Tibetan
ང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་དང༌། བདག་གི་སྨྲ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། ཁྱིམ་པའི་རྒྱུད་ ལེགས་པར་བསྐྱང་བ་དང༌། ཁྱིམ་འབྱོར་བར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་དང༌། རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། ནང་གི་རིག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། གསོ་བའི་རིག་པ་དང༌། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང༌། སྒྲའི་རིག་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང༌། ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་ལ། རབ་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བ་རྨོངས་པ་རྣམས་དང༌། བག་མེད་པ་རྣམས་དང༌། ཞུམ་པ་རྣམས་དང༌། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་གཞན་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང༌། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང༌། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལེགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང༌། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ལན་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང༌། བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང༌། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་རྣམ་པ་ལྔའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི། རྣམ་པར་དག་པ་མཆོག་གིས་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་ བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་གནས་དང་གནས་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གནས་དང་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསླབ་པ་གསུམ་དུ་བསྡུས་པ་ལས་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་གནས་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ
Chinese
菩萨的智慧，以及对于我的言语，安置一切安置的智慧，以及对于在家者的传承，善于守护，以及对于居家生计的智慧，以及对于国王的仪轨和世间俗语的仪轨等，菩萨的真实智慧。何为能使今生来世安乐的智慧？有九种：对于内明学极其精通且安住的智慧，以及医方明，因明学，声明学，世间工艺，以及对于工巧处的明学极其精通，而非安住的智慧，依靠这五种明处极其精通，对于应调伏的愚昧者，以及放逸者，以及怯懦者，以及其他已正确进入者，依次正确地开示，并使之正确地受持，并正确地赞扬，以及正确地令其欢喜，这是菩萨的智慧。何为完全清净的智慧？有十种：为了掌握事物本身有多少，以及如实存在，因此事物本身的意义有两种；为了善于掌握因和果，因此进入的意义有两种；为了如实通达不颠倒和不颠倒的真实，因此回答的意义有两种；为了如实通达一切应作和不应作，因此方便的意义有两种；为了如实通达烦恼即是烦恼，清净即是清净，因此究竟的意义也有两种。这五种智慧的十种分类，应当以最极清净来认知清净。为了使我和众生完全成熟，精通方便的词语的意义等已经阐述完毕。之后，将要阐述精通处所和安住处的词语的意义等。所谓精通处所和安住处，就是将六度归摄为三学，其中三学的前前者是安住处，后后者
English
The wisdom of a Bodhisattva, and the wisdom of arranging all arrangements for my words, and for the lineage of householders, being good at guarding, and the wisdom for household livelihood, and for the conduct of kings and the conduct of worldly terms, etc., the true wisdom of a Bodhisattva. What is the wisdom that can bring happiness in this life and the next? There are nine types: the wisdom of being extremely proficient and dwelling in the inner science, as well as the science of medicine, the science of logic, the science of language, worldly crafts, and the science of skillful means, being extremely proficient but not dwelling in it. Relying on these five sciences being extremely proficient, for those ignorant who should be tamed, as well as the negligent, as well as the timid, as well as others who have correctly entered, to correctly show them in order, and to make them correctly uphold, and to correctly praise them, and to correctly make them rejoice, this is the wisdom of a Bodhisattva. What is completely pure wisdom? There are ten types: in order to grasp how much the thing itself exists, and as it truly exists, therefore the meaning of the thing itself has two types; in order to be good at grasping cause and effect, therefore the meaning of entering has two types; in order to truly understand non-reversed and non-reversed truth as it is, therefore the meaning of answering has two types; in order to truly understand all that should be done and should not be done, therefore the meaning of skillful means has two types; in order to truly understand that affliction is affliction, and purification is purification, therefore the meaning of ultimate also has two types. These ten divisions of the five wisdoms should be recognized as purity by the most supreme purity. The meaning of words skillful in means for completely maturing myself and sentient beings, etc., has been explained. After that, the meaning of words skillful in place and dwelling place, etc., will be explained. The so-called skillful in place and dwelling place is that the six perfections are summarized into the three trainings, and the former of the three trainings is the dwelling place, and the latter
Tibetan
་ནི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །དང་པོ་གསུམ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་གསུམ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན། བཟོད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་གྲངས་དང༌། གོ་རིམས་དང༌། ངེས་པའི་ཚིག་དང༌། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་ནི་སྔར་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་དང་གནས་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་མཐོ་བ་དང༌། ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་མཐོ་བ་ནི་མཐོ་རིས་སོ། ། ངེས་པར་ལེགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཐབས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། བཟོད་པ་སྟེ། བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ་དེས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་བོ། །ཚུལ་ཁྲི
Chinese
是安住，因此，这里显示了要精通它的意义。因此，以显示它为主，世尊，这六种基础中，哪一个是增上戒学？像这样提问。要知道，最初三个是增上戒学，即布施、戒律和忍辱。布施也是如实受持戒律之因，无畏布施也是戒律的自性，而戒律是增上戒律的自性。忍辱是戒律之眷属的缘故。禅定是增上心学，因为是心一境性的自性。智慧是增上慧学，因为是善于辨别法的自性。精进是普遍行，我说，因为是与一切善法相结合的自性。三种学处的数量、次第、决定义、有无等等广大内容，如前精通果时所说，应当了知。关于精通处和安住等词义已经解说完毕。之后，将要解说关于精通增上生和决定胜方便等词义。所谓精通增上生和决定胜方便，增上生是指善趣。决定胜是指涅槃。方便是指获得二者的因，即福德和智慧之资粮。因此，这里显示了要精通它的意义。因此，以显示它为主，世尊，这六种学处的基础中，哪一个是福德资粮？像这样提问。凡是增上戒学，那就是福德资粮，即布施、戒律和忍辱。因为是福德事业三种事物的自性。其中，布施是源于布施的福德事业之事物，由此能获得圆满的受用。戒律
English
is abiding. Therefore, the meaning of mastering it is shown here. Therefore, taking the showing of it as the main point, the Blessed One, among these six bases, which is the training of higher morality? Such questions were asked. It should be known that the first three are the training of higher morality, namely generosity, discipline, and patience. Generosity is also the cause of properly taking discipline, and giving fearlessness is also the nature of discipline, and discipline is the nature of higher discipline. Patience is the retinue of discipline. Meditation is the training of higher mind, because it is the nature of one-pointedness of mind. Wisdom is the training of higher wisdom, because it is the nature of distinguishing the Dharma. Diligence is all-pervasive, I say, because it is the nature of combining with all virtuous Dharmas. The number, order, definitive words, existence and non-existence, etc., of the three trainings should be understood as explained earlier in the context of mastering the fruit. The meaning of the words mastering the place and abiding, etc., has been explained. After that, the meaning of the words mastering the means of higher realms and definite goodness will be explained. The so-called mastering the means of higher realms and definite goodness, higher realms refers to higher realms. Definite goodness refers to Nirvana. Means refers to the cause of obtaining both, namely the accumulation of merit and wisdom. Therefore, the meaning of mastering it is shown here. Therefore, taking the showing of it as the main point, the Blessed One, among these six bases of training, which is the accumulation of merit? Such questions were asked. Whatever is the training of higher morality, that is the accumulation of merit, namely generosity, discipline, and patience. Because it is the nature of the three objects of meritorious activity. Among them, generosity is the object of meritorious activity arising from generosity, and by this, perfect enjoyment is obtained. Discipline