Tibetan
འོ། །ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཕུང་པོ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་མཛའ་བ་དང་ཕྲད་པའོ། །ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕུང་པོ་དང་བྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་མཛའ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །འདོད་པའི་ཕུང་པོ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་གང་འདོད་པ་བརྩལ་ནས་མ་རྙེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། སྨྲས་པ་ཇི་སྲིད་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ། སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བ་དང༌། མཛའ་བ་དང་བྲལ་བ་དང༌། མི་མཛའ་བ་དང་ཕྲད་པ་དང༌། གང་འདོད་པ་བརྩལ་ནས་མ་རྙེད་པ་དང༌། མྱ་ངན་དང༌། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང༌། འཁྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བརྒལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་དེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང༌། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་གསུངས་ཏེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང༌། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་མདོར་ན་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་གསུངས། ལན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་ན། ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་བཤད་དོ། །ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པའོ། །ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པའོ། །ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་ཅིང་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དཔེར་ན་སྲན་མ་ཤའི་ཕུང་པོའི་ནང་ན་མུངྒ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ཀྱང༌། སྲན་མ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ཀྱང༌། སྡུག་བསྔལ་མང་པོའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ ཡང་མཁས་པ་སུ་ཞིག་འབྲས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཡུངས་མར་གྱིས་བསྡུ་བ་དང་ཕུག་པ་ཙམ་གྱིས་བདེ་བས་འབྲས་བདེ་ཞེས་བརྩི་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བར་ལྔ་ཕུང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པས་མཁས་པ་སུ་ཞིག་བདེ་བར་ལྟ། མདོ་གཞན་དག་ལས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་ལ། འདིར་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་གསུངས
Chinese
哦！不悦意的蕴和合的痛苦是不喜者相遇。悦意的蕴分离的痛苦是和喜爱者分离。想要的蕴没有和合的痛苦是所欲求的努力也没有得到。为什么说取蕴五是痛苦呢？说的是只要业和烦恼所生的五蕴在心中，生和老和病和死和与喜爱者分离和与不喜爱者相遇和所欲求的努力也没有得到和忧愁和哀嚎和不适意和扰乱等等生起的原因。取蕴五都是被称为痛苦。诘难：世尊说了感受三种，即乐受和苦受和非乐非苦受，乐受和非乐非苦受的蕴不是痛苦的自性，为什么在这里总的说取蕴五都是痛苦呢？回答说，因为三种痛苦遍及一切有为法，所以说一切取蕴都是痛苦。感受和痛苦相应的蕴，是被苦苦所遍及的。感受和快乐相应的蕴，是被变苦所遍及的。感受非乐非苦的蕴，是因为因缘所生且无常的自性，被行苦所遍及的缘故。或者比如豆沙的馅里面即使有一点点绿豆，也叫做豆沙一样，这些蕴即使有一点点快乐，因为痛苦多的缘故，一切蕴都叫做痛苦。另外，哪位智者会因为芥子油能减少因果产生的巨大痛苦，以及仅仅一点点的快乐，就认为果是快乐的呢？同样，五蕴是痛苦的蕴，即使有一点点快乐，哪位智者会认为是快乐的呢？其他的经中说了痛苦三种，而这里说了痛苦八种。
English
Oh! The suffering of encountering unpleasant aggregates is encountering the unloved. The suffering of separation from pleasant aggregates is separation from the beloved. The suffering of not encountering desired aggregates is not obtaining what one desires despite effort. Why are the five aggregates of grasping called suffering? It is said that as long as the five aggregates produced by karma and afflictions are in the mind, there is birth, aging, sickness, death, separation from loved ones, encountering the unloved, not obtaining what one desires despite effort, sorrow, lamentation, discomfort, disturbance, and so on. The five aggregates of grasping are called suffering. Objection: The Bhagavan has taught that there are three kinds of feelings: pleasant feeling, painful feeling, and neither pleasant nor painful feeling. If the aggregates of pleasant feeling and neither pleasant nor painful feeling are not of the nature of suffering, why is it said here in summary that the five aggregates of grasping are suffering? Answer: Because the three kinds of suffering pervade all conditioned phenomena, all aggregates of grasping are said to be suffering. The aggregates of feeling associated with suffering are pervaded by the suffering of suffering. The aggregates of feeling associated with pleasure are pervaded by the suffering of change. The aggregates of feeling that are neither pleasant nor unpleasant are pervaded by the suffering of conditioning, because they are produced by causes and conditions and are of the nature of impermanence. Alternatively, just as a bean paste filling is called bean paste even if there is a little mung bean inside, these aggregates are called suffering because, although there is a little pleasure in them, there is much suffering. Furthermore, what wise person would consider a fruit to be pleasant just because mustard oil alleviates the great suffering arising from consequences, and there is only a little pleasure? Similarly, the five aggregates are aggregates of suffering, and even if there is a little pleasure, what wise person would regard them as pleasure? In other sutras, three kinds of suffering are taught, but here, eight kinds of suffering are spoken of.
Tibetan
་ན། ཅི་གསུམ་གྱིས་བརྒྱད་བསྡུ་བར་བལྟ་བའམ། བརྒྱད་ཀྱིས་གསུམ་བསྡུ་བར་བལྟ་བའམ། སྨྲས་པ་གསུམ་གྱིས་བརྒྱད་བསྡུ་བར་བལྟ་སྟེ། གང་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། རྒ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། ན་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། འཆི་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། མི་མཛའ་བ་དང་ཕྲད་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བར་བསྡུའོ། །གང་མཛའ་བ་དང་བྲལ་བ་དང༌། འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པ་གཉིས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བསྡུའོ། །མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྗེས་ལ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་བཤད་ཅེ་ན། འཁོར་བའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་ནས། རྒྱུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་འོག་ཏུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་བཤད་དོ། །ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་འདི་དག་ནི་སྲིད་པའི་བཅིང་བ་དམ་པོས་དམ་དུ་བཅིངས་པ་དང༌། འཁོར་བའི་བརྩོན་ར་ལས་ཐར་བར་མ་གྱུར་པ་སྟེ། འཁོར་བའི་བརྩོན་རའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འོག་ཏུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གསུངས་སོ། སྲེད་པའི་ཕུང་པོ་གང་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཀུན་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྲེད་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྲེད་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའམ། སྲེད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་འཕགས་པར་འགྱུར་ལ། སྲེད་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མ་ནོར་བའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྲེད་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ཡང་འབྱུང་བ་ཅན་གྱི་སྲེད་པ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཉི་མ་ཕྱེད་པའི་ཚེ་ན་རབ་ཏུ་སྐོམ་པས་གདུངས་ཏེ། ཆུ་འདོད་པ་དེས་ཚ་ཆུ་ལ་རྒྱུན་དུ་འཐུངས་ཀྱང་ངོམས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཅན་རྣམས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཡོན་ཏན་དུ་བལྟ་བས་སྲིད
Chinese
那么，是看三者包含八者呢？还是八者包含三者呢？回答说，是看三者包含八者，即生之痛苦、老之痛苦、病之痛苦、死之痛苦、与不悦者相遇之痛苦，这些都包含在痛苦之痛苦中。与悦者分离之痛苦，以及追求欲望而不得满足之痛苦，则包含在变异之痛苦中。总之，五取蕴即是痛苦，这就是在阐述行苦。为了阐述集谛，因此宣说了“痛苦之集，圣谛为何？”等等。为何在苦谛之后宣说集谛呢？因为对于那些不了解轮回果法的人，先阐述苦谛，然后为了向那些不了解因的人阐述因，所以在苦谛之后宣说集谛。或者说，这些世间人被存在的牢固束缚紧紧捆绑，尚未从轮回的监狱中解脱，因此为了阐述轮回监狱的因，所以在苦谛之后宣说了集谛。从何处生起贪欲之蕴，从而导致痛苦之蕴的生起呢？具有贪爱之相的贪欲，被称为痛苦之集，也就是痛苦之因的意思。圣者们是否领悟到此贪欲是痛苦之因呢？或者说，领悟到贪欲是痛苦之因后，便成为圣者。而此贪欲是痛苦之因，为了不错谬且不颠倒地理解，所以称为痛苦集圣谛。那么，此贪欲又是什么呢？因此说，凡是具有生起之法的贪欲，都具有清净的贪爱，并且乐于其中。例如，某人在春季中午时分，因极度口渴而感到痛苦，他渴望水，即使不断饮用热水也无法满足。同样，具有欲望贪爱的人，将身体和受用视为功德，因此会不断追求存在。
English
Then, is it to be seen that the three include the eight, or that the eight include the three? It is said that the three are seen to include the eight, that is, the suffering of birth, the suffering of aging, the suffering of sickness, the suffering of death, and the suffering of encountering the unpleasant, all of these are included in the suffering of suffering. The suffering of separation from the pleasant, and the suffering of seeking desires but not finding them, are included in the suffering of change. In short, the five aggregates of clinging are suffering, and this is the explanation of the suffering of conditioning. In order to explain the truth of the origin, it is said, "What is the noble truth of the origin of suffering?" and so on. Why is the truth of the origin explained after the truth of suffering? Because for those who do not understand the law of the fruit of samsara, the truth of suffering is first explained, and then in order to explain the cause to those who do not understand the cause, the truth of the origin is explained after the suffering. Or, these worldly beings are tightly bound by the strong bonds of existence, and have not been liberated from the prison of samsara, so in order to explain the cause of the prison of samsara, the truth of the origin is explained after suffering. From what aggregate of craving does the aggregate of suffering arise and come into being? The nature of craving, which is characterized by desire, is called the origin of suffering, which means the cause of suffering. Have the noble ones understood that this craving is the cause of suffering? Or, having understood that craving is the cause of suffering, one becomes a noble one. And this craving is the cause of suffering, and in order to understand it without error and without inversion, it is called the noble truth of the origin of suffering. Then, what is this craving? Therefore, it is said that whatever craving has the nature of arising, is endowed with pure desire, and delights in it. For example, a person who is tormented by extreme thirst at noon in the spring, and desires water, but is never satisfied even if he constantly drinks hot water. Similarly, those who have desire and attachment regard the body and possessions as virtues, and therefore constantly seek existence.