Tibetan
་བོར་བ་དང་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ། མཆོང་པའི་དུས་ན་ནི་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་པོ་ཆེས་བཏེག་ནས་ས་ལ་དྲག་ཏུ་བརྡབས་པ་དང་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། ནམ་མའི་མངལ་ནས་ཕྱིར་བྱུང་བའི་ཚེ་ན་ཡང་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་བར་ནས་དྲངས་པ་བཞིན་དུ། ཤིན་ཏུ་བཙིར་ ནས་ཕྱིར་འབྱིན་པས་རབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ན་ཡང༌། ཤིན་ཏུ་གཞོན་པའི་ལུས་ཁྲག་དང༌། སྣབས་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་འཇམ་པོར་བཙའ་བཙའ་བ། ལག་པ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པས་རེག་པའི་ཚེ། རྨའི་གསེབ་ཏུ་ཚ་ཆུ་བླུགས་པ་དང་འདྲ་བར་མི་བཟད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་གོང་དུ་སྤྱི་ཅེར་དང༌། སྐྲ་དཀར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་ནི་རྒ་བའོ། །ཡང་ན་རྒ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལང་ཚོ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང༌། གཞོན་ནུའི་མཐུ་རྩ་ལ་ཉམས་པ་དང༌། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་བྲི་བ་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་རྙིངས་པར་གྱུར་བ་དང༌། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གཞིག་པ་དང༌། ཁ་དོག་དང༌། དབྱིབས་མི་མཛེས་པར་བྱས་པ་དང༌། དབང་པོ་རྣམས་ཉམ་ཆུང་བ་དང༌། དྲན་པ་དང༌། བློ་བྲི་བ་དང༌། འཆི་བ་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བ་ནི་རྒ་བའོ། །ཡང་ན་རྒ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ནོན་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དེ། དེས་ཁ་གདོང་ལ་ནོན་ན་ནི་གཉེར་མ་མང་བ་དང༌། ཁབས་ནག་པོས་ཁེབས་པར་བྱེད་དོ། །དེས་སྐྲ་ལ་ནོན་ན་ནི་སྐྲ་དཀར་དང་སྤྱི་ཅེར་དུ་གྱུར་པར་བྱེད་དོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ནོན་ན་ནི། ཡན་ལག་རྣམས་ལྕི་བ་དང་ཞིག་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནོན་ན་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་ཆུང་བར་བྱེད་དེ་མི་གསལ་བར་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ལ་ནོན་ན་ནི་ལུས་འདར་བ་དང་ལྡེམ་ལྡེམ་པོར་བྱེད་དོ། །སེམས་ལ་ནོན་ན་ནི་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་མེད་པར་བྱེད་དེ། སྔོན་སྨྲས་པ་དང་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་བརྗེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱབ་ཀྱི་ཚིགས་སུ་ཞུགས་ན་ནི་དེས་ལུས་སྒུར་བར་འགྱུར་རོ། །རྐང་ལག་གི་ཚིགས་སུ་ཞུགས་ན་ནི་ཤིང་འཁྱོག་པོ་བཞིན་དུ་ལྡེམ་ལྡེམ་པོར་བྱེད་དོ། །ལང་ཚོའི་ལུས་གཞོན་ནུ་དང་བྲལ་བས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྙིང་བར་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་རྒ་བའོ། །ཡང་ན་རྒ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟེན་ཉམས་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། བརྟན་པ་ཉམས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཉམས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་བའི་ཤ་དང་ཁྲག་དང་ཚིལ་དང༌། རུས་པ་དང་རྐང་ལ་སོགས་པ་བྲིས་པས། དེའི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུག་པ་དང༌། མཆོང་བ་དང༌། བརྐྱང་ བ་དང༌། བསྐུམ་པ་དང༌། འོང་བ་དང༌། འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མི་ནུས་ཤིང༌། ལུས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དང་སྟོབས་མེད་པར་གྱུར་བའོ། །བརྟེན་པ་ཉམས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཉམས་པས། མིག་གསལ་བར་མཐོང་བ་དང༌། ཐོས་པ་དང༌། སྣོམ་པ་དང༌། མྱོང་བ་འགྱུར་ལ། དེའི་རྒྱུ་ལས་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་བྲི་བའི་ཕྱིར། སྔོན་སྨྲས་པ་དང་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་བརྗེད་ཅིང་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཐུ་མེད་པར་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྒ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། སྨྲས་པ་རྒ་བ་འདི་ཟིན་པར་གྱུར་ན་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་མི་མཛེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་མཛེས་པ་དང༌། སྟོབས་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། དཔའ་བ་དང༌། བསྟན་པ་དང༌། བློ་དང་ཤེས་རབ་ཉམས་པར་བྱས་ནས་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་སུ་འཁྲིད་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་གཤེད་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གསད་པར་བྱ་བའི་སྐྱེས་བུ་ཁ་སྣ་ཚོགས་པ་བཅད་ཅིང་བྲལ་ནས་གཟུགས་ལ་མི་མཛེས་པ་སྐྱེད་ཅིང་བསད་པའི་གནས་སུ་འཁྲིད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་པས་ན། རྒ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྔོན་ལང་ཚོའི་དུས་ཀྱི་ཚེ། ཉེ་དུ་གཉེན་བཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་དགའ་བར་བྱེད་པ་འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་སེམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་ཅིང༌། དེ་དག་གི་ཡིད་འཕྲོག་པས་འགྲོ་བ་མང་པོའི་ཡིད་དུ་འོང་བས་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་མཛེས་པ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ནུའི་གཟུགས། པདྨོ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་རྒ་བའི་སེར་བ་དང༌། སད་ཀྱིས་ཕོག་ན་ཞུམ་པ་དང༌། འཁུམས་པ་དང༌། ཞིག་པ་དང༌། མི་མཛེས་པར་གྱུར་པས་ཉེ་དུ་གཉེན་བཤེས་རྣམས་ཀྱང་མི་དགའ་བར་གྱུར་ཅིང་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཏོང་བར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་རྒ་བ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཡང་ན་རྒ་བ་འདི་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་མཛེས་པ་མེད་པར་བྱད་པ་དར་ལ་བབས་པ་དང༌། ནད་མེད་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ། སྟོབས་གང་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཐུ་འཕྲོག་པ། དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་ཐོས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དབང་པོ་རྣམས་ཉམ་ཆུང་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྒ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ན་བ་གང་ཞེ་ན། ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་མི་མཐུན་ཞིང་ཤས་ཆེ་ཆུང་དུ་གྱུར་པ་ན་ན་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ནམ་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་མཉམ་ན་ནད་མེད་པའོ། །ཡང་ན་ན་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ནད་དང་སེམས་ཀྱི་ནད་དོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ནད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི
Chinese
如同遗失一般痛苦。跳跃的时候，如同力士举起后猛烈摔在地上一般痛苦。从母亲的子宫出来的时候，也如同从转轮中拉出来一样，被紧紧挤压着出来，非常痛苦，所以在出生的时候，非常幼小的身体浸泡在血液和鼻涕等之中，柔软地蠕动着，手和水等触碰的时候，如同伤口中倒入热汤一般，产生难以忍受的感觉，所以是出生的痛苦。衰老的痛苦，什么是衰老呢？之前所说的秃顶和白发等就是衰老。或者说，衰老就是指失去青春，年轻的力量衰退，四大减少，行蕴衰老，肢体和细微之处损坏，颜色和形状变得不美观，感官变得迟钝，记忆和智慧减退，面临死亡，这就是衰老。或者说，如果被衰老这种法则压迫，一切事物都会改变。如果它压迫脸，就会产生很多皱纹，并且会被黑痣覆盖。如果它压迫头发，头发就会变白和秃顶。如果它压迫四大，肢体就会变得沉重和损坏。如果它压迫生处，感官就会变得迟钝，看不清楚和听不清楚。如果它压迫身体，身体就会颤抖和摇晃。如果它压迫心，就会失去记忆和智慧，甚至会忘记以前说过和做过的事情。如果它进入背部的关节，身体就会弯曲。如果它进入腿脚的关节，就会像弯曲的树一样摇晃。由于与青春的身体分离，行蕴也显示出衰老，这就是衰老。或者说，衰老有两种，即所依衰败的特征和稳固衰败的特征。其中，所依衰败的特征是，由四大组成的肉、血、脂肪、骨头和髓等减少，因此它的力量
English
Suffering is like being lost. When jumping, it is as painful as a strong man lifting you up and slamming you to the ground. When coming out of the mother's womb, it is like being pulled out of a wheel, being squeezed out tightly, which is very painful. Therefore, at the time of birth, the very young body is immersed in blood and mucus, wriggling softly. When touched by hands and water, it is like pouring hot water into a wound, causing an unbearable feeling, so it is the suffering of birth. The suffering of aging, what is aging? What was said earlier, such as baldness and white hair, is aging. Alternatively, aging refers to the loss of youth, the decline of youthful strength, the reduction of the four elements, the aging of formations, the damage of limbs and subtle parts, the color and shape becoming unsightly, the senses becoming dull, the memory and wisdom declining, and facing death, this is aging. Alternatively, if oppressed by the law of aging, everything will change. If it oppresses the face, it will produce many wrinkles and be covered with black moles. If it oppresses the hair, the hair will turn white and bald. If it oppresses the four elements, the limbs will become heavy and damaged. If it oppresses the sense bases, the senses will become dull, making it difficult to see and hear clearly. If it oppresses the body, the body will tremble and sway. If it oppresses the mind, it will lose memory and wisdom, and even forget what was said and done before. If it enters the joints of the back, the body will become hunched. If it enters the joints of the legs and feet, it will sway like a crooked tree. Because of the separation from the youthful body, the formations also show aging, this is aging. Alternatively, there are two types of aging, namely the characteristic of the decline of the support and the characteristic of the decline of stability. Among them, the characteristic of the decline of the support is that the flesh, blood, fat, bones, and marrow, etc., composed of the four elements, are reduced, therefore its strength
Chinese
腿脚不能奔跑、跳跃、伸展、弯曲、前来、离去等活动，身体的精进和力量也变得衰弱。所依赖的衰退是指眼睛等感官衰退，眼睛不能清晰地看，听觉、嗅觉、味觉也发生变化，因为这些原因，记忆和智慧减退，以前说过和做过的事情也忘记，使心智的精进和能力也变得衰弱。为什么称为衰老和痛苦呢？回答说，如果衰老降临，就会使身体的肢体产生不美，使美丽、力量、精进、勇敢、教法、智慧和知识衰退，并将人带向死亡的境地。例如，刽子手们像砍断即将被杀的人的各种面部特征，使其分离，使外貌产生不美，并将其带向被杀的地方一样。因此，称为衰老和痛苦。或者，以前在青春年少的时候，能使亲戚朋友等高兴，能顺应善良女子的心意，能吸引他们的心，因为能取悦许多人，颜色和形状美丽，非常年轻的身体，像莲花一样，当遭受衰老的冰雹和霜冻袭击时，就会凋谢、萎缩、破败、变得不美，亲戚朋友们也不高兴，善良的女子们也会离弃，因此，衰老也是痛苦的。或者，衰老会使颜色、形状和美丽消失，摧毁壮年，消磨力量、精进和能力，使记忆、智慧、听觉和知识衰退，是产生感官衰弱的原因，因此，衰老也被称为痛苦。所谓的疾病的痛苦，什么是疾病呢？回答说，当土等元素不调和，变得过剩或不足时，就称为疾病。当土等元素平衡时，就没有疾病。或者，疾病有两种，身体的疾病和心理的疾病。其中，身体的疾病也有两种，内在的
English
The legs and feet cannot run, jump, stretch, bend, come, or go, and the body's diligence and strength become weak. The decline of reliance refers to the weakening of the senses such as the eyes, so that the eyes cannot see clearly, and hearing, smelling, and tasting change. Because of these reasons, memory and wisdom decline, and past words and deeds are forgotten, making the mind's diligence and ability weaken. Why is it called aging and suffering? It is said that if aging comes, it will cause ugliness to the limbs of the body, and make beauty, strength, diligence, courage, teachings, wisdom, and knowledge decline, and lead people to the state of death. For example, just as executioners cut off various facial features of a person about to be killed, separating them, causing ugliness to the appearance, and leading them to the place of execution. Therefore, it is called aging and suffering. Or, in the past, in the time of youth, one could please relatives and friends, conform to the minds of good women, and attract their hearts. Because one could please many people, with beautiful color and shape, a very young body, like a lotus flower, when attacked by the hail and frost of aging, it will wither, shrink, decay, and become ugly, and relatives and friends will also be unhappy, and good women will also abandon it. Therefore, aging is also suffering. Or, aging will make color, shape, and beauty disappear, destroy adulthood, wear away strength, diligence, and ability, make memory, wisdom, hearing, and knowledge decline, and is the cause of weakening the senses. Therefore, aging is also called suffering. Regarding the suffering of disease, what is disease? It is said that when elements such as earth are not in harmony and become excessive or insufficient, it is called disease. When elements such as earth are balanced, there is no disease. Or, there are two kinds of diseases, physical diseases and mental diseases. Among them, physical diseases are also of two kinds, internal