self of a person. It is established by scripture, and because it is a wrong conception, there is no reason to establish it.