Tibetan
་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པས་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་སོ། །དེ་ནས་འཕགས་པ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱིས་ཀྱང༌། དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །བརྗོད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་ལས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཙོ་བོར་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང༌། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དང་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་པའི་ཚིག་ཡི
Chinese
由于自性上没有到达，因此就像有为和无为等那样，成立为无二，为了确立所显示的那个，所以这样提问。之后，圣者《深义解脱经》也，就那个方面，以安立三种自性的方式，显示一切法以无二而不可言说。其中，“善男子，所谓有为，那是导师所安立的词语”这句，显示了安立遍计所执的自性。“言说也不是没有事物”这句，显示了安立依他起的自性。“什么是不可言说的现证圆满”这句，显示了安立圆成实的自性，这三种方式，是从两种相的方面着手，要理解主要显示了不可言说的相。那又是怎样的呢？因为是导师所安立的自性，所以那是没有相的自性，因此是完全不存在的。从各种各样的遍计所产生的名言中说出的遍计所执的自性虽然没有完全成立，但可以说的其他事物的自性产生，以无自性本身就是无自性，胜义无自性本身就是无自性的缘起是存在的。依他起的自性的事物，圣者们以胜义的智慧和见解不可言说地现证圆满成佛，那就是圆成实的自性，以胜义无自性本身就是无自性。那是诸法的如实性，胜义法无我，是无二的相，所以也是不可言说的相。那个本身具有胜义不可言说的相和无二的相，要这样结合。这样显示了一般的意义后，现在要解释那些词语的意义。其中，“那是导师所安立的词语”这句，是导师为了给众生安立名言和让他们理解而宣说的词语。
English
Since it does not reach the nature itself, therefore, like conditioned and unconditioned, it is established as non-dual. In order to establish what was shown, that is why it was asked that way. Then, the noble *Saṃdhinirmocana Sūtra* also, focusing on that very aspect, showed that all dharmas are inexpressible due to being non-dual, by way of establishing the three natures. Among them, the statement, "Son of good family, what is called conditioned is a term designated by the Teacher," shows the establishment of the nature of the completely imputed. The statement, "Speech is also not something without substance," shows the establishment of the nature of the dependent other. The statement, "What is the complete perfection that is inexpressible?" shows the establishment of the nature of the thoroughly established. These three aspects, proceeding from the aspect of the two characteristics, should be understood as mainly showing the characteristic of inexpressibility. And how is that? Because it is the nature designated by the Teacher, it is without the nature of characteristics, therefore it is completely non-existent. Although the nature of the completely imputed, which is spoken in terms of various imputations, is not completely established, the nature of other things that can be spoken arises; by the very nature of no-nature, it is no-nature, and the dependent arising of the ultimate no-nature is existent. The thing of the nature of the dependent other, when the noble ones attain complete perfect enlightenment in an inexpressible way through ultimate wisdom and vision, that is the nature of the thoroughly established, which is no-nature by the very nature of ultimate no-nature. That is the suchness of all dharmas, the ultimate selflessness of dharmas, it is the characteristic of non-duality, therefore it is also the characteristic of inexpressibility. That itself possesses the characteristic of ultimate inexpressibility and the characteristic of non-duality, it should be combined in this way. Having shown the general meaning in this way, now I will explain the meaning of those words. Among them, the statement, "That is a term designated by the Teacher," is the word spoken by the Teacher in order to designate terms for sentient beings and to make them understand.
Tibetan
ན་ནོ། །བཏགས་པའི་ཚིག་དེ་ནི་དང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་འདོགས་པའི་ཚིག་གིས་གློ་བུར་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འདུས་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ལ་གླེངས་ཏེ། འདི་བཤད་པས་སྟོན་པ་གཙོ་ཆེར་སྨོས་པར་ཟད་ཀྱི་འདིར་སྟོན་པ་འབའ་ཞིག་གཟུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཇི་ཙམ་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དང་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གིས་སྨྲས་པའི་ཚིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པས་ངག་ཀུན་ནས་སློང་ཞིང་ངག་གི་ཐ་སྙད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་ཤེས་བྱ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དང༌། སྒྲ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་གཞན་ནས་དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང༌། རྗོད་པའི་རྣམ་པ་དག་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་ནི་རང་གི་བསམ་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པའོ། །གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པས་ཡོངས་སུ་ མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྒྲས་བསྐྱེད་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་འདོགས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ན་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འོ་ན་དེ་དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡང་བརྗོད་པས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དེ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང
Chinese
如是。所安立之语，非是最初之自性，乃是安立之语，以忽然假立之故，以非真实存在之故，是遍计所执之自性。彼是名相无自性性，即是无自性性之故，当知为毕竟空。经中云：‘世尊所安立之语为何’者，谓世尊于此经彼经中，说立名为‘有为’。说此，唯是总说世尊，然此处非唯取世尊，为欲安立名言及了知故，其他所说之语，亦应如是取之。‘从遍计所生’者，谓由分别念能发起一切语，且于语之名言中宣说之故。彼亦于所知境有所应说之相，及于声音有所应说之相，由他者说词而了知之故。然所应说及能说之相，非是安住于事物上。‘是名言中宣说’者，谓为安立名言故而宣说，名言是能令自心之所思而为了知。‘于种种遍计之名言中宣说’者，谓于从种种遍计所生之名言中宣说也。‘以毕竟未成就之故’者，谓以言说未成就之故，及自性未成就之故。是故，彼由有为之语所生之有为之相未成就之故，凡是‘有为’之安立语，以非是有为事物之自性故，则应连结‘非有为’也。若如是，彼若如是非有为，则应成非有为耶？非也，是故经中说：‘族子，无为’之语，亦属于名言之范畴。以无为之相，亦是由言说所生之相之故，以毕竟未成就故，彼亦非无为。若如是，则彼应成非彼二者之其他方耶？非也。是故有为与
English
So it is. The imputed word is not the original nature, but the word of imputation, because it is suddenly fabricated, and because it is not truly existent, it is the nature of the completely imputed. That is, the characteristic of no-self-nature is itself no-self-nature, so it should be known as ultimately empty. The sutra says, 'What is the word established by the Blessed One?' It refers to the fact that the Blessed One, in this and that sutra, said and established the name 'conditioned'. Saying this is only a general statement about the Blessed One, but here it is not only the Blessed One that is taken. In order to establish terminology and understand, the words spoken by others should also be taken in the same way. 'Arising from complete imputation' means that because conceptual thought can generate all speech, and it is declared in the terminology of speech. It also has the aspect of what should be said in the knowable object, and the aspect of what should be said in the sound, because it is understood by the words spoken by others. However, the aspect of what should be said and what can be said is not abiding on things. 'It is declared in terminology' means that it is declared for the sake of establishing terminology, and terminology is what makes one's own thoughts understood. 'Declared in the terminology of various complete imputations' means declared in the terminology arising from various complete imputations. 'Because it is ultimately unaccomplished' means because it is unaccomplished by speech, and because the self-nature is unaccomplished. Therefore, because the aspect of the conditioned, which is produced by the word of the conditioned, is unaccomplished, whatever is the established word of 'conditioned', because it is not the self-nature of the conditioned thing, then it should be connected to 'unconditioned'. If so, if it is unconditioned in this way, then should it become unconditioned? No, therefore the sutra says, 'Son of good family, unconditioned' also belongs to the category of terminology. Because the aspect of unconditioned is also the aspect produced by speech, because it is ultimately unaccomplished, it is also not unconditioned. If so, then should it become another side that is neither of the two? No. Therefore, conditioned and