Tibetan
འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྻ་སནྡྷི་ནིར་མོ་ཙ་ནཾ་སཱུ་ཏྲ་སྱ་བྱཱ་ཁྱཱ་ན་མ། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། བསྡུས་པའི་དོན་དང༌། དགོས་པ་དང༌། ཚིག་གི་དོན་དང༌། མཚམས་སྦྱར་བ་དང༌། བརྒལ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང༌། མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གང་གི་དུས་ན། གང་གིས་བཤད་པའི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ཡང་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་གི་དུས་ན་བཤད་ཅེ་ན། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནས་ཏེ། དེ་ནི་མདོ་ལས། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཞིང་མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་དུ་ཐོས་པའི་སྐབས་ཡོད་པའོ། །གང་གིས་བཤད་ཅེ་ན་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ལེགས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དང། བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱིར་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གང་ན་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཇི་ལྟ་བུ་དག་དང་བཞུགས་པའི་རིམ་གྱིས་མདོ་སྡེའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ནི་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང
Chinese
《圣解深密经释》，龙旗著。 《圣解深密经释》 龙旗著 印度语：Ārya Sandhinirmocana Sūtrasya Vyākhyānam（梵文天城体：आर्यसन्धि निर्मोचन सूत्रस्य व्याख्यानं，梵文罗马拟音：Ārya-sandhi-nirmocana-sūtrasya-vyākhyānam，圣解深密经释）。藏语：འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ།（圣解深密经释）。顶礼三宝！此《圣解深密经》略而言之，以五种意义来阐述：即总摄义、必要义、词义、连接义和辩驳义。其中，总摄义有二：安立开端之差别和安立经之体性。安立开端之差别也有二：安立共同开端之差别和安立不共同开端之差别。安立共同开端之差别，是指在何时、由谁宣说的经典，对所有经典共同的开端差别进行安立。这通过两种圆满来阐述：时间圆满和导师圆满。那么，在何时宣说呢？从时间圆满开始，这在经中通过“如是我闻，一时”来表示。它的圆满是指如来出世，并且有亲自听闻如此经典的机会。由谁宣说呢？是导师圆满，这也在经中通过“薄伽梵”来表示。它的圆满是指具备六种功德，降伏四魔等，薄伽梵自身所具有的功德。这二者是对所有经典普遍相同的阐述，因此称为安立共同开端之差别。安立不共同开端之差别，是指在何处、是何种情况、与何种人一起安住的次第，以此来安立经典的开端差别。这通过三种圆满来阐述：薄伽梵的处所圆满、功德圆满和
English
A Commentary on the Noble Sūtra Unraveling the Intent, by Longchen Rabjam. A Commentary on the Noble Sūtra Unraveling the Intent. By Longchen Rabjam. In Sanskrit: Ārya Sandhinirmocana Sūtrasya Vyākhyānam. In Tibetan: འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། (A Commentary on the Noble Sūtra Unraveling the Intent). Homage to the Three Jewels! This Noble Sūtra Unraveling the Intent, in brief, is explained through five meanings: namely, the meaning of summary, the meaning of necessity, the meaning of words, the meaning of connection, and the meaning of refutation. Among these, the meaning of summary is twofold: establishing the distinction of the introduction and establishing the body of the sūtra. Establishing the distinction of the introduction is also twofold: establishing the distinction of the common introduction and establishing the distinction of the uncommon introduction. Establishing the distinction of the common introduction refers to establishing the distinction of the common introduction of all the sūtras, regarding when and by whom they were spoken. This is explained through two perfections: the perfection of time and the perfection of the teacher. So, when was it spoken? From the perfection of time onwards, this is indicated in the sūtra by "Thus I have heard, at one time." Its perfection is that the Tathāgata appeared in the world, and there was an opportunity to personally hear such a precious sūtra. By whom was it spoken? It is the perfection of the teacher, which is also indicated in the sūtra by "Bhagavan." Its perfection is that it possesses the six qualities, has overcome the four māras, and possesses the qualities that the Bhagavan himself possesses. These two are explained as being generally the same for all sūtras, therefore it is called establishing the distinction of the common introduction. Establishing the distinction of the uncommon introduction refers to establishing the distinction of the sūtra's introduction by the order of where, in what kind of situation, and with whom it was dwelling. This is explained through three perfections: the perfection of the Bhagavan's place, the perfection of qualities, and
Tibetan
༌། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ལ་བཞུགས་ཤེ་ན། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མདོ་ལས་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་བཀོད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་རྒྱ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པས་བརྒྱན་པའི་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་བཞུགས་ཤེ་ན། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཏེ། དེ་ནི་མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་དེ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་དང་བཞུགས་ཤེ་ན། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་དང་སྟེ། དེ་ལ་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཚད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཤ་སྟག་ཅེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་ནས་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཤ་སྟག་ཅེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ནི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱིར་འདྲ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་འདི་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པས་ན། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པ
Chinese
是眷属圆满。那么住在哪里呢？是处所圆满。这由经中说“广大无量宫”所显示。它的圆满是经中所说：从“七宝最极炽燃的庄严，充满广大无量的世界，涌现广大的光芒”到“依靠以无量功德庄严的珍宝莲花大王而安住”之间所说的功德。以何种方式安住呢？以功德圆满的方式。这由经中说“薄伽梵”所显示。它的圆满是经中所说：从“具有善能领悟的智慧”到“穷尽虚空界”之间所说的功德。与什么样的人一起安住呢？与眷属圆满的人一起。其中眷属圆满有两种：声闻的眷属圆满和菩萨的眷属圆满。其中声闻的眷属圆满，由经中说“所有无量声闻僧伽都是有知者”所显示。它的圆满是经中所说：从“佛子”到“完全进入如来教诲”之间所说的功德。菩萨的眷属圆满，由经中说“从不同佛土聚集的无量菩萨都已正确进入大处”所显示。它的圆满是经中所说：从“大乘法的决定生起”到“所有能完全平息一切有情损害的地位都已现前”之间所说的功德。这并不是在所有经部中普遍相同地宣说的，而是《圣解深密经》等一些经的开端所特有的，因此称为“非共同的开端差别之安立”。这是暂时以安立开端差别所摄的意义的显示。其中经部的体性种类
English
It is the perfection of retinue. Then, where does he reside? It is the perfection of place. This is shown by the sutra saying, "The great immeasurable palace." Its perfection is the merit mentioned in the sutra, from "The adornment of the seven precious things blazing supremely, filling the immeasurable realms of the world extensively, emanating great rays of light," to "Residing relying on the arrangement adorned with the great king of precious lotuses, possessing infinite qualities." In what manner does he reside? By the perfection of qualities. This is shown by the sutra saying, "Bhagavan." Its perfection is the merit mentioned in the sutra, from "Possessing intelligence that thoroughly comprehends well," to "That which reaches the limit of the realm of space." With whom does he reside? With those who have the perfection of retinue. Among them, the perfection of retinue is of two kinds: the perfection of the retinue of Hearers and the perfection of the retinue of Bodhisattvas. Among them, the perfection of the retinue of Hearers is shown by the sutra saying, "All the immeasurable Sangha of Hearers are knowers." Its perfection is the merit mentioned in the sutra, from "Sons of the Buddha," to "All of whom have thoroughly entered the teachings of the Tathagata." The perfection of the retinue of Bodhisattvas is shown by the sutra saying, "All the immeasurable Bodhisattvas gathered from different Buddha-fields have all correctly entered the great place." Its perfection is the merit mentioned in the sutra, from "The definite arising of the Dharma of the Great Vehicle," to "All of whom have manifested the ground that completely pacifies all harm to all sentient beings." This is not taught as being generally the same in all Sutras, but is unique to the beginning of some Sutras such as the Noble Sutra Unraveling of Intent, therefore it is called "The Establishment of the Uncommon Difference of the Beginning." This is a temporary display of the meaning condensed by the establishment of the difference of the beginning. Among them, the nature of the Sutra's body is...