Tibetan
ང་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་མདོ་ལས། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། བློས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ པར་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་དང༌། དོན་ཟབ་མོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་དང༌། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པ་དང༌། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་ནི། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ཟབ་མོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་ནི། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མཛད་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པས་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གཉིས་པ་སྤངས་པ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། མདོ་ལས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པ་དང༌། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པ་དང༌། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་སྤངས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང༌། ད་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པ་ནི། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་ པའི་དུས་གསུམ་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཚར་ཕྱིན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དུས་གསུམ་ལ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་མཉམ་པ་ཉིད་ཚར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་སྤངས་པ་བླ་ན་མེད་པས་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གསུམ་པ་ནི་བདག་གིས་སྦྱོར་བ་སྟེ་མདོ་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞུགས་པའི་སྐུ་དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དགོས་པ་དང༌། ཐབས་དང༌། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་བ་མེད་པ་དང༌། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དགོས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་མངའ་བས་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་བཅད་པའོ། །ཐབས་ནི། སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མི་མངའ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་སྐུ་མངའ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་བདག་གི་སྦྱོར་བས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་བཞི་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ། མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡེ་ཤེས་རྣམས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཁས་ལེན་པ་དང༌། འགྲུབ་པ་དང༌། རྟོགས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཁས་ལེན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་བྱོན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲུབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་བྱོན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པ་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་གཉི་གའི་གནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་ད
Chinese
第一是无上智慧，如经中所说：“具有善于领悟的智慧”，这表明，因为领悟了所有应该用智慧领悟的事物。这又有四种：善于领悟的智慧本身，领悟深奥意义的智慧本身，善于领悟的智慧本身无垢，善于领悟的智慧本身无上。其中，善于领悟的智慧本身，如经中所说：“不具足两种行为”，这表明，因为不具足内外生处的相。领悟深奥意义的智慧本身，如经中所说：“最专注于无相之法”，这表明，因为最专注于法无我。善于领悟的智慧本身无垢，如经中所说：“以佛的住处而住”，这表明，因为完全超越了菩萨的住处。善于领悟的智慧本身无上，如经中所说：“证得与一切佛平等”，这表明，因为与一切佛没有差别。这是以无上智慧显示了自身圆满的意义。第二支是无上断除，如经中所说：“领悟了无障碍的证悟”，这表明，因为证悟了所有应该证悟的事物。这又有三种：因不具足烦恼障而证悟，因不具足对它们的异熟障而证悟，因不具足所知障而证悟。其中，因不具足烦恼障而证悟，如经中所说的两句话“具有不退转之法，不被行境所夺”，这表明，在未来的时候，所断除的那些也完全不会退失，并且现在也不会生起烦恼，这是按照顺序说的。因不具足对它们的异熟障而证悟，如经中所说：“安立不可思议”，这表明，因为安立不可思议之身。因不具足所知障而证悟，在三时中平等。
English
The first is unsurpassed wisdom, as stated in the sutra: "Possessing wisdom that thoroughly understands," which indicates that it is because all things that should be understood with wisdom are understood. This has four aspects: the wisdom of thoroughly understanding itself, the wisdom of understanding profound meaning itself, the wisdom of thoroughly understanding itself being without impurity, and the wisdom of thoroughly understanding itself being unsurpassed. Among these, the wisdom of thoroughly understanding itself, as stated in the sutra: "Not possessing two kinds of conduct," indicates that it is because the characteristics of the inner and outer sense bases are not engaged in. The wisdom of understanding profound meaning itself, as stated in the sutra: "Being supremely devoted to the Dharma of no characteristics," indicates that it is because of being supremely devoted to the selflessness of phenomena. The wisdom of thoroughly understanding itself being without impurity, as stated by: "Abiding by the abiding of the Buddhas," indicates that it is because of having completely transcended the abiding of Bodhisattvas. The wisdom of thoroughly understanding itself being unsurpassed, as stated by: "Attaining equality with all Buddhas," indicates that it is because there is no difference from all Buddhas. This is the explanation of the perfection of one's own purpose through unsurpassed wisdom. The second branch is unsurpassed abandonment, as stated in the sutra: "Understanding the realization without obscurations," which indicates that it is because of realizing all that is to be realized. This has three aspects: realization through not possessing the obscuration of afflictions, realization through not possessing the obscuration of their maturation, and realization through not possessing the obscuration of knowable objects. Among these, realization through not possessing the obscuration of afflictions is indicated by the two phrases: "Possessing the Dharma of non-retrogression, not being robbed by the sphere of activity," which indicates that in the future, those that have been abandoned will not be lost, and afflictions will not arise in the present, in that order. Realization through not possessing the obscuration of their maturation is indicated by: "Establishing the inconceivable," which indicates that it is because of establishing the inconceivable body. Realization through not possessing the obscuration of knowable objects is equality in the three times.
Chinese
据说“已经完成”表明，对于三时没有执着和阻碍，因为智慧的平等性已经完成。这是通过无上的断除，表明了自身利益的圆满。第三个分支是自利之结合，如经中所说：“具有进入所有世界之身的”，表明了利益无量众生的缘故。进入之身有四种方式：必要、方法、无有完全的烦恼和本体。其中，必要是指“具有对一切法无有疑惑的智慧”，表明了断除一切疑惑。方法是“具有与一切行为相应的智慧”，表明了在兜率天等处示现出生的缘故。无有完全的烦恼是指“对于了解法没有犹豫”，表明了在最初就分别了知世间诸法的缘故，所以是无有完全的烦恼。本体是指“具有未分别之身”，表明了没有从烦恼的分别念中产生，这是通过其自利之结合，表明了利益他人的圆满。第四个分支是他利之结合，如经中所说：“已经完全接受了一切菩萨的智慧”，表明了菩萨们将智慧完全接受为自己的智慧的缘故。完全接受智慧有三种方式：承诺、成就和证悟。其中，承诺是指“佛陀的无二境界，殊胜的度”，表明了菩萨承诺与将要成佛的法身成为一体的缘故。成就指的是“已经到达如来不混杂的解脱之智慧的尽头”，表明了如来的智慧和断除没有差别，从而成就的缘故。证悟指的是“已经领悟了无边无际的佛陀的平等性”，表明了那二者的境界，即如实性法
English
It is said that "already completed" indicates that there is no attachment or obstruction to the three times, because the equality of wisdom has been completed. This is through the unsurpassed abandonment, showing the perfection of one's own benefit. The third branch is the combination of self-interest, as stated in the sutra, "Having the body that enters all the worlds," indicating the reason for benefiting immeasurable sentient beings. The entering body has four aspects: necessity, method, absence of complete defilements, and essence. Among these, necessity refers to "having the wisdom without doubt about all dharmas," indicating the cutting off of all doubts. The method is "having the intelligence that corresponds to all actions," indicating the reason for showing birth in Tushita and other places. Absence of complete defilements refers to "having no hesitation in understanding the Dharma," indicating that one knows the worldly dharmas separately from the beginning, so it is the absence of complete defilements. Essence refers to "having the unconceptualized body," indicating that it does not arise from the conceptual thoughts of defilements, which is through its combination of self-interest, showing the perfection of benefiting others. The fourth branch is the combination of benefiting others, as stated in the sutra, "Having completely taken the wisdom of all Bodhisattvas," indicating that the Bodhisattvas have completely taken wisdom as their own wisdom. Completely taking wisdom has three aspects: commitment, accomplishment, and realization. Among these, commitment refers to "the Buddha's non-dual state, the supreme transcendence," indicating that the Bodhisattva commits to becoming one with the Dharmakaya that will become a Buddha. Accomplishment refers to "having reached the end of the wisdom of the Tathagata's unmixed liberation," indicating that the Tathagata's wisdom and abandonment are not different, thus accomplishing the reason. Realization refers to "having realized the equality of the Buddha without beginning or end," indicating that the state of those two, the suchness Dharma