Tibetan
ས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྲིད་པ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་འགག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་བུམ་པ་མ་བྱས་ན་སྲེད་པ་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་དང༌། ཤིང་མ་སྐྱེས་ན་ནགས་མེས་ཚིག་པ་དང༌། ཚལ་ཆུས་ཁྱེར་བ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་རྒ་བ་དང་ཤི་བ་དང་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགོག་པའི་ཚིག་འདིར་དོན་རྣམ་པ་བཞིར་འགྲོ་སྟེ། ཆུང་བ་དང་སྨད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཆུང་བའི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི། དཔེར་ན་བུ་མོ་རྐེད་པ་ཕྲ་བ་ལ་རྐེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྨད་པའི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དཔེར་ན་བུ་ངན་པ་ལ་བུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མེད་པའི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཟས་མེད་ཆུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འགལ་བའི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དཔེར་ན་འགྲོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་གྲོགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་འགལ་བའི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་བལྟ་སྟེ། རིག་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ལས་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་སྟེ། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ཡོད་པར་མི་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་ཅི་བདག་འདས་པའི་འདུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ཞིག་ཅེས་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་མའི་མཐའ་ནི་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བྱ་སྟེ། ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ ཡོད་པར་མི་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་ཅི་བདག་མ་འོངས་པ་ན་འབྱུང་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་བདག་མ་འོངས་པ་ན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། །མ་འོངས་པ་ན་སུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་མ་འོངས་པའི་དུས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པའོ། །སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་འདི་ལ་བྱ་སྟེ། ཚེ་འ
Chinese
不做地和烦恼，就不会转生，因此说有灭故生灭。譬如不做瓶子，就不会生起贪爱和执着等；树木不生长，就不会被森林之火焚烧；菜园不会被水冲走一样，没有生就没有老死等等的痛苦，因此，从生灭故，就说唯有大苦蕴才会灭尽。以广说支分而言，就说了什么是无明等等。所谓无明，在此遮止之词中有四种意义：小、贬、不合、无。其中，成为小的意义是，譬如称呼腰细的女子为没有腰。成为贬义的意义是，譬如称呼坏孩子为没有孩子。成为没有的意义是，譬如说没有食物没有水。成为相违的意义是，譬如称呼与交往不合的人为非友。这应看作是相违的意义，与智慧不合的方面就称为无明。为了详细显示其自性，就说了不知前际等等。其中，前际之业是指前世，不知有前世就是不知前际。或者，我是否是从过去时中产生的？或者，我是否不是从过去时中产生的？像这样对过去时的行蕴不如理作意就是不知前际。所谓不知后际，后际是指来世未来的时间，不知有来世。或者，我是否会在未来产生？或者，我是否不会在未来产生？未来谁会产生？会如何产生？像这样对未来时的行蕴不如理作意就是不知后际。所谓不知前后际，前后际是指现在的这一世，这一
English
Without eliminating the ground and afflictions, there will be no rebirth. Therefore, it is said that with the cessation of existence, rebirth ceases. For example, if a vase is not made, craving and attachment will not arise; if a tree does not grow, it will not be burned by forest fire; just as a vegetable garden will not be carried away by water, if there is no birth, there will be no suffering such as old age and death. Therefore, from the cessation of birth, it is said that only the great aggregate of suffering will be extinguished. In terms of elaborating on the limbs, it is said what is ignorance and so on. The term "ignorance" has four meanings in this word of negation: small, derogatory, incompatible, and non-existent. Among them, the meaning of being small is like calling a woman with a slender waist "without a waist." The meaning of being derogatory is like calling a bad child "without a child." The meaning of being non-existent is like saying "no food, no water." The meaning of being contradictory is like calling someone who is incompatible with association "not a friend." This should be seen as the meaning of being contradictory, and what is incompatible with wisdom is called ignorance. In order to show its nature in detail, it is said "not knowing the beginning" and so on. Among them, the karma of the past is the previous life, and not knowing that there is a previous life is not knowing the beginning. Or, was I produced from the past? Or, was I not produced in the past? Like this, improperly attending to the aggregates of the past is not knowing the beginning. As for not knowing the end, the end refers to the future time of the next life, not knowing that there is a next life. Or, will I arise in the future? Or, will I not arise in the future? Who will arise in the future? How will it arise? Like this, improperly contemplating the aggregates of the future is not knowing the end. As for not knowing the beginning and the end, the beginning and the end refer to this present life, this
Tibetan
དིར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་མི་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང༌། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་གསུམ་དུ་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ལས་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཚེ་འདིར་སྐྱེས། །ཚེ་འདིའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཚེ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བར་མི་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ལ་འདི་ལ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན། སེམས་ཅན་འདི་དག་གང་ནས་འདིར་འོངས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་ཅིང༌། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྔོན་དང༌། ཕྱི་མའི་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནང་ནི་བདག་གི་ལུས་ཏེ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་མི་ཤེས་པ་ནི་ནང་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་ནི་ནང་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མི་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་གི་བར་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཕྱི་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་ནང་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱི་ནང་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་མཛའ་བ་དང༌། དགྲ་དང་བར་མར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པ་ནི་ཕྱི་ནང་མི་ཤེས་པའོ། །བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་ པ་ནི་ལས་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ལས་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་ནི་ལས་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་དང་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་འདི་བྱས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདི་སྨིན་ཞེས་མི་ཤེས་པ་སྟེ། ལས་མི་དགེ་བ་བྱས་ན་ངན་སོང་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང༌། ལས་དགེ་བ་བྱས་ན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་བདག་གམ་ཚོར་བ་པོས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར
Chinese
在此，对于内外之法，不知其为何种体性，称为不知前后际。或者，对于过去、未来、现在三时流转生起不知，称为不知前后际。即不知前世之业及烦恼而生于此世，不知此世之业及烦恼而生于后世。或者，对于其他有情，此有何物？此为何物？这些有情从何处来此？从此死殁后将生于何处？将生于何处？如是不如理作意，成为犹豫，称为不知前后际。内不知，内指自身之身，即不知其为五蕴之自性，称为内不知。或者，对于属于自身内部之生处，不如理作意，认为是我，称为内不知。外不知，指色、声等，即不知彼等为微尘之自性。或者，对于不属于有情之数之外法，普遍计度为我，称为外不知。内外不知，内外指属于他相续之诸行，对于彼等不如理作意，认为亲友、怨敌、中庸，称为内外不知。不知福德与非福德及不动之行之体性，称为不知业。或者，不如理作意，认为业有作者，称为不知业。不知异熟，指不知彼等业之果，即恶趣三及天、人等之自性，称为不知异熟。不知业之异熟，指不知作此业将成熟此异熟，即不知作不善业将于恶趣三成熟，作善业将于天、人等成熟。或者，不如理作意，认为异熟之果将由我或受者受用。
English
Here, not knowing the characteristics of internal and external dharmas, is called not knowing the beginning and end. Or, not knowing the continuous arising of the past, future, and present three times, is called not knowing the beginning and end. That is, not knowing that one is born in this life from the karma and afflictions of previous lives, and not knowing that future lives arise from the karma and afflictions of this life. Or, regarding other sentient beings, what does this one have? What is this one? From where did these sentient beings come here? Where will they be born after dying and transmigrating from here? Where will they be born? Thinking improperly in this way, and becoming doubtful, is called not knowing the beginning and end. Not knowing the internal, the internal refers to one's own body, that is, not knowing that it is the nature of the five aggregates, is called not knowing the internal. Or, improperly thinking that those belonging to the internal sense bases of oneself are 'I', is called not knowing the internal. Not knowing the external, refers to forms, sounds, etc., that is, not knowing that they are the nature of minute particles. Or, universally conceiving as 'I' those external dharmas that do not belong to the category of sentient beings, is called not knowing the external. Not knowing the internal and external, the internal and external refer to the formations belonging to the continuum of others. Improperly considering them as friends, enemies, or neutral, is called not knowing the internal and external. Not knowing the characteristics of meritorious, non-meritorious, and unwavering formations, is called not knowing karma. Or, improperly thinking that there is an agent who performs karma, is called not knowing karma. Not knowing the maturation, refers to not knowing the result of those karmas, that is, not knowing the nature of the three lower realms, gods, humans, etc., is called not knowing the maturation. Not knowing the maturation of karma, refers to not knowing that doing this karma will ripen into this maturation, that is, not knowing that doing unwholesome karma will ripen in the three lower realms, and doing wholesome karma will ripen in gods, humans, etc. Or, improperly thinking that the result of maturation will be experienced by 'I' or the experiencer.