Tibetan
་དང༌། རིས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པ་སྟེ། མདོ་དག་ལས་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པ་ཞལ་ནས་སྐྱེས་པ་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མངལ་གྱི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་པོ་ཉིད་དུ་མངལ་དུ་ཞུགས་ནས་མངལ་ནས་ཕྱིར་མ་བྱུང་གི་བར་དུ། མེར་མེར་པོ་ལས་ནུར་ནུར་པོ་བྱུང་བ་དང༌། ནུར་ནུར་པོ་ལས་ལྟར་ལྟར་པོར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྐྱེས་པ་ནི། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལར་གྱུར་པ་དང༌། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རིས་མཐུན་པའི་སྐྱེས་པ་ནི། གང་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་འདྲ་བར་གྱུར་བ་སྟེ། བ་ལང་ཡང་བ་ལང་དུ་རིས་མཐུན། རྟ་ཡང་རྟར་རིས་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བར་སྐྱེས་པ་ནི། མའི་མངལ་ནས་སྐྱེས་ནས་ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལྔ་ལས་འདིར་མངལ་གྱི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱུང་བར་སྐྱེས་པ་གཉིས་སུ་བལྟའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་ན། སྨྲས་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྟག་ཏུ་སྲེག་པས་ན། སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ངན་སོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རིས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ནི། སྲེག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེས་རྟག་ཏུ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མི་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པར་རིས་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ནི། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེས་རྟག་ཏུ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་ལས་གཞན་པ་བསམ་གཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རིས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེས་རྟག་ཏུ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་སྐྱེས་པ་དང་ནག་ས་མེས་
Chinese
，以及生于同类之相，以及生于出家之相。其中，从通达圣法而生，即从领悟如来之语而生，生为佛子，如经中所说：从心而生，从口而生，从圣法调伏而生。生于胎中，即意识最初入胎，直至出胎，从凝滑而生凝胶，从凝胶而生坚硬等。生于圆满之族，如珍宝之族变为因陀罗尼罗，以及变为大因陀罗尼罗等。生于众生之同类，即身体肢节相似，如牛亦同类于牛，马亦同类于马。生于出家，即从母胎出生后，蕴、界、处等各自圆满。五种生中，此处视为生于胎中和生于出家两种。为何说生是痛苦呢？答：三界一切生，常为三种痛苦所焚烧，故说生是痛苦。如何呢？从非福德之因所生，生于三恶道等类者，常为焚烧等痛苦之苦的火所焚烧。从福德和趋向福德之行之因所生，生于欲界之人天等同类者，常为变异之苦的火所焚烧。从非福德和不趋向福德之行以外，从禅定之相不动摇之行之因所生，以及生于色界和无色界之天众者，常为行苦之火所焚烧。彼等亦因具有无常之法。又如树木生长和黑土被火
English
, as well as being born into the nature of similarity, and being born into the nature of renunciation. Among them, being born from understanding the holy Dharma means being born as a son of the Buddha from understanding the meaning of the Tathagata's teachings, as it is said in the sutras: born from the heart, born from the mouth, born from the holy Dharma Vinaya. Being born in the womb means that the consciousness first enters the womb, and until it comes out of the womb, from a slippery state comes a gelatinous state, and from a gelatinous state comes a hardened state, and so on. Being born into a perfect lineage is like the lineage of precious jewels transforming into Indra Nila, and transforming into a great Indra Nila, and so on. Being born into the same kind of sentient beings means that the limbs of the body are similar, such as a cow being similar to a cow, and a horse being similar to a horse. Being born into renunciation means that after being born from the mother's womb, the aggregates, elements, and sense bases are each perfected. Among the five births, here we consider being born in the womb and being born into renunciation as two. Why is birth said to be suffering? The answer is that all births in the three realms are constantly burned by the three kinds of suffering, so birth is said to be suffering. How is it so? Those who are born from the cause of non-merit, born into the three lower realms and so on, are constantly burned by the fire of suffering upon suffering, such as burning. Those who are born from the cause of merit and actions that lead to merit, born into the same kind of beings such as humans and gods in the desire realm, are constantly burned by the fire of the suffering of change. Those who are born from the cause of unwavering actions that are the nature of meditation, other than actions that are non-meritorious and do not lead to merit, and those who are born into the realms of gods in the form and formless realms, are constantly burned by the fire of the suffering of conditioning. They are also impermanent in nature. Furthermore, like trees growing and black soil being
Tibetan
ཚིག་ཅིང་ཚལ་ཆུས་ཁྱེར་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་ཤིང་མ་སྐྱེས་ན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། བཅད་པ་དང་གཤེགས་པ་དང་བཅིང་བ་དང་བསད་པ་དང༌། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། སྐྱེ་བ་མེད་ན་དེ་དག་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོའི་འབྱུང་ཁུངས། མྱ་ངན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་གནས། དོན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ། དགའ་བའི་རྒྱུ་འཆིང་བའི་ གླེང་གཞི་ནི་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད། ཉེས་པ་དུ་མའི་གཏེར་ཆེན་པོ། ཉམས་པ་དང་བརླག་པར་འགྱུར་བའི་གཞི། ལུས་དང་སེམས་ལ་ཤ་ཐང་ཞིང་མི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཞིང༌། ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ། སྲིད་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་མངོན་པར་དགའ་བ་སྨོན་པར་བྱེད་པའི་གནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་བརྩེ་བར་བྱས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཡང་ན་མངལ་གྱི་གནས་ནས་བརྩམས་ཏེ། འཆི་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་རྒྱུན་དུ་འགྲོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དང་པོ་ཕ་དང་མ་མི་ཚངས་པར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས། ཁྲག་དང་ཁུ་བའི་མི་གཙང་བ་འདྲེས་པའི་ནང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་ནས་བརྒྱལ་བའི་ཚེ། གཡང་ས་ཆེན་པོ་ནས་ལྟུང་སྟེ། མུན་ནག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་བཞིན་དུ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། ཕ་མའི་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ལས་མེར་མེར་པོ་དང༌། ནུར་ནུར་པོ་དང༌། ལྟར་ལྟར་པོ་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་འགྱུར་ཞིང་སྨིན་པ་ན་ཡང་འབྲས་སྨིན་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང༌། དཀའ་བ་ལས་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་སོ་སོར་དོད་པའི་ཚེ་ཡང་ཕན་ཚུན་ནས་རྐང་ལག་བརྒྱངས་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་པ་དང༌། མངལ་གྱི་གནས་ན་ཞུ་བ་དང༌། མ་ཞུ་བའི་བར་ན་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་རི་གཉིས་ཀྱི་ཐམ་པར་བཅུག་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། ནམ་མས་ཁ་ཟས་དྲོད་བག་ཟ་བ་དང༌། གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ཟ་བ་དང༌། རྒྱུག་པ་དང༌། མཆོང་པ་དང༌། རྐང་ལག་བརྐྱང་བ་དང༌། བསྐུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཡོ་བ་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་སྟེ། མས་ཁ་ཟས་ཚ་བ་ཟོས་ན་ནི། མེས་བསྐོར་བ་དང་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ། གྲང་བ་ཟ་བའི་དུས་སུ་ནི་གངས་ཀྱི་ལྟོངས་སུ
Chinese
正如树木不生长，就不会发生被风吹倒或被水冲走等情况一样。如果有了生，就会有砍伐、行走、捆绑、杀害，以及饥饿、口渴等痛苦。如果没有生，这些就不会发生。因此，生也是痛苦的。或者说，生是指众多痛苦的来源，各种忧伤的产生处，无意义之事的根本，束缚喜悦之因的开端，各种疾病的温床，众多罪过的巨大宝藏，衰败和毁灭的基础，使身心疲惫不适的田地，各种烦恼的共同原因，被圣者们呵责，被孩童们赞颂，对喜爱有者来说是显而易见的喜悦，是渴望之处，因此，是如来们慈悲的对象。因此，生也是痛苦的。或者说，从入胎开始，直到死亡之海，都与各种痛苦持续相伴，因此生也是痛苦的。那又是怎样的呢？首先，由于父母不净行淫，在血和精液的混合不净物中，识进入并昏厥时，就像从巨大的悬崖上坠落，进入黑暗之中一样痛苦。父母的血和精液逐渐变成凝胶状、糊状、块状等，成熟时也像果实成熟一样充满痛苦。当艰难地长出肢体和细枝末节时，也像相互伸展手脚一样产生痛苦。在子宫中，处于消化和未消化之间时，也像被两座山夹住一样痛苦。当母亲吃温热的食物或寒冷的食物，以及跑步、跳跃、伸展或收缩手脚等运动时，也会体验到各种痛苦。如果母亲吃了热的食物，就像被火包围一样痛苦；如果吃了冷的食物，就像在雪地里一样痛苦。
English
Just as there is no occurrence of being blown down by wind or carried away by water if a tree does not grow, similarly, if there is birth, there will be suffering such as cutting, going, binding, killing, hunger, and thirst. If there is no birth, these will not occur. Therefore, birth is also said to be suffering. Or, birth is the source of many sufferings, the origin of various sorrows, the root of meaningless things, the beginning of binding the cause of joy, the breeding ground of various diseases, the great treasure of many faults, the basis of decay and destruction, the field that causes fatigue and discomfort to body and mind, the common cause of various afflictions, despised by the noble ones, praised by children, the place where those who love existence manifestly rejoice and desire, and therefore, the object of compassion of the Tathagatas. Therefore, birth is also suffering. Or, from the moment of conception until reaching the ocean of death, one is constantly accompanied by various kinds of suffering, therefore birth is also said to be suffering. How is that? First, due to the impure conduct of parents, when consciousness enters and faints within the mixture of blood and semen, it is painful, like falling from a great cliff and entering into darkness. The blood and semen of the parents gradually transform into gelatinous, pasty, lumpy, and other forms, and when they mature, they are full of suffering, just like the ripening of fruit. When limbs and minor limbs grow separately with difficulty, pain arises as if stretching limbs against each other. In the womb, when dwelling between digestion and non-digestion, it is painful, like being pressed between two mountains. When the mother eats warm or cold food, and during movements such as running, jumping, stretching or contracting limbs, one experiences various kinds of suffering. If the mother eats hot food, it is painful like being surrounded by fire; if she eats cold food, it is like being in a field of snow.