Tibetan
་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་སྒོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །རེག་པའི་ཕྱིར་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པ་ལ་རེག་པ་ཞས་བྱའོ། །མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པ་ན་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང༌། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང༌། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་གང་དང་གང་ལ་རེག་པའི་རྒྱུས་ཚོར་བ་ཡང་བདེ་སྡུག་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐོམ་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐོམ་གྱིས་གདུངས་པ་དང་འདྲ་བར་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ནི་འབྲལ་བར་འདོད་ལ། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ནི་ཕྲད་ཅིང༌། འགྲོགས་པར་འདོད་པས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་ལེན་པ་དང༌། ལྟ་བ་ལེན་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་སྙེམས་པ་ལེན་པ་དང༌། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་བརྟས་ནས་ཚེ་ཕྱི་མར་སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་རྒྱུད་ལྔར་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྔོན་མེད་པ་ལས་གཟོད་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་ པོ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རྒ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ཐོག་སྨིན་ནས་རྙིངས་པ་དང་འདྲ་བར་སྐྲ་དཀར་དང་གཉེར་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་པའི་ཕྱིར་འཆི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་པའི་དུས་ཟད་དེ་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བཏང་ནས་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འཆི་བའོ། །སྐབས་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་འདི་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་ཏུ་གཏོགས་ཤིང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མྱ་ངན་ནི་གཉེན་བཤེས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་བྲལ་དུ་དོགས་པའི་སེམས་གདུང་བའོ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ནི་རྒྱུ་གང་ལས་མྱ་ངན་དུ་གྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་ཞིང་མཁང་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ལུས་ཉམས་ཤིང་མི་བདེ་བའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་སེམས་ཉམས་ཤིང་མི་བདེ་བའོ། །འཁྲུགས་པ་ནི་སྔོན་ཉེས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བྱས་པ་ཀུན་དྲན་ནས་སེམས་དང་ངས་པའོ། །བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཇུག་ལ་བཏགས་ཏེ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བ་འདས་ནས་ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་དང༌། ཟང་ཟིང་དང༌། མི་འཇིགས་པ་གསུམ་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྙན་ངག་དང༌། བཟོ་དང་མཐུ་རྩལ་རྣམས་ཀྱིས་གཏོང་ཞིང་ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཆོས་སྦྱིན་པའོ། །ཟས་སྐོམ་ནོར་རྫས་ལ་སོགས་ཏེ། མཁར་ཡུལ་རྒྱལ་སྲིད་མན་ཆད་དང༌། བྲན་ཞིང་ཕྱུགས་ནོར་བུ་སྨད་རྣམས་དང༌། རང་གི་ཤ་ཁྲག་དང་མགོ་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་གཏོང་ཞིང་ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པའོ། །རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆད་པ་དང༌། དགྲ་དང་གཅན་གཟན་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་རྣམས་ལས་སྐྱོབ་ཅིང་ཕན་འདོགས་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་སྟེ། དེ་དག་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དགེ་བ་སྡུད་པ་དང༌། མི་དགེ་བ་སྡོམ་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་སྡུད་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་ཅིང་སེམས་པ་ནས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པའོ། ། མི་དགེ་བ་སྡོམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྡེ་བདུན་ཏེ། དགེ་སློང་ཕ་མ་དག །དགེ་སྦྱོང་ཕ་མ་དང༌། དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་དན་བར་ཁྲིམས་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྲུང་བའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ནི་བུ་གཅིག་པ་གཅེས་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དབྱེ་བཀོལ་མེད་པར་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། འཁོར་གསུམ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་འོག་མན་ཆད་ཀུན་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང༌། གནོད་པ་ལ་མི་མཇེད་པ་དང༌། ཆོས་ལ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་ནི་དགེ་བ་བྱེད་པའི་དུས་ན་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པ་དང༌། གྲང་ཞིང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པའི་རྐྱེན་གང་ཅི་བྱུང་ཡང་མི་གཏོང་སྟེ་དགེ་བའི་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའོ། །གནོད་པ་ལ་མི་མཇེད་པ་ནི་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་བརྡེག་པ་དང༌། བཅིང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ཀྱང་དེ་ལ་མི་ཁྲོ་ཞིང་ངན་སེམས་མི་འབྱུང་བའོ། །ཆོས་ལ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། བདག་མེད་པའམ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དག་བསྟན་ན་སེམས་མི་དངང་ཞིང་དེ་ལ་དད་པ་དང་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། གོ་ཆ་དང༌། དགེ་བ་སྡུད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དང་པོར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དང༌། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྐལ་བའི་མཐའི་བར་དུ་བསྒྲུབ་པོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ནི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ཆོས་ཉན་པ་དང༌། སེམས་པ་དང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་དགེ་བ་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐབས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ་དགེ་བ་ལ་འགོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ་གསུམ་མོ། ། ད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་བསམ་གཏན་ཡིན་ནོ། །དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཐོབ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་བྱས་པའི་རྒྱུས་སེམས་དགའ་བར་བྱས་ཤིང༌། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་སེམས་དང་མཐུན་པར་ཆོས་བཤད་ནས་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་ཅིང་དགེ་བ་ལ་འགོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བདག་གི་དོན་རྟོགས་པ་དང༌། གཞན་གྱི་དོན་རྟོགས་པ་དང༌། རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ་གསུམ་མོ། །དེ་ཡང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་སྟེ་དེ་ལ་ནང་རིག་པ་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ལ་མཁས་པས་བདག་གི་དོན་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །གསོ་བ་རིག་པ་ནི་ཕྱིའི་ནད་བཞི་བརྒྱད་རྩ་བཞིའི་སྨན་དཔྱད་ལ་མཁས་པ་དང༌། ནང་གི་ནད་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ནི་གསོ་བ་རིག་པའོ། །ལས་སུ་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ནི་བཟོ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་སེམས་ཅན་བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་རྩལ་བསྐྱེད
Chinese
也因为互相依赖，所以称为名和色。为了出生的门，所以说是六处，意思是心和心所生法是出生和产生的因，所以说是门。实际上，眼等六根是六处。为了触，所以说是触，意思是境、根、识三者聚合称为触。为了感受，所以说是受，意思是境、根、识三者聚合时，对于可意的境、不可意的境、以及非二者的境，以何种因缘而触，感受也体验乐、苦三种，所以说是受。为了渴，所以说是爱，意思是像被渴所逼迫一样，想要脱离痛苦的感受，想要遇到快乐的感受并与之相伴，所以说是爱。为了取，所以说是取，意思是四取，即欲取、见取、戒禁取、我语取，所以说是取。又为了再次存在而出生，所以说是有，意思是于三界中出生，也就是从出生的因——业和烦恼的习气增长，而于来世出生，所以说是有。为了蕴产生，所以说是生，意思是于五道中，天和人等身体的蕴从无到有地产生，所以说是生。蕴成熟的缘故，所以说是老，意思是像果实成熟而变老一样，头发变白、出现皱纹，所以说是老。为了坏灭，所以说是死，意思是身体的蕴存在的时间耗尽，被暖和识舍弃而坏灭，所以说是死。因为是场合，所以说，这些痛苦也是属于生和老死的支分，并且是相关的。忧愁是害怕与亲友和受用资具分离的内心痛苦。号哭是把导致忧愁的原因的故事用语言说出来并哭泣。痛苦是身体衰弱不适。不适意是内心衰弱不适。争
English
Also, because they are mutually dependent, they are called name and form. Because of the gate of birth, it is said to be the six sense sources, meaning that mind and mental phenomena are the cause of birth and arising, so it is called a gate. In reality, the six faculties such as the eye are the six sense sources. Because of contact, it is called contact, meaning that the combination of object, faculty, and consciousness is called contact. Because of experiencing, it is called feeling, meaning that when object, faculty, and consciousness are combined, with whatever cause one touches a pleasant object, an unpleasant object, or neither, the feeling also experiences the three aspects of pleasure and pain, so it is called feeling. Because of thirst, it is called craving, meaning that like being tormented by thirst, one wants to be separated from painful feelings, and wants to encounter and be with pleasant feelings, so it is called craving. Because of grasping, it is called grasping, meaning the four graspings, namely desire grasping, view grasping, ethical discipline and conceit of asceticism grasping, and self-assertion grasping, so it is called grasping. Also, because of being born into existence again, it is called existence, meaning being born in the three realms, that is, from the cause of birth—the accumulation of karma and afflictions—one is born in the next life, so it is called existence. Because of the arising of aggregates, it is called birth, meaning that in the five paths, the aggregates of the body of gods and humans, etc., arise from non-existence, so it is called birth. Because of the ripening of the aggregates, it is called aging, meaning that like a fruit ripening and becoming old, the hair turns white and wrinkles appear, so it is called aging. Because of destruction, it is called death, meaning that the time for the body's aggregates to exist is exhausted, and it is abandoned by warmth and consciousness and destroyed, so it is called death. Because it is the occasion, it is said that these sufferings also belong to the limbs of birth and old age and death, and are related. Sorrow is the mental pain of fearing separation from relatives, friends, and useful possessions. Lamentation is speaking and weeping the story of the cause that led to sorrow. Suffering is physical weakness and discomfort. Discomfort is mental weakness and discomfort. Strife
Chinese
追悔是指忆念起以前所造的各种罪业而心生忧愁。所谓“说”是指在缘起的结尾处附加说明。什么是十波罗蜜多呢？ 所谓十波罗蜜多，是为了超越如同三界痛苦的海洋，从而次第获得十地，因此称为十波罗蜜多。也就是布施波罗蜜多，即布施法、财物和无畏三种。其中，以神圣的佛法和世间的诗歌，以及工巧和咒术等来施舍和利益他人，是法布施。以饮食、财物等，乃至城池、国土、王位，以及奴仆、田地、牲畜、财宝、妻妾等，还有自己的血肉、头颅、身体等内外三种事物来施舍和利益他人，是财物布施。从国王和大臣等的惩罚，以及敌人和猛兽等的恐惧中救护和利益他人，是无畏布施。以三轮清净的方式行持这些，就称为波罗蜜多。持戒波罗蜜多是，行善、止恶和利益众生三种戒律。其中，行善是指听闻和思维神圣的佛法，乃至地和波罗蜜多等，修持菩提之法。止恶是指声闻的七种戒律，即比丘父母、比丘尼父母和沙弥父母，以及式叉摩那女所守护的戒律。利益众生是指如同珍爱独子一般，对一切众生没有分别地利益他们。以三轮清净的方式行持，以下所有也都可以这样理解。忍辱波罗蜜多是，对于痛苦毫不介意，对于损害毫不嗔恨，以及证悟佛法的忍辱这三种。其中，对于痛苦毫不介意是指在行善的时候，无论发生饥渴、寒冷、炎热等任何损害的因缘，都不放弃，不中断行善的持续。对于损害毫不嗔恨是指对于施与恩惠的众生等，遭受他人殴打和捆绑等各种损害时，不
English
Regret means recalling all the various misdeeds committed in the past and feeling sorrow in one's heart. The term "to speak" means to add an explanation at the end of dependent arising. What are the ten pāramitās? The ten pāramitās are so called because they enable one to transcend the ocean-like suffering of the three realms and thereby gradually attain the ten bhūmis. Specifically, the pāramitā of generosity is the giving of dharma, material goods, and fearlessness. Among these, giving and benefiting others through sacred Dharma and worldly poetry, as well as crafts and magical skills, is dharma-giving. Giving and benefiting others with food, drink, wealth, and so on, even cities, lands, kingdoms, servants, fields, livestock, treasures, consorts, and one's own flesh, blood, head, body, and other internal and external things, is material giving. Protecting and benefiting others from the punishments of kings and ministers, as well as the fears of enemies and wild animals, is the giving of fearlessness. Practicing these with the three circles of purity is called pāramitā. The pāramitā of discipline is the three types of discipline: accumulating virtue, abstaining from non-virtue, and benefiting sentient beings. Among these, accumulating virtue means listening to and contemplating the sacred Dharma, and practicing the Dharma of enlightenment, such as the bhūmis and pāramitās. Abstaining from non-virtue refers to the seven sections of the Vinaya of the Śrāvakas, which are the vows protected by the parents of monks, the parents of nuns, the parents of novices, and the śikṣamāṇā. Benefiting sentient beings means benefiting all sentient beings without discrimination, just as one cherishes an only child. Practicing with the three circles of purity applies to everything below as well. The pāramitā of patience is threefold: not minding suffering, not being angry at harm, and patience in realizing the Dharma. Among these, not minding suffering means that when doing good, one does not give up or interrupt the continuation of virtue, no matter what harmful circumstances arise, such as hunger, thirst, cold, or heat. Not being angry at harm means not being
Chinese
然而，不因此而生气，不生恶念。对于佛法的证悟之忍，是指当阐述空性、无我，或无生无灭等深奥道理时，内心不惊慌，并且对这些道理生起信心和欢喜，因此称为忍辱波罗蜜多。精进波罗蜜多有三种：盔甲、积聚善根和利益众生。首先，发誓为了所有众生的利益，以及为了无上菩提，直到轮回的尽头都要努力，这是盔甲精进。不间断地听闻佛法、思维和禅修，这是积聚善根的精进。以四种摄受法来引导众生，用方便法来引导他们趋向善，这被称为利益众生的精进。禅定波罗蜜多有三种：安住于现法乐住、显现功德和利益众生。 其中，无分别的等持和灭尽定是安住于现法乐住的禅定。通过勇猛行等等持，能够获得所有佛陀的伟大功德，这是显现功德的禅定。通过修习禅定，获得六神通，并通过身体的神变使众生心生欢喜；通过了解他人的心，以符合他们心意的方式宣说佛法，从而使他们从不善中解脱出来，引导他们趋向善，这被称为利益众生的禅定。智慧波罗蜜多有三种：了悟自利、了悟利他、以及摧伏论敌的智慧。精通五明，其中内明是指精通十二部经典的意义，从而获得了悟自利的智慧。医方明是指精通外部四百零四种疾病的诊断和治疗，以及内部贪嗔等烦恼的对治，如慈悲等，这是医方明。精通所有工巧之事，这被称为工巧明，它能增长愚笨众生的能力。