Tibetan
མདོག་དང༌། གནས་དང༌། ཚད་དང༌། མཆིལ་སྣབས་དང༌། བཤང་གཅི་དང༌། སྐྱུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བལྟ་བ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྣ་བའི་སྒྲ་དང༌། རྒྱུ་མ་ཀྲུག་ཀྲུག་ཟེར་བ་དང༌། སོར་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་གཅོག་པ་ཐོས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྣུམ་པ་ནི་ལུས་དང་བཤང་བ་དང་རྨ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་བརྟག་པར་བྱའོ། །རེག་པ་ནི་གྲང་བ་དང༌། དྲོ་བ་དང་འཇམ་པ་དང་རྩུབ་པ་དང༌། འགུལ་པའི་རེག་བྱ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁའི་རོ་ནི་དྲིས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱུག་སླ་བ་དང༌། སྐྱུག་དཀའ་བ་དང༌། ལྟོ་བ་སྲ་བ་དང༌། སྙི་བ་དང༌། རྨི་ལམ་དུ་ཅི་མཐོང་བ་དང༌། གང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང། ནད་གང་གི་ཚེ་ནས་ཞུགས་པ་དང༌། སྐྱེས་པའི་སྐར་མ་དང༌། མཛའ་བ་དང༌། མི་མཛའ་བ་དང༌། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དྲི་བར་བྱའོ། །འདི་དག་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཙམ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །རེ་ཞིག་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་རྒྱུ་བ་ལས་ལུས་ཀྱི་བཅུད་དང༌། རོ་ཉམས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྦྲང་བུ་འདུ་བ་ལས་ནི་མངར་བར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕོ་བའི་དྲོད་ནི་འཇུ་བ་ལས་སོ། །སྟོབས་ནི་རྩོལ་བའི་ནུས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ནད་ཀྱི་མཚན་མ་མངོན་པ་དག་ནི་བསལ་བའི་སྲེད་པ་དང་མི་སྲེད་བ་ལས་སོ། །ནད་ཀྱི་ཚད་ནི་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སོ། །ཚེ་ཟད་པ་ནི་འཆི་ལྟས་ལས་སོ། །རང་བཞིན་དང༌། སྙིང་སྟོབས་དང༌། སྤྲོ་བ་དང༌། གོམས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་འགྲོགས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཙ་ར་ཀས། ཤེས་པའི་སྒྲོན་མའི་སྣང་བ་ཡིས། ། ནད་པའི་ནད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི། །མ་ཤེས་བར་དུ་སྦྱོར་ཤེས་གང༌། །དེ་ནི་ནད་རྣམས་གསོ་མི་བྱེད། །ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྨན་གང་ལ་ལ་ཞིག་ཅི་ལྟར་རུང་བ་ཙམ་ཞིག་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ནད་ལ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་ལྟ་བ་དག་སྨན་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཅིང་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ལྟ་ཞིང༌། རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ནད་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཡང་བལྟས་པས་དེ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི། གོམས་པས་ངེས་པར་ཐོ་བ་འགྱུར་ཏེ། །ལས་རྣམས་འགྲུབ་པ་གསལ་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གོམས་པ་ནི་གསོ་བའི་ལས་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཇུག་
Chinese
颜色和处所，以及分量和鼻涕，还有大小便和呕吐等等都要观察。等等的“等”字是指从听到的耳朵的声音和肠子咕噜咕噜叫的声音，以及手指关节等等折断的声音来了解。油腻是指身体和大小便以及伤口等等的气味要检查。触觉是指寒冷和温暖，以及柔软和粗糙，还有移动的触觉要知道。嘴里的味道要从询问来了解。同样，容易呕吐和难以呕吐，以及肚子硬和软，还有梦里见到什么，以及对什么特别高兴，还有从什么时候得的病，以及出生的星宿，还有亲密和不亲密，以及安乐和痛苦等等都要询问。要知道这些只是显示了一个方面。同样，也要从推测来了解。暂时从向外排出和流动的身体的精华和味道变差来了解。蜜蜂聚集是因为甜味。同样，胃的温度是从消化来了解。力气是从努力的能力来了解。疾病的征兆显现是从喜欢和不喜欢来了解。疾病的程度是从行为的差别来了解。寿命完结是从死亡的预兆来了解。性格和勇气以及快乐和习惯是从经常交往来了解。其中，扎拉嘎（梵文：Caraka）说： 以智慧灯的光明， 对于病人的疾病的自性， 在没有了解之前，任何结合， 那都不能治疗疾病。 这样说的。如果有人问，什么药对什么人来说，怎样才算合适，才算具有那种特征呢？不是所有的情况都这样，另外，了解疾病的各个阶段的差别，以及像那样对疾病的每一个瞬间都观察的才是医生。因为像那样对每一个瞬间和所有阶段都反复不断地观察和理解的医生，才是了解疾病各个阶段的差别的人。像那样，对病人的每一个瞬间都观察，那些（治疗方法）才会产生效果。因此说： 通过习惯必定会熟悉， 是成就事业的显现。 这样说的。习惯是指反复投入治疗的工作。
English
One should observe the color and location, as well as the quantity and mucus, and also the urine and feces, and vomiting, etc. The word "etc." refers to understanding from hearing the sounds of the ears and the gurgling sounds of the intestines, as well as the sounds of breaking finger joints, etc. Oiliness refers to examining the odor of the body, feces, wounds, etc. Touch refers to knowing the tactile sensations of coldness and warmth, as well as softness and roughness, and movement. The taste in the mouth should be understood from questioning. Similarly, ease of vomiting and difficulty of vomiting, as well as hardness and softness of the stomach, and what is seen in dreams, and what one is particularly happy about, and from what time the disease started, and the birth star, and intimacy and lack of intimacy, and happiness and suffering, etc., should be inquired about. It should be understood that these are only showing one aspect. Similarly, it should also be understood from inference. For the time being, one should understand the essence of the body and the deterioration of taste from what is discharged and flows out. Bees gathering indicates sweetness. Similarly, the warmth of the stomach is understood from digestion. Strength is understood from the ability to exert effort. The manifestation of disease signs is understood from liking and disliking. The degree of disease is understood from the difference in behavior. The exhaustion of life is understood from the omens of death. Nature, courage, joy, and habit are understood from constant association. Furthermore, Caraka said: With the light of the lamp of knowledge, The nature of the patient's disease, Before it is understood, any combination, That will not cure the diseases. That's what was said. If someone asks, what medicine is suitable for whom, and how does it possess that characteristic? It is not always the case, but rather, understanding the differences in the stages of the disease, and like that, observing every moment of the disease, is what makes a doctor. Because a doctor who observes and understands repeatedly and continuously every moment and all stages is the one who understands the differences in the stages of the disease. Like that, by observing every moment of the patient, those (treatments) will arise. Therefore, it is said: Through habit, one will surely become familiar, It is the manifestation of accomplishing tasks. That's what was said. Habit refers to repeatedly engaging in the work of healing.
Tibetan
པར་ངེས་པར་ཤེས་པར་གསོ་བ་ཤེས་པའི་ངེས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་གྱི། གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འབའ་ཞིག་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་བུའི་ངེས་པ་ཞེ་ན། ལས་རྣམས་འགྲུབ་པ་གསལ་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་ལས་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། །འདི་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིན་ཆེན་ལ་སོགས་བཟང་ངན་ཤེས། །བསྟན་བཅོས་འབའ་ཞིག་ལས་མི་འབྱུང༌། །ཞེས་བཤད་པ་ནི། མརྒད་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་བཟང་ངན་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་གོམས་པ་ཁོ་ན་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེས་འདི་ནི་བཟང་པོའོ། །འདི་ནི་ངན་པའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ནི་རིན་པོ་ཆེ་བརྟག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་བསྟན་བཅོས་འབའ་ཞིག་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་མང་པོ་ལན་མང་དུ་མཐོང་བའི་གོམས་པ་ལས་འདི་ནི་རིན་པོ་ཆེ་བཟང་པོ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ལས་ལ་གོམས་ཤིང་བྱ་བའི་སྨན་པ་དེས་ནད་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ལས་བྱེད་ན། སྲོག་ ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ལས་ལ་གོམས་ཤིང་བྱང་བར་མ་བྱས་པར། གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོས་པ་མེད་པར་གོམས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་ནི་གཉི་ག་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ལ་ལ་ཚེ་འདིའི་ཉེས་ལས་བྱུང༌། །ལ་ལ་སྔོན་གྱི་ཉེས་ལས་བྱུང༌། །གཞན་དག་དེ་གཉིས་འདྲེས་ལས་བྱུང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་པ་ལ་ལ་ནི་ཚེ་འདིའི་ཉེས་པ་ཞེས་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཉེས་པ་སྟེ། ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་ཉེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལ་ལ་ནི་སྔོན་གྱི་ཉེས་པ་ལས་བྱུང་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་ལས་མི་དགེ་བ་བྱས་པའི། ཉེས་པ་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ལ་ལ་ནི་གཉིས་འདྲེས་ཤིང་འདུས་པ་ལས་བྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཚེ་འདིའི་ཉེས་པ་དང༌། སྔོན་གྱི་ཉེས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་འདུས་པ་སྟེ། གསུམ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ནད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ་ནི། ཉེས་འབྱུང་ནད་གཞི་ཇི་བཞིན་པར། །ཞེས་བྱ་བ
Chinese
必定要知道，才能获得了解医学的定解。仅仅精通医学论典是不够的。什么样的定解呢？“诸业成办皆明示。”意思是说，因为能成办一切事业，所以是成办事业，而能明示它，就是能显现它。为了说明这个例子，说：“珍宝好坏需知晓，仅凭论典不能生。”意思是说，要知道玛瑙等的好坏，习惯是主要的因素。通过习惯，才能认识到这个是好的，这个是坏的。即使这里有鉴别珍宝的论典，但仅仅依靠了解论典是无法知道的。只有通过多次观察许多珍宝的习惯，才能产生“这个是好的珍宝，这个不是”的认识。同样，如果有人精通并掌握了医学论典，并且通过实践经验丰富，这样的医生才能进行彻底治愈疾病的工作，从而给予众生生命。如果没有通过实践经验丰富和熟练，仅仅了解医学论典是不够的，没有听闻而仅仅依靠习惯也是不够的。因此，才说了“仅仅”这个词，因为这两者都是需要的。疾病有三种：“有的今生罪业生，有的前世罪业生，其他二者和合生。”意思是说，有些病人是由于今生的罪业，也就是现世的罪业所致。疾病的因被称为罪业。同样，有些是由于前世的罪业所致，是由于自己前世造作恶业的，罪业成熟的结果所致。还有一些是由于二者混合而生，也就是现世的罪业和前世的罪业，以及二者的结合。总共有三种。因此，要知道疾病有三种。另外，这些的特征是按照什么样的顺序来说的呢？“罪生病基如是说。”
English
It is necessary to know for sure in order to gain a definite understanding of medicine. It is not enough to merely master the medical treatises. What kind of definite understanding is it? "All actions accomplished are clearly shown." This means that because it accomplishes all actions, it is the accomplishment of actions, and to clearly show it is to make it appear. To illustrate this point, it is said: "The good and bad of jewels must be known, it does not arise from treatises alone." This means that knowing the good and bad of emeralds and so on, habit is the main factor. Through habit, one can recognize that this is good and this is bad. Even if there is a treatise on examining jewels here, it does not arise from merely knowing the treatise. Only through the habit of repeatedly seeing many jewels can the knowledge arise that "this is a good jewel, this is not." Similarly, if someone knows and masters the medical treatises, and is also experienced in practice, that doctor can perform the work of completely curing diseases, thereby giving life to beings. Without being experienced and skilled in practice, it is not enough to merely know the medical treatises, nor is it enough to rely solely on habit without hearing. Therefore, the word "alone" is mentioned, because both are needed. Diseases are of three kinds: "Some arise from the sins of this life, some arise from the sins of the past life, others arise from the combination of the two." This means that some patients are due to the sins of this life, that is, the sins of the present life. The cause of the disease is called sin. Similarly, some are due to the sins of the past life, which are due to the ripening of the sins of one's own past negative actions. Others are due to the combination of the two, that is, the sins of the present life and the sins of the past life, as well as the combination of the two. There are three in total. Therefore, it should be known that there are three types of diseases. Furthermore, in what order are these characteristics spoken of? "The basis of diseases arising from sins is spoken of in this way."