Tibetan
སལ་བ་ལ་ནི་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་འོ་མ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་བཤད་པའི་སྨན་ཁུའི་སྦྱོར་བ་དང༌། གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་སྨན་ཡང་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཁར་དང་བཅས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་དང་ཁ་རར་བཅས་པའམ། ཡང་ཆུ་འབའ་ཞིག་བླུགས་པ་ བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སེའུ་འབྲུའི་མེ་ཏོག་གི་ཁུ་བ་སྣར་བླུད་ན་ཕན་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་ཨ་མྲའི་རུས་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་རྩ་དཱུར་བའི་ཁུ་བ་སྣ་ལས་ནད་ཁྲག་ཕྱུང་བ་ལ་ཕན་ནོ། །བསིལ་སྨན་སྡེ་ཚན་གཏོགས་པ་དག །བསྐུ་དང་བྱུག་ལ་སོགས་ལས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསིལ་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་དག་ཀྱང་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ལས་སྨོས་པའི་དཱུར་བ་དང་བྱི་ཚེར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་བསྐུ་བ་དང་བྱུག་པ་ལས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་སྨན་ཆུ་བླུགས་པ་དང༌། ལུས་བཅིང་བ་དང༌། སྨན་མར་བཙོ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་བཤད་པ་གང༌། །ཕྱི་ནང་ལས་བཏུང་སྨན་དེ་དང༌། །གློ་རྡོལ་བར་ནི་གང་ཕན་པ། །དེ་ཡང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པར་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་མཁྲིས་པའི་རིམས་སེལ་བའི་སྨན་ཕྱི་ནས་བསྐུ་བ་དང་ནང་ནས་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གློ་རྡོལ་བ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བ་ཡིན་པས་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ལས་གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་ལུད་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་འདིའི་གསོ་བའི་རིམ་པ་འདི་སྐབས་ཡིན་པས་ན། འདིའི་གསོ་བ་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུད་པ་མ་འདྲེས་རླུང་ལས་བྱུང༌། །དང་པོར་སྣུམ་གྱིས་གསོ་བྱ་ཞིང༌། །ཤ་ཁུ་ཐུག་པ་ཡུ་ཤ་སོགས། །རླུང་འཇོམས་སྨན་བསྐོལ་སྣུམ་པ་དང༌། །དུད་བདུགས་ལྡེ་གུ་བསྐུ་དང་དུགས། །ཆུ་བླུགས་ལུས་བཅིང་དག་གིས་གསོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུད་པ་ནད་གཞི་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པར་རླུང་འབའ་ཞིག་ལས་བྱུང་བ་ནི། དང་པོར་ཞུན་མར་ལ་སོགས་པའི་སྣུམ་གྱི་སྦྱོར་བས་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤ་ཁུ་ལ་སོགས་པ་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་བསྐོལ་བ་སྣུམ་བག་དང་བཅས་པས་གསོ་བར་བྱ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་དུད་པས་བདུགས་པ་དང༌། ལྡེ་གུ་དང་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཀྱང་ལུད་པའི་ནད་གསོ་བར་བྱའོ། །བཤང་རླུང་འགགས་ལ་འཇམ་རྩིས་གསོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་དང་འཕྱེན་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་འགགས་བར་འགྱུར་བའི་ནད་ལ་ནི། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བས་གསོ་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་བཅས་ཞུན་མར་འོ་མ་ནི། །ཟས་ཀྱི་སྔོན་བཏང༌། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་དང་བཅས་པའི་རླུང་ལས་གྱུར་བའི་ལུད་པ་ལ་ནི་ཞུན་མར་དང་འོ་མ་ཟས་ཀྱི་སྔོན་དུ་བཏང་ཞིང་འཐུངས་པས་གསོ་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་བཅས། སྣུམ་བཅས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་གསོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་དང་བཅས་པའི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་གསོ་བར་བྱའོ། །སླེ་ཏྲེས་ཀཎྜ་ཀ་རི་གཉིས། །རེ་རེ་སྲང་སུམ་ཅུའི་ཁུ་བར། །མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐོལ། །རླུང་གི་ལུད་སེལ་མེ་དྲོད་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སླེ་ཏྲེས་དང་ཀཎྜ་ཀ་རི་གཉིས་པོ་རེ་རེ་ཞིང་སྲང་སུམ་ཅུ་སུམ་ཅུ་བསྐོལ་བའི་ཆོ་གས་བསྐོལ་ལ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དེའི་ནང་དུ་མར་ཁུ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བཅུག་ལ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྨན་མར་གྱིས་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཞིང་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀྵ་ར་ར་སྣ་ཤུ་དག་དང༌། །ཤིང་ཀུན་པ་ཏ་ཤིང་མངར་དང༌། །འུ་སུ་ཞོ་གཉིས་མར་བྲེ་གང༌། །ཆེ་བ་ལྔ་དང་བཅས་པ་དང༌། །རྩ་བ་བཅུ་བའི་ཁུ་བར་བསྐོལ། །འཐུངས་རྗེས་ཐུག་པ་བླུད་གྱུར་ན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བཅས་སྙིང༌། །རྩིབ་ལོགས་ཕོ་བའི་སྐྲན་ནད་སེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡབ་ཀྵ་ར་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ཞོ་གཉིས། ཞུན་མར་བྲེ་གང་ཞེས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ། ཚབ་ལྔ་དང་བཅས་པར་བསྐོལ་ཞིང་རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཁུ་བར་མར་གྱི་བཞི་ཆ་སྲང་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བསྐོལ་ཏེ་མར་སྲང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་ལས་ཅི་རན་ཙམ་འཐུངས་པའི་རྗེས་ལ་ཐུག་པ་བླུད་པར་གྱུར་ན། དེས་ལུད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སེལ་བར་འགྱུར་བའོ། །འདིར་ཚ་བ་ལྔ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་ཞོ་གཉིས་གཉིས་གཞུག་གོ །ར་སྣ་ཉེའུ་ཤིང་རྩ་བ་བཅུ། །སྲང་ནི་བཅུ་གཉིས་ཚད་དུ་བྱ། །རྒྱ་སྲན་རྒྱ་ཤུག་ནས་དག་ནི། ། ར་ཤ་སྲང་ནི་ལྔ་བཅུ་དང༌། །ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་བསྐོལ། །དེ་དང་མར་ནི་བྲེ་བཞི་བསྐོལ། །འོ་མ་མར་མཉམ་ཛི་བན་ཏི། །ལ་སོགས་སྲང་ཆར་བྱས་ཏེ་བརྟག །རླུང་གི་ནད་ལ་བླུད་པ་དང༌། །སྣར་བཏང་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་སྦྱར། །ལུད་པ་རྣམ་ལྔ་མགོ་འདར་དང༌། །མོ་མཚན་ཆུ་སོར་ན་བ་དང༌། །ལུད་ཀུན་ལུས་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནད། །མཆིན་བཅས་སྟོད་ཀྱི་རླུང་ནད་སེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་ར་སྣ་དང༌། ཉེའུ་ཤིང་དང༌། རྩ་བ་བཅུ་པ་སྟེ། སྨན་སྣ་བཅུ་གཉིས་པོ་སྲང་རེ་གཞལ་བའི་སྲང་བཅུ་གཉིས་དང༌། རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་དང༌། །རྒྱ་ཤུག་དང༌། ནས་ཏེ་གསུམ་པོ་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་དང༌། ར་ཤ་སྲང་ལྔ་བཅུ་ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། བསྐོལ་བ་དེ་ལས་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དེ་དང་མར་དང༌། འོ་མ་བྲེ་བཞི་བཞི་སྟེ། སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང༌། ཛི་བན་ཏི། ར་མཉེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་རེ་རེའི་ཆར་བྱས་པ་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་དང་བསྐོལ་བའི་མར་དེ་བརྟ་བར་བྱེད་ནུས་པ་ཉིད་དུ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱས་ལ། རླུང་གི་ནད་ལ་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པར་བྱིན་པས་ལུད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང༌། མགོ་འདར་ཞིང་འདམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དང༌། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་ཁྱབ་པ་དང༌། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཁྱབ་པའི་རླུང་གི་ནད་སྣ་ཚོགས་དང༌། མཆིན་པའི་ནད་དང་བཅས་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །བི་ད་རི་སོགས་སྡེ་ཚན་བསྐོལ། །ལྡེ་གུ་མར་བསྐོལ་ལུད་པ་འཇོམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བི་ད་རི་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང༌། ལྡེ་གུ་མར་གྱི་བཞི་ཆ་བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་དེ་ནི་ལུད་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་མངར་ཨ་ཤྭ་ཀའི་ས་བོན། །བྱི་དང་ག་དང་སྐྱེར་ཁཎྜ། །ཤུག་པ་ཁ་རུ་ཚ་མར་བསྐོལ། །ཡང་ན་དེ་ཕྱེ་མར་དང་སྦྲུས། །ལྡེ་གུ་བྱིན་ལ་ར་ཡི་ནི། །འོ་མ་བླུད་ན་ལུད་པ་སེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤིང་མངར་དང་ཨ་ཤྭ་ཀའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་སྨན་ཁ་རུ་ཚ་དང་བཅས་པར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་འཐུངས་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་འོ་མ་བླུད་ན་ལུད་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་ལ་སོགས་པ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲུས་ཏེ་ ལྡེ་གུར་བྱས་པ་བལྡགས་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་རའི་འོ་མ་འཐུངས་ན་ཡང་ལུད་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དོང་ག་ར་སྣ་བྱི་དང་ག །ཤིང་ཀུན་རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང༌། །བར་གྱི་ཀྵ་ར་དེའི་ཕྱེ་མའམ། །མར་དང་རན་ཙམ་བླུད་གྱུར་ན། །རླུང་གྱུར་བད་ཀན་བཅས་ལུད་པ། །དབུགས་མི་བདེ་དང་སྐྱིགས་བུ་དང༌། །མེ་དྲོད་ཆུང་བ་སེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དོང་ག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་འམ། མར་གྱིས་ཚད་ནད་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལས་ལྟོས་ཏེ་བླུད་པར་གྱུར་ན། རླུང་ལས་གྱུར་བའི་བད་ཀན་བཅས་པའི་ལུད་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱི་ཚེར་བ་དང་བཅའ་སྒ་དང༌
Chinese
对于萨拉病，应使用药物进行治疗，如加入牛奶等。同样，也应使用先前所述的药液配方，以及单一配方的药物。同样，加入牛奶等食物，同样，加入水和糖，或者仅加入水，都是值得称赞的。或者，将苹果花的花汁滴入鼻中，会有益处。同样，煮沸芒果核的汁液，或者，将根茎植物的汁液滴入鼻中，对于排出鼻中的病血有益。属于清凉药物类别的药物，可以用于涂抹等。意思是说，清凉药物类别也能够消除血液和胆汁。呕吐药物等类别中提到的杜尔瓦和枸杞等药物，可以用于涂抹等。提到“等”字，包括了药水灌注、身体捆绑和药油熬制等。关于消除胆汁热病的论述，以及内外服用的药物，以及对肺部疾病有益的药物，这些都对血液和胆汁有益。意思是说，在治疗热病时，用于消除胆汁热病的药物，无论是外用涂抹还是内服，都对血液和胆汁疾病有益。同样，对肺部疾病有益的药物，也能够消除血液和胆汁，因此有益。名为《八支概要集释·词义月光》的著作，是导师月喜所著，这是治疗篇第二章的注释。接下来将讲述治疗痰病的章节。意思是说，现在这个治疗的顺序正当时，所以开始了对痰病的治疗。痰液未与其他病症混合，仅由风引起，首先应使用油类进行治疗，如肉汤、粥、肉汁等，以及用消除风的药物熬制的油性汤剂，以及熏蒸、药膏涂抹和热敷，以及药水灌注和身体捆绑等方法进行治疗。意思是说，痰液这种疾病未与其他疾病混合，仅由风引起时，首先应使用酥油等油性配方进行治疗。同样，用肉汤等食物，以及用消除风的药物熬制的油性汤剂进行治疗，
English
For Salva disease, treatment should be administered with medicines, such as adding milk, etc. Similarly, the previously mentioned medicinal liquid formulations should also be used, as well as single-ingredient medicines. Similarly, adding milk and other foods, similarly, adding water and sugar, or just adding water, are all commendable. Alternatively, dripping the juice of apple blossoms into the nose can be beneficial. Similarly, the juice of boiled mango kernels, or the juice of root vegetables, dripped into the nose, is beneficial for draining diseased blood from the nose. Medicines belonging to the cooling medicine category can be used for application and smearing, etc. This means that the cooling medicine category can also eliminate blood and bile. Medicines such as Durva and Lycium barbarum mentioned in the emetic medicine category can be used for application and smearing. The mention of "etc." includes medicinal water infusion, body binding, and medicinal oil decoction, etc. Regarding the discussion of eliminating bile fever, and the medicines taken internally and externally, as well as the medicines that are beneficial for lung diseases, these are all beneficial for blood and bile. This means that in the treatment of fever, the medicines used to eliminate bile fever, whether applied externally or taken internally, are beneficial for blood and bile diseases. Similarly, the medicines that are beneficial for lung diseases can also eliminate blood and bile, thus being beneficial. The work called "Detailed Explanation of the Essence of the Eight Branches: Moonlight on the Meaning of Words" was written by the teacher Zla-ba-la-dga', this is the commentary on the second chapter of the treatment section. Next, the chapter on treating phlegm disease will be discussed. This means that now this sequence of treatment is timely, so the treatment of phlegm disease is initiated. Phlegm is not mixed with other diseases, but caused only by wind. First, treatment should be done with oils, such as meat broth, porridge, meat juice, etc., as well as oily decoctions boiled with wind-eliminating medicines, and fumigation, ointments, application, and fomentation, as well as medicinal water infusion and body binding, etc. This means that when phlegm disease is not mixed with other diseases, but caused only by wind, first, treatment should be done with ghee and other oily formulations. Similarly, treatment with meat broth and other foods, as well as oily decoctions boiled with wind-eliminating medicines,
Chinese
也要用烟熏和涂油等方法来治疗痰病。所谓“大便不通则用柔和药”，就是说，对于大便和屁股（འཕྱེན་）等向下排泄的气不通畅的疾病，要用柔和的药物来治疗。所谓“胆病用酥油牛奶，先于饮食”，就是说，对于由胆病引起的气痰，要先于饮食服用酥油和牛奶来治疗。所谓“培根病用油性泻药”，就是说，对于由培根引起的气痰，要用油性泻药来治疗。所谓“刺山柑和苦茄，各取三十两汁，加入三十二两酥油熬制，可消除气痰，增强胃火”，就是说，将刺山柑和苦茄各取三十两，熬制取汁，在汁中加入三十二两酥油，用这种药油可以消除气痰，增强胃火。所谓“沙拉拉、拉萨那、须达等，蔓荆子、巴塔、甜木等，乌苏二肖，酥油一布热，加上五大，在十根汤中熬制，饮用后若喝粥，可消除痰、呼吸不畅、心脏、肋骨、胃部的肿瘤等疾病”，就是说，将雅布沙拉等药材二肖，酥油一布热（即三十二两）放入其中，加上五大一起熬制，在十根汤中加入四分之一的酥油，即八十两，熬制后，从这八十二两酥油中取出适量饮用，然后喝粥，这样可以消除痰等疾病。这里所说的五大，每一种都要加入二肖。拉萨那、尼乌木、十根汤，用十二两作为标准。红豆、圆柏、青稞等，肉重五十两，水重五百一十二两熬制。与此一起加入四布热酥油熬制。牛奶和酥油混合，加入吉万提等，按两来衡量。对于气病，可以灌肠，滴鼻，配合柔和药使用。可以治疗五种痰病，头抖动，女性阴部和手指疼痛，以及
English
Also, fumigation with smoke and application of oil, etc., should be used to treat phlegm diseases. The saying, "If the stool is blocked, use gentle medicine," means that for diseases where the downward flow of air, such as stool and farts (འཕྱེན་), is blocked, gentle medicine should be used for treatment. The saying, "For bile diseases, use ghee and milk before meals," means that for phlegm caused by bile diseases, ghee and milk should be taken before meals for treatment. The saying, "For Bacon diseases, use oily laxatives," means that for phlegm caused by Bacon, oily laxatives should be used for treatment. The saying, "Take thirty measures each of caper and bitter eggplant juice, add thirty-two measures of ghee and boil, which can eliminate air phlegm and enhance stomach fire," means that thirty measures each of caper and bitter eggplant should be taken and boiled to extract juice, and thirty-two measures of ghee should be added to the juice. This medicinal oil can eliminate air phlegm and enhance stomach fire. The saying, "Sharara, Rasna, Shudha, etc., Vitex trifolia, Bata, sweet wood, etc., Usu two sho, ghee one bhre, plus the five great ones, boiled in the ten-root decoction, if porridge is drunk after drinking, it can eliminate phlegm, difficulty breathing, heart, ribs, tumors of the stomach, etc.," means that Yabshara and other medicinal materials two sho, ghee one bhre (i.e., thirty-two measures) are put into it, plus the five great ones are boiled together, and a quarter of the ghee, i.e., eighty measures, is added to the ten-root decoction. After boiling, take an appropriate amount from these eighty-two measures of ghee and drink it, then drink porridge, which can eliminate diseases such as phlegm. Here, each of the five great ones should be added with two sho. Rasna, Niumu, ten-root decoction, use twelve measures as the standard. Red beans, juniper, barley, etc., meat weight fifty measures, water weight five hundred and twelve measures are boiled. Add four bhre of ghee and boil with it. Mix milk and ghee, add Jiwanti, etc., and measure by the measure. For air diseases, enemas can be used, nasal drops can be used, and gentle medicine can be used in combination. It can treat five types of phlegm diseases, head shaking, pain in the female genitals and fingers, and