Tibetan
པའི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ལས་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ཕྱིའི་ཚོར་བའོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་ལུས་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ལས། ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པར་མཐོང་བ་ནི། ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་བལྟ་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་ཐང་ཅིག་བདེར་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་ན་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་ཏེ། གསལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །ནང་གི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང༌། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང༌། གཏི་མུག་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང༌། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང། འདུས་པའི་སེམས་དང༌། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སེམས་དང༌། ཞུམ་པའི་སེམས་དང༌། གཟེངས་མཐོ་བའི་སེམས་དང༌། རྒོད་པའི་སེམས་དང༌། རྒོད་པ་མེད་པའི་སེམས་དང༌། ཞི་བའི་སེམས་དང༌། མ་ཞི་བའི་སེམས་དང༌། ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དང༌། ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང༌། ལམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་སེམས་དང༌། ལམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང༌། ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལས་གྲོལ་བའི་སེམས་དང༌། ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལས་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སོ། །དེ་ལ་གང་ཆགས་པར་ བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མངོན་སུམ་དུ་སྤྱོད་པ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བག་ལ་ཉལ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དངོས་སུ་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །ཞེ་སྡང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མངོན་སུམ་དུ་སྤྱོད་པ་ནི། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །ཞེ་སྡང་བག་ལ་ཉལ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དངོས་སུ་བྱུང་བ་མེད་པ་ནི། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ཏུ་གཏི་མུག་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི། གཏི་མུག་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །གཏི་མུག་བག་ལ་ཉལ་ཙམ་དུ་གནས་པ་ནི། །གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་ལས་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གསུམ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སོ། །གསུམ་ནི་དེ་དག་གི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་སེམས་ནང་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་འདུས་པའི་སེམས་སོ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གཡེངས་པའི་སེམས་སོ། །གཉིད་དང་རྨུགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞུམ་པའི་སེམས་སོ། གཉིད་དང་རྨུགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་པ་འགའ་ཞིག་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་དགའ་བར་བྱས་པ་ནི་གཟེངས་མཐོས་པའི་སེམས་སོ། །སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པ་ལས་སླར་གཡེངས་བར་གྱུར་པ་ནི་རྒོད་པའི་སེམས་སོ། །ཞུམ་རྒོད་སྤངས་ནས་སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་གྱུར་པ་ནི་རྒོད་པ་མེད་པའི་སེམས་སོ། །གཉིད་དང་རྨུགས་པ་དང་འགྱོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཞི་བའི་སེམས་སོ། །སྒྲིབ་པ་དེ་དག་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་མ་ཞི་བའི་སེམས་སོ། །རྩ་བའི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་སོ། །རྩ་བའི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་མ་ཞུགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་མ་གཞག་པའི་སེམས་སོ། །རྩ་བའི་བསམ་གཏན་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་དང༌། དུས་རིང་དུ་བསྒོམས་པས་ཅི་དགར་དབང་དུ་ གྱུར་པ་ནི་ལམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་སེམས་སོ། །རྩ་བའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མ་བསྒོམས་ལ། དུས་རིང་དུ་མ་བསྒོམས་པས་ཅི་དགར་དབང་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་པ་ནི། ལམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སོ། །ལམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བྱང་བ་དང༌། ཤིན་ཏུ་བྱང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་གྲོལ་བའི་སེམས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཤིན་ཏུ་བྱང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཅིག་བྱང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཏེ། སེམས་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ནང་གི་སེམས་དང༌། ཕྱིའི་སེམས་དང༌། ཕྱི་ནང་གི་སེམས་སོ། །དེ་ལ་བདག་གི་ལུས་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ལས་དམིགས་པ་ལས་སེམས་ཉི་ཤུ་པོ་བྱུང་བ་ནི་ནང་གི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་
Chinese
不属于有情众生之列而生起的快乐等感受是外在的感受。以其他有情众生的身体属于有情众生之列为对境，生起的快乐等感受是内在和外在的感受。如果将三种感受都看作与痛苦相关联，那就是在感受上随观感受并安住正念。三种痛苦是痛苦的痛苦、变异的痛苦和行苦。其中，痛苦的感受与痛苦的痛苦相关联。快乐的感受虽然暂时感到快乐，但后来会变成痛苦的根源，因此与变异的痛苦相关联。非乐非苦的感受因为具有无常的性质，所以与行苦相关联。关于清晰等含义，应如前所述进行观察。关于内在的心等，如果区分心，则有二十种：有贪欲的心、无贪欲的心、有嗔恨的心、无嗔恨的心、有愚痴的心、无愚痴的心、收摄的心、散乱的心、怯弱的心、高昂的心、掉举的心、不掉举的心、寂静的心、不寂静的心、非常专注的心、非非常专注的心、正在修道的心、非正在修道的心、从修道中解脱的心、非从修道中解脱的心。其中，对于应贪执的事物，贪欲完全缠绕并显现出来的是有贪欲的心。贪欲只是潜在的，没有实际显现出来的是无贪欲的心。对于嗔恨的事物，嗔恨完全缠绕并显现出来的是有嗔恨的心。嗔恨只是潜在的，没有实际产生的是无嗔恨的心。总
English
The feeling of pleasure, etc., that arises from something that is not included in the category of sentient beings is an external feeling. The feeling of pleasure, etc., that arises from focusing on the body of other sentient beings, which are included in the category of sentient beings, is an internal and external feeling. If one sees all three feelings as being related to suffering, then that is contemplating feeling in feeling and establishing mindfulness. The three sufferings are the suffering of suffering, the suffering of change, and the suffering of conditioned existence. Among these, the feeling of suffering is related to the suffering of suffering. The feeling of pleasure, although temporarily felt as pleasure, later becomes a source of suffering, and is therefore related to the suffering of change. The feeling that is neither pleasure nor pain is related to the suffering of conditioned existence because it possesses the nature of impermanence. The meaning of clarity, etc., should be observed as explained above. Regarding the internal mind, etc., if the mind is divided, there are twenty types: mind with desire, mind without desire, mind with hatred, mind without hatred, mind with delusion, mind without delusion, contracted mind, distracted mind, shrinking mind, elevated mind, agitated mind, unagitated mind, peaceful mind, unpeaceful mind, very concentrated mind, not very concentrated mind, mind practicing the path, mind not practicing the path, mind liberated from practice, and mind not liberated from practice. Among these, that which is completely entangled by desire and manifestly engaged with an object to be desired is called mind with desire. That in which desire is only latent and not actually engaged is called mind without desire. That which is completely entangled by hatred and manifestly engaged with an object of hatred is called mind with hatred. That in which hatred is only latent and not actually arisen is called mind without hatred. In general,
Chinese
愚昧于成为愚痴之物的现象，普遍产生，这被称为与愚痴相应的心。愚痴仅处于潜伏状态，这被称为与愚痴分离的心。这六种心应被理解为在普遍活动时产生。其中三种是完全烦恼的一方，三种是这些的对治方。其中，以寂止的方式，心安住于内，是聚集的心。追随五种欲妙，是散乱的心。与睡眠和昏沉相应，是萎靡的心。为了消除睡眠和昏沉，对某些令人极度喜悦的法进行专注，从而使心感到喜悦，这是高扬的心。心从高扬中再次变得散乱，这是掉举的心。舍弃萎靡和掉举，心变得平静，这是无掉举的心。远离睡眠、昏沉、后悔和怀疑等障碍，是寂静的心。没有远离这些障碍，是不寂静的心。进入根本四禅，是极度等持的心。没有进入根本四禅，是非极度等持的心。对这些根本禅定本身进行极度修习，并通过长时间的修习，随心所欲地获得自在，这是道极度修习的心。即使获得了根本禅定，但没有极度修习，也没有通过长时间的修习而随心所欲地获得自在，这是非道极度修习的心。通过道极度修习，所有烦恼都得以清净，并且极度清净，这是通过极度修习而解脱的心。所有烦恼以及非极度清净的某些烦恼得以清净，这是非通过极度修习而解脱的心。这十六种心应被理解为是根据存在的时机而说的。这二十种心，如果简要概括，有三种：内心的心，外在的心，以及内外的心。其中，从将我的身体归类为有情众生，并以此为所缘而产生的这二十种心，被称为内心的心。色等归类为有情众生
English
The phenomenon of being ignorant of things that have become foolish arises universally, and this is called the mind associated with foolishness. When foolishness remains only in a latent state, it is called the mind separated from foolishness. These six types of minds should be understood as arising during times of universal activity. Among them, three are on the side of complete affliction, and three are on the side of their antidotes. Among them, when the mind abides inwardly in the manner of calm abiding, it is the collected mind. Following after the five desirable qualities is the distracted mind. Being associated with sleep and drowsiness is the dejected mind. Focusing on certain things that cause great joy in order to dispel sleep and drowsiness, thereby making the mind happy, is the elated mind. When the mind becomes distracted again from being elated, it is the agitated mind. Having abandoned dejection and agitation, when the mind becomes equanimous, it is the mind without agitation. Being free from obscurations such as sleep, drowsiness, regret, and doubt is the peaceful mind. Not being free from these obscurations is the unpeaceful mind. Entering into the four root dhyanas is the mind of extreme samadhi. Not entering into the four root dhyanas is the mind of non-extreme samadhi. Having intensely cultivated these very root dhyanas and having become empowered at will through cultivating them for a long time, this is the mind of the path of intense cultivation. Even though one has attained the root dhyanas, but has not cultivated them intensely, and has not become empowered at will through not cultivating them for a long time, this is the mind of the path of non-intense cultivation. Through the path of intense cultivation, all afflictions are purified, and being extremely purified is the mind liberated through intense cultivation. When all afflictions and certain afflictions that are not extremely purified are purified, this is the mind not liberated through intense cultivation. These sixteen minds should be understood as being spoken of in terms of the time of their existence. These twenty minds, if summarized briefly, are of three types: the inner mind, the outer mind, and the inner and outer mind. Among them, the twenty minds that arise from categorizing my body as belonging to sentient beings and taking that as an object of focus are called the inner mind. Forms and so on categorized as sentient beings