Tibetan
ག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལས་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་བའོ།། །། དེ་ནས་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །འདི་བརྩམས་པའི་འགྲེལ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པས་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པའི་ནད་ཇི་ལྟར་སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྣ་ནས་གཏང་པའི་སྨན་ཡང་སྣའི་སྒོ་ནས་བཏང་བས་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་སོང་བའི་ནད་དེ་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེས་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ནད་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྣ་ནས་གཏང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྔ་པ་ཡང་དག་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ལུས་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་དེ་གསོ་བ་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཐུར་མས་བཅོས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་འདིར་ནི་སྣ་ནས་གཏོང་བར་བྱེད་པའི་སྨན་ཡིན་པས་ན་སྣ་སྨན་ཏེ། སྣ་ནས་སྨན་གཏང་བ་དང་སྣའི་ལས་དང་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཆོ་ག་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་ཏེ། དེའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ནད་རྣམས་ལ། །ལྷག་པར་སྣ་ནས་གཏང་བ་ཕན། །སྣ་ནི་གླད་པའི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། །དེས་ན་དེ་ནས་ནད་དེ་འཇོམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་གང་དག་ཡོད་པའི་ཡུལ་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པ་འམ་ཁྱད་པར་དུ་སྣ་ནས་གཏང་བ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེར་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་མེད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རམ་ལྷག་པར་སྣ་ནས་གཏང་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྣ་ནི་གླད་པའམ་མགོ་བོའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་གནས་དེའི་རྒྱུ་དེས་ན་སྣ་ནས་གཏང་བཞེས་པའི་ལམ་དེ་ནས་སྨན་བ་སྟེན་ཅིང་བཏང་ན། རྣ་བའི་གསང་གི་བར་དུ་ཕྱིན་ནས། གླད་པ་དང༌། རྣ་བ་དང༌། ལྐོག་མ་ལ་སོགས་པའི་རྩའི་སྒོ་རྣམས་ཁྱབ་པས། ནམ་ཚོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་མ་ལུས་པ་དེ་འཇོམས་ཏེ། མགོར་ཁྱབ་པའི་ནད་སེལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བཀྲུ་བ་དང་བརྟ་བ་དང་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་བཀྲུ་བ་ནི། །བཀྲུ་སྨན་གླད་པའི་ནད་རྣམས་དང༌། བློང་བག་ལྐོག་ནད་མཆི་མ་འཛག །སྐྲང་དང་ཐོར་བུ་སྲིན་རྨེན་བུ། །མཛེ་སྨྱོ་ཆམ་པས་བཏབ་ལ་གཏང༌། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ། བཀྲུ་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་བ་ནི་གླད་པའི་ནད་ལ་སོགས་པ་ལ་གཏང་བར་བྱའོ། །བཀྲུ་སྨན་ནི་མགོ་བོའི་ནད་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བའི་སྨན་ནོ། །བློང་བག་ནི་སེམས་མི་གསལ་བའོ། །མཆི་མ་འཛག་པ་ནི་མིག་ནས་རྫི་བོར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྲིན་བུས་སྤྱི་བོ་དང་མཚུལ་བར་ཁྱབ་བའོ། །ཆམ་པ་ནི་སྣའི་ནད་དོ། །བརྟ་བ་རླུང་ལས་བྱུང་གཟེར་དང༌། །གླད་པ་ཕྱེད་ན་སྐད་འགགས་དང༌། །སྣ་དང་ཁ་སྐམ་ཚིག་མི་ཐོན། །མིག་དབྱེ་དཔུང་པ་བསྐྱོད་དཀའ་གཏང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣ་ནས་བཏང་བའི་སྨན་བརྟ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི། རླུང་ལས་བྱུང་བའི་མགོ་བོའི་གཟེར་ནད་རྣམས་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཉི་མ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་གླད་པ་ན་བ་དང༌། སྐད་འགགས་ཤིང་ཉམས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་དང་སྣ་སྐམ་པ་དང༌། ཚིག་མི་ཐོན་ཞིང་སྐད་བརྡ་སྤྲོད་མི་ནུས་པ་དང༌། མིག་དབྱེ་བར་དཀའ་བའི་མིག་ནད་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་ནད་དཔུང་པ་བསྐྱོད་པར་དཀའ་བ་དག་ལ་བཏང་ཞིང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཞི་བ་མིག་སྔོན་གདོང་ལྤགས་ནད། །སྐྲ་ཡི་སྐྱོན་མིག་དམར་ལ་གཏང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣ་ནས་གཏང་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འོག་ནས་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་བཤད་པའི་མིག་གི་ནད་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ལ་ཡང་གཏང་བར་བྱའོ། །དང་པོར་རང་སྦྱོར་ཇི་ལྟའི་སྣུམ། །སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་སོགས་བསྐོལ་དང༌། །ཤིང་མངར་རྒྱམ་ཚ་ཆང་རྙིང་སོགས། །ཅི་རིགས་པར་ནི་བསྐོལ་ལ་གཏང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣ་ནས་གཏང་བར་བཤད་པའི་སྨན་དང་པོ་ནི་རང་གི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་གང་དང་འཕྲོད་ཅིང་འཚམ་པའི་སྣུམ་རྣོན་པོ་ཡུངས་མར་ལ་སོགས་པ་དང་ཅི་རིགས་པར་བསྐོལ་ཞིང་མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་བསྐོལ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་ཕྱེ་དང་སྨན་ཁུ་ལ་སོགས་པ་མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་ལས་འབྲེལ་པ་ལས་ཅི་རིགས་པར་སླ་བ་དང་ཞིབ་པ་དང༌། ལྡེ་གུར་བསྲེས་ཤིང་སྦྱར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་མངར་དང་རྒྱམ་ཚྭ་དང༌། ཆང་རྙིང་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། བསྐོལ་བ་གཏང་བར་བྱའོ། །བརྟ་བ་འུ་སུའི་ཁུ་བ་དང༌། །ཤ་ཁུ་ཁྲག་དང་ཐང་ཆུ་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣ་ནས་གཏང་བའི་སྨན་བརྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་འུ་སུའི་ཁུ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤ་ཁུ་དང་ཁྲག་ དང་དེ་བཞིན་དུ་ཁ་པུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐང་ཆུ་དང་སྦྱར་ལ་གཏང་བར་བྱའོ། །འང་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བའི་སྒྲས་ནི་རང་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བའི་སྣུམ་མངར་བ་དང༌། སྣུམ་པའི་སྨན་ལ་བཙོས་པ་བརྟ་བའི་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བ་ལས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞི་བ་སྔ་མ་འོ་མ་དང༌། །ཆུ་དང་བཅས་པ་སྦྱར་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣ་ནས་གཏང
Chinese
第八品的精要汇集之释，名为词义月光。由导师月爱所作之释中，第十九章之释也。 此后，将讲述药物从鼻孔施用的仪轨之品。此乃所著之释。何故？犹如催吐药等能消除体内之疾病，同样，从鼻孔施用的药物，亦能通过鼻孔施入，将体内之疾病排出。因此，催吐药等四者能排出疾病，同样，名为从鼻孔施用的第五者，亦能成办真实之事业。又，身体遍布所有肢体，故治疗之法已于前述。彼乃讲述以导泻治疗之续之品。于彼之外，此处乃从鼻孔施用之药物，故名鼻药。获得从鼻孔施药、鼻之作用、药物从鼻孔施用之名称。其仪轨应如是行持之方式，即讲述彼品之义。 直至时疫等疾病，尤以鼻孔施药为佳。鼻乃脑之门户，故由此能摧灭疾病。此句之义为，时疫等由风、胆、涎所生之疾病，无论存在于何处，尤以或特别以鼻孔施药为佳。又，彼处虽非无催吐药等方法，然特别或尤以鼻孔施药最为殊胜。何以故？鼻乃脑或头部进入之门户之故，因此，若依从鼻孔施药之道而施药，则能到达耳之隐秘处，遍布脑、耳、喉等脉络之门户，故能摧灭所有时疫等疾病，能消除遍布头部之疾病。彼有三种，即清洗、增补与息灭。其中，清洗者：清洗药用于脑部疾病等，鼻塞、喉病、流泪，肿胀、疖肿、瘰疬，麻风、癫狂、感冒所侵袭者。此句之义为，清洗药从鼻孔施用，应施于脑部疾病等。
English
The explanation of the essence of the eighth chapter, called "Moonlight on the Meaning of Words." From the explanation composed by the teacher Chandra, the explanation of the nineteenth chapter. After that, the chapter on the ritual of administering medicine through the nose will be explained. This is the commentary being composed. Why? Just as emetics and the like eliminate diseases within the body, similarly, medicine administered through the nose also expels diseases that have entered the body through the nose. Therefore, just as the four, emetics and the like, expel diseases, similarly, the fifth, called administration through the nose, also accomplishes a true action. Furthermore, the body pervades all limbs, so its healing has been explained before. That is the chapter that shows the tantra of treatment by purgation. Apart from that, here it is medicine that is administered through the nose, so it is called nasal medicine. It obtains the names of administering medicine through the nose, the function of the nose, and administering medicine through the nose. The method of how to perform its ritual, that is the meaning of explaining that chapter. For diseases such as seasonal ailments, administering through the nose is especially beneficial. The nose is the gateway to the brain, so from there it destroys the disease. The meaning of this is that for all places where there are diseases such as seasonal ailments caused by wind, bile, and phlegm, administering through the nose is especially or particularly beneficial. Also, although there are methods such as emetics there, administering through the nose is especially or particularly supreme. Why is that? Because the nose is the gateway to the brain or head, therefore, if medicine is relied upon and administered from the path of administering through the nose, it reaches the secret place of the ear and pervades the gateways of the veins of the brain, ear, throat, and so on. Therefore, it destroys all diseases such as seasonal ailments and eliminates diseases that pervade the head. There are three types: cleansing, nourishing, and pacifying. Among them, the cleansing one: Cleansing medicine is administered for diseases of the brain and so on, nasal congestion, throat disease, tearing, swelling, boils, scrofula, leprosy, madness, and those afflicted by colds. The meaning of this is that cleansing medicine is administered through the nose for diseases of the brain and so on.
Chinese
头部用药是清洗和净化头部疾病的药物。 昏沉是精神不清晰。 流泪是从眼睛里流出眼泪等。 虫子遍布头顶和后脑勺。 感冒是鼻子的疾病。 增强是风引起的疼痛，偏头痛，声音嘶哑。 鼻子和嘴巴干燥，说不出话。 睁眼和移动手臂困难。 所谓“给予”，从鼻子给予的药物，增强的是什么呢？ 是风引起的头部疼痛疾病，同样，半天偏头痛，声音嘶哑和减弱，同样，嘴巴和鼻子干燥，说不出话，无法表达，睁眼困难的眼病，同样，风的疾病，移动手臂困难，要给予和调配。 镇静是眼睛发青，面部皮肤病，头发的问题，给予红眼病。 所谓“给予”，从鼻子给予的镇静是什么呢？ 是从下面《后续部》里说的眼睛的疾病变成青色等的疾病也要给予。 首先，按照自己的配方，什么样的油？ 将药物的药膏等熬制，木香、岩盐、陈酒等，根据情况熬制后给予。 所谓“给予”，从鼻子给予的药物，首先是按照自己的配方，什么样的油，和什么相配适合的稀薄的油，芥子油等，根据情况熬制，和头部清洗药物等根据情况熬制，同样，药粉和药汁等，从头部清洗药物的相关性中，根据情况稀释和研磨，和药膏混合调配，同样，和木香、岩盐、陈酒等混合，熬制后给予。 增强是乌苏的汁液，和肉汤、血和汤水混合。 所谓“给予”，从鼻子给予的增强药物，是乌苏的汁液，同样和肉汤、血，同样和叫做卡布拉的汤水混合后给予。 “也”这个词，作为调配的语气助词，是按照自己的配方，什么样的甜油，和油性的药物一起煮，增强的药物从鼻子给予调配。 这就是所说的意思。 镇静是之前的牛奶，和水一起调配。 所谓“给予”，从鼻子给予
English
Head medicine is a medicine that cleanses and purifies diseases of the head. Drowsiness is mental unclearness. Tearing is when tears flow from the eyes, etc. Worms spread over the crown of the head and the back of the head. A cold is a disease of the nose. Strengthening is pain caused by wind, migraine, and hoarseness. The nose and mouth are dry, and one cannot speak. It is difficult to open the eyes and move the arms. What is meant by "giving" is that the medicine given through the nose, what is being strengthened? It is the pain in the head caused by wind, and similarly, migraine that lasts for half a day, hoarseness and weakness, and similarly, dryness of the mouth and nose, inability to speak, inability to express oneself, eye disease that makes it difficult to open the eyes, and similarly, wind disease that makes it difficult to move the arms, should be given and prepared. Sedation is for blue eyes, facial skin disease, hair problems, and red eyes. What is meant by "giving" is that what is being sedated by giving through the nose? It is also given for diseases of the eyes that turn blue, etc., as mentioned in the Uttaratantra below. First, according to one's own formula, what kind of oil? Decoction of medicinal pastes, etc., and decoction of sweet wood, rock salt, old wine, etc., as appropriate, and then give. What is meant by "giving" is that the medicine given through the nose, first, according to one's own formula, what kind of oil, and what kind of thin oil that is compatible and suitable, mustard oil, etc., decoct as appropriate, and decoct with head-washing medicines, etc., as appropriate, and similarly, medicinal powder and medicinal juice, etc., from the relevance of head-washing medicines, dilute and grind as appropriate, mix and prepare with medicinal paste, and similarly, mix with sweet wood, rock salt, old wine, etc., decoct and give. Strengthening is the juice of Usu, mixed with broth, blood, and soup. What is meant by "giving" is that the strengthening medicine given through the nose is the juice of Usu, and similarly, mixed with broth, blood, and similarly, soup called Kapura, and then given. The word "also", as an auxiliary word for preparation, is according to one's own formula, what kind of sweet oil, and boiled with oily medicine, the strengthening medicine is given and prepared from the nose. That is what it means. Sedation is the previous milk, mixed with water. What is meant by "giving" is giving through the nose