Tibetan
་མཐོང་བའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པོ་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་མ་ཐོབ་པའི་གོང་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་པོ་དག་སྟེ། ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་དང༌། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང༌། ལམ་ཆུང་དུ་བསྒོམ་པ་དང༌། ལམ་འབྲིང་པོ་བསྒོམ་པ་དང༌། ལམ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང༌། སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང༌། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང༌། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང༌། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་བསྒོམ་པའོ། །མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་བཅད་པ་དང༌། ཕྲད་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་བཅད་པ་དང༌། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གནས་མ་ལུས་པར་གྱུར་ཏེ། ཟད་པ་དང་མི་ཟད་པ་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང༌། མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་ན་རྣམ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ལམ་དང༌། རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང༌། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང༌། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འདྲེས་པའི་ལམ་དང༌། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་དང༌། རྣམ་པར་དག་པར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དང༌། གནས་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་པའི་ལམ་དང༌། བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལམ་དང༌། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དང། ལམ་སྡུད་པའི་ལམ་མོ། །དེ་དག་ཀྱང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་སྤོང་པ་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང༌། དབང་པོ་དང༌། སྟོབས་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང༌། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང༌། ལམ་བཞི་དང༌། ཆོས་ཀྱི་གནས་བཞི་དང༌། ཞི་གནས་དང༌། ལྷག་མཐོང་དང༌། དབང་པོ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་བཞིས་སོ་སོར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་དང༌། སྟོང་བའི་རྣམ་པ་དང༌། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་སོ་སོར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཅུས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ན། རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དང༌། འཇིག་ པའི་རྣམ་པ་དང༌། བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང༌། ཉེ་བའི་རྣམ་པ་དང༌། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བའི་རྣམ་པ་དང༌། མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་དང༌། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང༌། དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང༌། རང་དབང་མེད་པའི་རྣམ་པས་སོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་དང་པོ་ལྔས་བསྡུས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བར་མ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་སོ། །སྟོང་བའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐ་ལྟག་གཅིག་པུས་བསྡུས་སོ། །བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐ་མས་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་དང༌། འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགྱུར་བ་སྟེ། འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་ལས་གྱུར་པ་དང། ཁ་དོག་ལས་གྱུར་པ་དང༌། དབྱིབས་ལས་གྱུར་པ་དང༌། འབྱོར་བ་དང་རྒུད་པ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། ཡན་ལག་དང་ཉིད་ལག་ཚང་བ་དང་མ་ཚང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་ངལ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། སྤྱོད་ལམ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། རིག་པ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། ན་བ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། འཆི་བ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ལས་གྱུར་བའི་འགྱུར་པའོ། །འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། དུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང༌། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང༌། ལོངས་སྤྱོད་པ་དང༌། དུས་ཚིགས་འགྱུར་བ་དང༌། མེས་ཚིག་པ་དང༌། ཆུས་ཁྱེར་བ་དང༌། རླུང་གིས་སྐམས་པ་དང༌། རྐྱེན་གཞན་དང་ཕྲད་པ་སྟེ། འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་དང༌། འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགྱུར་བ་ནི། འགྱུར་བའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། ། འཇིག་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་ཞིང་བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པའི་རྐྱེན་མེད་པར་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག
Chinese
何谓见道？乃是世间法之顶的紧后刹那，于十六刹那间现证真谛之智慧。何谓修道？乃是未得见道之前，修道之十一种分类，即：修习止观、修习胜观、修习世间道、修习出世间道、修习小道、修习中道、修习大道、修习加行道、修习无间道、修习解脱道、修习殊胜道。何谓究竟道？ 乃是断除一切恶趣，断除相遇之所得，为得离别之所得，依于金刚喻定，随即转为无余之境，知尽与不尽之生，得不学之十法之智慧。道谛之自性，若善加分别，则有十一种，即：于事物完全了知的道、由勤作而生的道、使三摩地完全清净的道、与现证相应的道、与现证相混合的道、现证的道、决定引出清净的道、处所与根各异的道、完全修习三学的道、成办一切功德的道、摄集道的道。这些也是四念住、四正断、神足、根、力、菩提分、八正道支、四道、四法处、止观、三根依次而来的。这是道谛自性的善加分别。这些是自性的善加分别的安立。那么，相的善加分别是什么呢？四圣谛的体性应以四相分别了知。其中，苦谛的体性是四相，即无常之相、痛苦之
English
What is the path of seeing? It is the wisdom that directly realizes the truth in sixteen moments, immediately following the peak of worldly dharma. What is the path of cultivation? It is the elevenfold classification of the path of cultivation before obtaining the path of seeing, namely: cultivating tranquility, cultivating insight, cultivating the worldly path, cultivating the path beyond the world, cultivating the small path, cultivating the middle path, cultivating the great path, cultivating the path of application, cultivating the path of no obstruction, cultivating the path of liberation, and cultivating the extraordinary path. What is the ultimate path? It is the cutting off of all bad destinies, the cutting off of the attainment of encounters, and for the sake of attaining the attainment of separation, relying on the vajra-like samadhi, immediately transforming into a state without remainder, knowing the exhaustion and non-exhaustion of birth, and the wisdom of obtaining the ten non-learning dharmas. The nature of the truth of the path, if well distinguished, has eleven aspects, namely: the path of completely knowing things, the path arising from effort, the path that completely purifies samadhi, the path corresponding to direct realization, the path mixed with direct realization, the path of direct realization, the path that definitely leads to purity, the path where places and faculties are different, the path of completely training in the three trainings, the path that accomplishes all qualities, and the path of collecting paths. These are also the four mindfulnesses, the four correct abandonments, the feet of miracles, the faculties, the powers, the branches of enlightenment, the eightfold noble path, the four paths, the four abodes of dharma, tranquility and insight, and the three faculties in order. This is the good distinction of the nature of the truth of the path. These are the establishment of the good distinction of nature. So, what is the good distinction of aspects? The nature of the four noble truths should be known separately by the four aspects. Among them, the nature of the truth of suffering is the four aspects, namely the aspect of impermanence, the aspect of suffering.
Chinese
相，空性的相，无我的相，应当各自了知。这四种相的安立是，在以十种相完全了知痛苦的真谛时，就会随顺这四种相。十种是什么呢？变异的相，坏灭的相，分离的相，法性的相，临近的相，一切和合与系缚的相，不悦意的相，无有成立和安乐的相，无有对境的相，无有自在的相。其中，无常的相被前五种相所摄。痛苦的相被中间三种相所摄。空性的相被最后一种相单独摄。无我的相被最后的相所摄。其中，什么是变异的相呢？以十五种变异和八种变异之因，诸行变异。十五种变异是什么呢？从状态改变，从颜色改变，从形状改变，从兴盛和衰败改变，从肢体和支分圆满和不圆满改变，从完全疲劳改变，从被他人损害改变，从寒冷和温暖改变，从行为改变，从明智改变，从一切烦恼改变，从生病改变，从死亡改变，从回向等改变，以及从一切的一切中不显现且完全耗尽改变。八种变异之因是什么呢？被时间完全改变，被他人损害，被享用，季节改变，被火焚烧，被水冲走，被风吹干，以及与其它因缘相遇。以十五种变异和八种变异之因，诸行变异，这是被变异的相所摄的无常的相。 什么是坏灭的相呢？诸行刹那刹那依靠因缘而生起，生起后即使没有坏灭之因，也自然坏灭，这就是坏
English
The aspects, the aspect of emptiness, and the aspect of selflessness should be individually understood. The establishment of these four aspects is that when the truth of suffering is fully understood with ten aspects, these four aspects will be followed. What are the ten? The aspect of change, the aspect of destruction, the aspect of separation, the aspect of Dharma-nature, the aspect of proximity, the aspect of all combination and bondage, the aspect of unpleasantness, the aspect of non-establishment and non-happiness, the aspect of no object, and the aspect of no independence. Among them, the aspect of impermanence is included in the first five aspects. The aspect of suffering is included in the middle three aspects. The aspect of emptiness is included in the last aspect alone. The aspect of selflessness is included in the last aspect. Among them, what is the aspect of change? The aggregates change with fifteen kinds of changes and eight kinds of causes of change. What are the fifteen kinds of changes? Change from state, change from color, change from shape, change from prosperity and decline, change from completeness and incompleteness of limbs and parts, change from complete fatigue, change from being harmed by others, change from cold and warmth, change from behavior, change from intelligence, change from all afflictions, change from sickness, change from death, change from dedication, and change from not appearing and completely exhausting in all of everything. What are the eight causes of change? Completely changed by time, harmed by others, enjoyed, seasonal changes, burned by fire, carried away by water, dried by wind, and encountering other conditions. With fifteen kinds of changes and eight kinds of causes of change, the aggregates change, which is the aspect of impermanence included in the aspect of change. What is the aspect of destruction? The aggregates arise moment by moment depending on conditions, and even if there is no cause of destruction after arising, they naturally perish, which is
Tibetan
་པའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །བྲལ་བའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་སྔོན་རྗེ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་དང༌། ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ཅིང་བདོག་པ་ལས་དེ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་འབྲལ་བའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་དང༌། འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་དང༌། བྲལ་བའི་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་དང༌། འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་དང༌། བྲལ་བའི་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ད་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཉེ་བའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ནི་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དང༌། འཇིག་པའི་རྣམ་པ་དང༌། བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང༌། ཉེ་བའི་རྣམ་པ་ལྔས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། བདེ་བ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། བདེ་བའི་ཚོར་བ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་གནས་ཡིན་ལ། སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། འདོད་ཆགས། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་གི་འཆིང་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། ཉེ་བར་ལེན་ པ་དང་བཅས་པ་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང༌། གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང༌། མི་རྟག་པ་དང༌། འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང༌། འདུན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང༌། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ས
Chinese
是以改变之相所摄的不常之相。离别之相为何？内外之事物，如先前的主人等等，以及拥有之受用，从中分离，此乃以离别之相所摄的不常之相。法性之相为何？改变的不常，坏灭的不常，离别的不常，这些在现在生起之时虽未逼近，但在未来之时，具有变成那样的法性，此乃以法之相所摄的不常。逼近之相为何？改变的不常，坏灭的不常，离别的不常，这些现在显现而逼近，此乃以逼近之相所摄的不常之相。如是，不常之相，是以改变之相，坏灭之相，离别之相，法性之相，逼近之相五者所摄。遍系缚与系缚之相为何？与乐相应之行，以及乐受因变异之苦而痛苦者，这些是贪欲的遍系缚之处，贪欲的遍系缚也是生、老、病、死等等，以及贪、嗔、痴的系缚之处。不悦意之相为何？与苦相应之行，以及苦受因苦之苦而痛苦者，这些是具有烦恼，具有近取
English
It is the aspect of impermanence encompassed by the aspect of change. What is the aspect of separation? External and internal things, such as previous masters, etc., and the enjoyment that is possessed, from which separation occurs; this is the aspect of impermanence encompassed by the aspect of separation. What is the aspect of nature? The impermanence of change, the impermanence of destruction, and the impermanence of separation, although these have not yet approached at the time of their occurrence, they have the nature of becoming like that in the future; this is the impermanence encompassed by the aspect of dharma. What is the aspect of proximity? The impermanence of change, the impermanence of destruction, and the impermanence of separation, these are now manifestly approaching; this is the aspect of impermanence encompassed by the aspect of proximity. Thus, the aspect of impermanence is encompassed by the five aspects of change, destruction, separation, nature, and proximity. What is the aspect of pervasive binding and binding? Actions that are in accordance with happiness, and the feeling of happiness that is painful due to the suffering of change; these are the places of pervasive binding of craving, and the pervasive binding of craving is also the place of binding of birth, old age, sickness, death, etc., as well as desire, hatred, and ignorance. What is the aspect of unpleasantness? Actions that are in accordance with suffering, and the feeling of suffering that is painful due to the suffering of suffering; these are with defilements, with grasping,