Tibetan
་བ་དང༌། འདུས་པའི་ནད་ལ་ནི་སྔར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་གསོ་བ་དེ་དག་ལས་འདྲེན་མའི་ཚུལ་གྱིས་གསོ་ཞིང་བཅོས་པར་བྱའོ། །བཅས་པའི་དུས་ནི་འདས་གྱུར་པའི། །བུད་མེད་ལ་སྐྲན་ཁྲག་སྐྱེས་འབྱུང༌། །དེ་ལ་ལུས་སྣུམ་དུགས་བྱས་པར། །སྣུམ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་དག་ནི་བུད་མེད་བཙས་པའི་དུས་ཏེ། མངལ་དུ་ཆགས་ནས་ཟླ་བ་བཅུ་འདས་པ་ཡན་ཆད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ནི་ལུས་ལ་སྣུམ་པ་དང་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་པོར་བྱས་ནས་སྣུམ་ཅན་གྱི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །ཏིལ་བསྐོལ་མར་དང་བུ་རམ་དང༌། །ཚ་གསུམ་ག་བྲའི་རྩ་བའི་ཕྱེ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་དང་ནི། །བུད་མེད་ཟླ་མཚན་མེད་ལ་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་དང་བུད་མེད་ཟླ་མཚན་དུས་སུ་མ་བྱུང་ན། ནང་དུ་མར་ལ་སོགས་པ་བཏབ་པ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ག་བྲའི་རྩ་བ་པི་པི་ལིང༌། །ཐང་ཤིང་ཀ་རཉྫའི་ཤུན་པ། །པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་ཡི། །ཕྱེ་མ་ཏིལ་བསྐོལ་ཆུར་སྦྱར་བ། །བླུད་ན་ཕྲག་སྐྲན་ནད་སེལ་ བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ག་དྲའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དང་བླུད་ན་ཡང་ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་སྐྲན་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །པ་ལ་ཤ་ཡི་ཐལ་བ་ནི། །བྲེ་བརྒྱད་ཏིལ་མར་མར་བྲེ་བརྒྱད། །བསྐོལ་ཏེ་ཚད་བཞིན་བླུད་ན་ནི། །སྐྲན་ནི་སྙི་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། པ་ལ་ཤ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བའི་ཁུ་བ་གཟགས་པ་བྲེ་བརྒྱད་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཏིལ་མར་དང་མར་སྤྱིར་བྲེ་བརྒྱད་བསྲེས་ཏེ་བསྐོལ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བླུད་ན་བུད་མེད་ཀྱི་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སྙི་བར་བྱེད་ཅིང་ལྷོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྙི་བར་མ་གྱུར་ན། །མངལ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ། །ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུ་ཐལ་སྨན་བཅས། །ཡང་ན་སུ་དྷཱ་ཀྵི་རར་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བྱས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་དེ་སྙི་ཞིང་ཞིག་པར་མ་གྱུར་ན་མངལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་ཏིལ་བཏགས་བའི་ལྡེ་གུ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ་བའམ། ཡང་ན་ཏིལ་མར་གྱི་ལྡེ་གུ་དང་སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་དང་སྦྱར་བའི་མངལ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་དེ་གཉིས་དང་བསྲེས་པའི། །ཉ་ནི་ཁ་བོ་གཏང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང༌། སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་དང་སྦྱར་བ་ཉ་ཁ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉའི་ཕྲུ་གུ་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་མངལ་གྱི་སྒོ་ནས་གཏང་བར་བྱའོ། །ཕག་རྒོད་ཉ་ཡི་མཁྲིས་པ་ཡིས། །བསྒོས་པའི་རས་མ་གཞུག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕག་རྒོད་དང་ཉའི་མཁྲིས་པ་གཉིས་བསྒོས་ཤིང་དེ་ལ་སྤངས་པའི་རས་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་གོས་ཀྱི་དུ་མ་བུ་གཞུག་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཐལ་སྨན་གཉིས། །ཕབས་སྦྱར་མངལ་ནི་སྤྱང་ཕྱིར་གཏང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་མངལ་ནད་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བུ་རམ་དང་ཐལ་སྨན་གཉིས་དང་ཕབས་སྦྱར་ཏེ། མངལ་ནས་གཏང་བར་བྱའོ། །ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བའི་ཐལ་སྨན་ནི། །སྦྲང་རྩི་མར་བཅས་ལྡེ་གུ་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཅིང་ཐལ་སྨན་ཨུཏྤ་ལའི་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་བསྲེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང༌། སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །སྒོག་སྐྱའི་ཆང་ནི་རྣོན་པོ་དང༌། །ཉ་ཡང་དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་བུད་མེད་དེ་ལ་སྒོག་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་ ཐལ་སྨན་དང༌། །འོ་མ་བ་གཅིན་མས་གཏང་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་རྩབ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བ་དང་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་མས་གཏོང་བ་གོང་མ་འམ། རྩ་བ་བཅུ་བ་དང་ཐལ་སྨན་སྦྱར་བ་མས་གཏོང་བའམ། རྩ་བ་བཅུ་དང་བཅས་པ་བ་གཅིན་མས་གཏོང་བ་གོང་མ་ཡང་བྱའོ། །དེས་ཀྱང་ཁྲག་འཛག་མ་གྱུར་ན། །སྐྲན་འཇིག་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཁྲག་འཛག་ཅིང་ཟླ་མཚན་མི་སྣང་ན་སྐྲན་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་སྨན་སྦྱོར་བར་བྱའོ། །བྱུང་ནས་མར་དང་ཏིལ་མར་བསྐུ། །གཅད་པ་དག་ནི་མི་བྱ་ཞིང༌། །ཤ་ཁུ་འབྲས་ཆན་བཟའ་བ་དང༌། །བཏུང་བ་ཆང་ནི་སར་པ་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཟླ་མཚན་གྱི་ཁྲག་དེ་བྱུང་བར་གྱུར་ནས་ནི་ཞུན་མར་གྱིས་དེའི་ལུས་ལ་བསྐུ་བར་བྱ་ཞིང༌། ཁྲག་དབྱུང་བ་དེ་མི་གཅད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ལ། ཤ་ཁུ་དང་འབྲས་ཆན་དུ་སྦྱར་བ་སྦྱིན་ཅིང་ཆང་སར་བ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཁྲག་ནི་ཤས་ཆེར་བྱུང་གྱུར་ན། །ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བའི་གསོ་བ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཁྲག་བྱུང་བ་ལས་ཤས་ཆེར་རྒལ་ཞིང་མང་དུ་བྱུང་ན། ཁྲག་མཁྲིས་བསལ་བའི་གསོ་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དག་བྱའོ། །རླུང་གི་ནད་ཀྱིས་ཉེན་གྱུར་ན། །རླུང་གི་གསོ་བ་ཀུན་ཀྱང་བྱ། །ལྟོ་སྤོས་སོགས་དང་རྟུག་སྐམ་ལ། །རླུང་བསལ་གསོ་བ་ཇི་བཞིན་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བུད་མེད་དེ་རྐྱེན་དེ་ལས་དེ་རླུང་ནད་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ནི། རླུང་བསལ་ཅིང་འཇོམས་པའི་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟོ་སྤོས་པ་དང་རླུང་ནད་གཏུན་འདྲ་བ་དང་རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ལ་ནི་རྟུག་སྐམ་གསོ་བའི་སྦྱོར་བ་ཇི་
Chinese
，以及对于混合性疾病，应采用之前所述的治疗方法，并以导泻的方式进行治疗和处理。已过生育期的妇女会出现血瘤。对于这种情况，应先进行身体涂油和热敷，然后使用油性洗液。也就是说，由血液引起的肿瘤发生在妇女分娩时，即从怀孕到十个月后。对于这种情况，首先要进行身体涂油和热敷，然后使用油性洗液。芝麻油、红糖、三辛辣和高良姜根粉，对于血瘤和妇女闭经，可以内服。也就是说，对于血瘤和妇女月经不来潮，内服加入酥油等的药物是有益的。高良姜根、荜茇、红檀香和卡兰贾树皮，荜茇根粉末与芝麻油水混合，内服可消除子宫肿瘤疾病。也就是说，高良姜根等的粉末与芝麻油水混合后内服，也能消除血液等的肿瘤。紫矿树灰，八“bre”紫矿树灰，八“bre”芝麻油和酥油，煮沸后按量内服，可使肿瘤变软。也就是说，将紫矿树烧成的灰烬滤出的汁液八“bre”，同样将芝麻油和酥油共八“bre”混合煮沸，然后按量内服，可以使妇女的血瘤变软并松弛。如果未变软，则应使用子宫洗液。芝麻油渣与灰药混合，或与苏打石混合。也就是说，如果这样做后，血瘤没有变软和消失，则应通过子宫使用洗液，即用芝麻油渣与烧焦的灰烬混合的洗液，或者用芝麻油渣与苏打石混合的子宫洗液。或者将两者混合，使用鱼卡沃洗液。也就是说，或者将烧焦的灰烬和苏打石混合，使用名为鱼卡沃的洗液，即混合了鱼的幼崽的洗液，通过子宫使用。野猪、鱼的胆
English
and for combined diseases, treatment and management should be done in the manner of drainage from the treatments mentioned earlier. In women who have passed the time of bearing children, blood tumors occur. For this, the body should first be oiled and fomented, and then an oily enema should be given. That is to say, tumors caused by blood occur at the time of childbirth in women, that is, from pregnancy to ten months later. For such a case, the body should first be oiled and fomented, and then an oily enema should be given. Sesame oil, brown sugar, three pungents, and galangal root powder, for blood tumors and amenorrhea in women, can be taken internally. That is to say, for blood tumors and when women do not have menstruation, it is beneficial to take medicine mixed with ghee etc. internally. Galangal root, long pepper, red sandalwood, and karanja bark, long pepper root powder mixed with sesame oil water, internal administration can eliminate uterine tumor diseases. That is to say, galangal root and other powders mixed with sesame oil water and taken internally can also eliminate tumors of blood etc. Palasha ash, eight "bre" of palasha ash, eight "bre" of sesame oil and ghee, boil and take internally according to the amount, can soften the tumor. That is to say, filter the juice of the ash made by burning palasha eight "bre", and similarly mix sesame oil and ghee a total of eight "bre", boil and then take internally according to the amount, can soften and loosen the blood tumor of women. If it does not soften, then a uterine douche should be used. Sesame oil residue mixed with ash medicine, or mixed with baking soda. That is to say, if after doing this, the blood tumor does not soften and disappear, then a douche should be used through the uterus, that is, a douche made of sesame oil residue mixed with burnt ash, or a uterine douche mixed with sesame oil residue and baking soda. Or mix the two and use fish Kavo enema. That is to say, or mix burnt ash and baking soda, use an enema called fish Kavo, that is, an enema mixed with fish fry, use it through the uterus. Wild boar, fish gall
Chinese
说：用胆汁浸泡过的纱布不要塞入。意思是说，用野猪和鱼的胆汁浸泡，然后将那些被舍弃的纱布，也就是许多布的碎片塞入。或者，为了清除子宫疾病，将红糖和碱性药物混合，然后从子宫排出。说：清除血和胆汁的碱性药物，用蜂蜜和黄油混合后给予。意思是说，清除血和胆汁，将碱性药物与乌 উৎপala树的树枝等混合，与蜂蜜混合后给予药丸也有益。说：大蒜酒很烈，也可以给她鱼。意思是说，也可以给那个妇女大蒜等。十味药和碱性药物，用牛奶或牛尿灌肠。意思是说，或者将煮沸的十味药与牛奶混合后灌肠，或者将十味药与碱性药物混合后灌肠，或者将十味药与牛尿一起灌肠也可以。如果这样还不出血，那么消除肿瘤的配方有效。意思是说，即使那些配方也无法止血，月经不来，那么就应该使用消除肿瘤的药物配方。出血后，涂抹黄油和芝麻油，不要阻止出血，给予肉汤和米饭，饮用新酿的酒。意思是说，月经血出来后，用融化的黄油涂抹她的身体，不要阻止出血，而是顺其自然，给予肉汤和米饭的混合物，并让她喝新酿的酒。如果出血过多，就进行消除血和胆汁的治疗。意思是说，如果出血过多，就按照前面所说的进行消除血和胆汁的治疗。如果受到风病的侵扰，就进行所有的风病治疗。对于腹胀等和便秘，按照消除风病的方法进行治疗。意思是说，如果那个妇女因为那个原因而得了风病，那么就应该进行所有消除和压制风病的治疗。如果她有腹胀、类似风病的绞痛和便秘等疾病，那么就应该按照治疗便秘的配方进行。
English
It says: Do not insert gauze soaked in bile. It means, soak it in the bile of wild boar and fish, and then insert those discarded gauze, that is, many pieces of cloth. Or, in order to clear uterine diseases, mix brown sugar and alkaline medicine, and then discharge it from the uterus. It says: Alkaline medicine to clear blood and bile, give it mixed with honey and butter. It means, clearing blood and bile, mixing alkaline medicine with উৎপala tree branches, etc., and giving pills mixed with honey is also beneficial. It says: Garlic wine is very strong, and fish can also be given to her. It means, garlic etc. can also be given to that woman. Ten-taste medicine and alkaline medicine, enema with milk or cow urine. It means, or enema with boiled ten-taste medicine mixed with milk, or enema with ten-taste medicine mixed with alkaline medicine, or enema with ten-taste medicine with cow urine. If there is still no bleeding, then the formula to eliminate tumors is effective. It means, even if those formulas cannot stop the bleeding and menstruation does not come, then a medicine formula to eliminate tumors should be used. After bleeding, apply butter and sesame oil, do not stop the bleeding, give broth and rice, and drink newly brewed wine. It means, after the menstrual blood comes out, apply melted butter to her body, do not stop the bleeding, but let it go naturally, give a mixture of broth and rice, and let her drink newly brewed wine. If there is too much bleeding, treat to eliminate blood and bile. It means, if there is too much bleeding, treat to eliminate blood and bile as mentioned above. If afflicted by wind disease, treat all wind diseases. For bloating etc. and constipation, treat according to the method of eliminating wind disease. It means, if that woman gets wind disease because of that reason, then all treatments to eliminate and suppress wind disease should be performed. If she has diseases such as bloating, colic similar to wind disease, and constipation, then she should follow the formula for treating constipation.
Tibetan
སྐད་སྨོས་པ་དག་བྱའོ། །སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙེད་པོའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་བ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་ངེས་བར་སྦྱར་བ་ལས། གསོ་བའི་གནས་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། ཟླ་བ་ལ་དགའ་བ།
Chinese
敬礼。 名为《词义月光——医方八支精要释》，乃由导师月喜（Chandranandana）所著。此为治疗篇第十四章之释。 名为《词义月光——八支精要释》，月喜（Chandranandana）著。
English
Homage. This is the commentary called "Moonbeams of Meaning: An Explanation of the Essence of the Eight Branches of Medicine," composed by the teacher Chandranandana. This is the explanation of the fourteenth chapter, the chapter on therapeutics. The commentary called "Moonbeams of Meaning: An Explanation of the Essence of the Eight Branches," by Chandranandana.