Tibetan
ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་གཅིག་བུའམ་སེམས་གཅིག་པུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལུས་སེམས་དབྱེ་བ་ཡིས། །གནས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་དང༌། གློ་བུར་བའི་ནད་དེ་རྣམས་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གནས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། རིམས་དང༌། ཁྲག་དང༌། མཁྲིས་པ་དང༌། ལུད་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ནི་ལུས་ཡིན་ལ། མྱོས་བ་དང༌། བརྒྱལ་བ་དང༌། སྒྱིད་ལུག་པ་དང༌། གདོན་དང༌། འབྱུང་པོ་དང༌། སྨྱོ་བ་དང༌། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་གནས་ནི་སེམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འདི་ལས་གནས་པས་ན་གནས་སོ། །དྲིས་པ་ལུས་ཀྱི་ནད་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རླུང་ལ་སོགས་ པའི་ཉེས་པ་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་ཡིན་པར་བཤད་ཀྱི། སེམས་ཀྱི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ནི། འདོད་ཆགས་གཏི་མུག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི། །ཉེས་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ནི་སེམས་ལ་བྱ་ལ། དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་བདེ་ཞིང་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། འདིར་ཡང་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་དང་པོར་འདོད་ཆགས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་དག་ཏུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་ལྡན་པ་དང་འདུས་པ་དང༌། དུག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྨྱོ་ནད་དྲུག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དག་ཏུ་ཚིག་གིས་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན་གྱི། རླུང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ལུས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པས། རླུང་ལ་སོགས་པའམ་མ་ལུས་པ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནད་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་ལུས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་ནི། ནད་པ་བལྟ་དང་རིག་པ་དང༌། །དྲིས་པ་ཡིས་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟག །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ནད་ཡོད་པས་ན་ནད་པ་སྟེ་ནད་ཀྱིས་གདུངས་པའོ། །དེ་ནི་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བལྟ་བ་ནི་མིག་གིས་ཏེ། མིག་སེར་བ་ལ་སོགས་པས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་ལ་མདོག་སེར་བ་དང༌། དཀར་པོར་སྣང་བ་དང༌། དབྱིབས་ཀྱི་ཚད་ཀྱིས་འཕེལ་འགྲིབ་དང༌། མདངས་དང་བཤང་གཅི་དང༌། སྐྱུགས་པ་ལ་སོགས་པས་བརྟག་པར་བྱའོ། །རེག་པ་ནི་ལག་པ་དང༌། ལུས་ཀྱི་རེག་པས་རིམས་དང༌། སྐྲན་དང༌། མ་ཞུ་བས་ཉེན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་གྲང་བ་དང༌། ཚ་བ་དང༌། རེངས་པ་དང༌། འདར་བ་དང༌། འཇམ་པ་དང༌། རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པ་རེག་པས་བརྟག་པ་དང༌། དྲིས་པ་སྟེ་གཟེར་དང༌། ཡི་ག་འཆུས་བ་དང༌། སློན་བ་དང༌། ལྟོ་སྲ་བ་དང༌། སྙི་བ་དང༌། རྨི་ ལམ་དུ་མཐོང་བ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། ན་ཚོད་དང༌། ནད་ཀྱི་མགོ་གང་ནས་ཟུག་པ་དང༌། སྐར་མ་དང༌། མཛའ་བོ་དང༌། དགྲ་བོ་དང༌། བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ནད་པའི་ཚིག་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བཤད་པ་ནི། ནད་ཀྱི་གཞི་ཡི་དང་པོའི་ཚུལ། །མཚན་ཉིད་ཉེར་བསྟན་ཐོབ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ནད་ནི་ནད་གཞི་ལ་སོགས་པ་ལྔས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ནད་གཞི་དང་རྒྱུ་དང་བྱེད་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ཡང་ཉེ་བ་དང་རིང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ལ། ཉེ་བ་ཡང་ཉེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་དབྱེ་བས་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཉེ་བ་ནི་རྩུབ་པ་དང༌། ཡང་བ་དང༌། གྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་པས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་ནི་དཔེར་ན་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་གང་དག་གི་རྗེས་ཐོགས་ཉིད་ལ་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་རོ། །རིང་བ་ནི་གང་རིམས་ལ་སོགས་པའི་དང་པོའི་དུས་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་དུ་ཤ་བཀྲ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང༌། མཛེ་དང་གཅིན་ནད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་དོན་བསྐྱེད་པ་དང༌། འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ནད་གཞི་ལས་ནད་ཤེས་པར་བྱའོ། །དང་པོའི་ཚུལ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ནད་མི་གསལ་བའི་ཁྱད་པར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། རིམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་འབྱུང་བར་འདོད་པ་ན། རླུང་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་མི་སྣང་བ་ལ། གང་གིས་སྣང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཅི་ནས་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གང་མི་གསལ་ཞིང་རྟགས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་ནི་དང་པོའི་ཚུལ་ལོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་དང་པོའི་ཚུལ་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་སྟེ། གང་གིས་ཉེས་པ་མ་ལུས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁྱབ་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་ནད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་ཞིང་ཤེས་པའོ། །ཉེར་བསྟེན་ནི་བདེ་བ་དང༌། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་ནི། འདིའི་ནད་འདི་ན་མ་བྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུས་ནི་དེང་འབྱུང
Chinese
于彼处安住，并非仅是身体或仅是心。因此，在其后接着这样说：“彼等身心之差别，处所亦为二种。”如是说，又，自性而住与突发之疾病，彼等以身心之差别，处所为二种，即：瘟疫、血、胆、痰等之处所是身体；而醉酒、昏厥、懒惰、鬼、精灵、疯狂、失忆、贪欲、嗔恨等之处所是心。又，由此而安住，故为处所。问：身体之疾病生起之因，说是风等错乱之过患，那么，心之疾病之因是什么呢？因此说：“贪欲愚痴亦为意之，过患显示为二。”如是说，意即指心，彼乃贪欲与愚痴，从乐着与无明而生。此处亦因是主要者，故首先说贪欲。然“亦”字之声，乃是风等亦近取之义，何以故？彼等亦依于心，而作转变故。于诸时节，有与风、胆、痰相合与聚集，及毒之因所生之六种疯狂病。说是“显示”者，乃于生命之明论典中，以词句略为显示，然如风等般，贪欲与愚痴之体性，并非全部。此处以自性而住之体性等，说风等或全部，然贪欲与愚痴则非。显示知晓为疾病所损之身体之方法是：“病人观与知，询问以是而详察。”如是说，谓有病故为病人，即为疾病所困者。彼当以观看等而详察。其中，观看乃以眼，以眼黄染等，于衰弱者，观其色黄染与显白色，及形状之量之增减，与光泽及大小便与呕吐物等而
English
It abides in that place, it is not only the body or only the mind. Therefore, following that, it is said thus: "Those differences of body and mind, the places are also of two kinds." As it is said, and also, naturally abiding and sudden illnesses, those are of two kinds of places by the difference of body and mind, namely: the place of epidemics, blood, bile, phlegm, etc. is the body; and the place of drunkenness, fainting, laziness, demons, spirits, madness, amnesia, desire, hatred, etc. is the mind. Also, it abides from this, therefore it is a place. Question: The cause of the arising of diseases of the body is said to be the disturbance of faults such as wind, then, what is the cause of diseases of the mind? Therefore it is said: "Desire and ignorance are also of the mind, the faults are shown as two." As it is said, mind refers to the heart, which is desire and ignorance, arising from attachment and ignorance. Here also, because it is the main one, desire is mentioned first. However, the sound of the word "also" is the meaning of also closely taking wind etc., why? Because those also rely on the mind, and make transformations. At all times, there are six kinds of madness arising from being combined and gathered with wind, bile, and phlegm, and from the cause of poison. Saying "shown" means that in the treatises of the science of life, it is briefly shown in words, but like wind etc., the nature of desire and ignorance is not complete. Here, with the nature of naturally abiding etc., wind etc. or all are spoken, but not desire and ignorance. Showing the method of knowing the body damaged by disease is: "The patient is observed and known, inquired about and thoroughly examined." As it is said, because there is disease, it is a patient, that is, one who is afflicted by disease. That should be thoroughly examined by observation etc. Among them, observation is with the eye, with yellowing of the eye etc., for the weak, observing the yellowing of the color and the appearance of white, and the increase and decrease of the shape's size, and the luster and feces and urine and vomit etc. and
Chinese
应当进行触摸检查。触摸是通过手和身体的触摸来检查瘟疫、肿瘤、消化不良引起的危险，以及寒冷、炎热、僵硬、颤抖、光滑、粗糙等等。询问疼痛、食欲不振、呕吐、嗳气、腹部坚硬、柔软，以及梦中见到的景象、想法、年龄、疾病从何处开始发作、星象、朋友、敌人、快乐、痛苦等等，都要从病人的话语中完全进行检查。关于了解疾病种类的方便方法，已经阐述如下：疾病的基础是最初的状态，特征是接近显现，这是可以获得的。这是说，疾病要通过疾病的基础等五种方式来完全检查。疾病的基础、原因和作用，这些是名称的不同说法。这些又分为近和远两种差别。近又分为近和非常近两种差别。其中，近是指与粗糙、轻盈、寒冷等物质混合。非常近是指例如风等病患，在它们的直接影响下，疾病就会发生，从而变得紊乱。远是指在瘟疫等最初发生的时候，例如在外部出现白癜风等，以及麻风病和尿病等。因此，产生这样的意义，并且像这样的疾病的原因就近在眼前。因为是这样发生的，所以要从疾病的基础来了解疾病。最初的状态是指后来出现的疾病不明显的特殊性质。想要发生瘟疫等疾病时，由于风等损害的特殊性而不明显。什么能够使其显现呢？由于极其微小，什么不明显，症状没有显现，这就是最初的状态。特征也与最初的状态不同，是指通过所有病患的差别所遍及的症状，能够清晰地看到和了解疾病。接近显现是指享用舒适和相关的食物等。通过这样的食物等，这种疾病没有发生，通过这样的方式，现在会发生。
English
Touch should be performed. Touch is to examine plague, tumors, dangers caused by indigestion, as well as cold, heat, stiffness, trembling, smoothness, roughness, etc., through the touch of the hands and body. Inquire about pain, loss of appetite, vomiting, belching, hardness of the abdomen, softness, as well as visions seen in dreams, thoughts, age, where the disease starts to manifest, astrology, friends, enemies, happiness, suffering, etc., all of which should be thoroughly examined from the patient's words. Regarding the convenient methods for understanding the types of diseases, it has been explained as follows: The basis of disease is the initial state, the characteristic is approaching manifestation, which can be obtained. This means that diseases should be thoroughly examined through five ways, such as the basis of the disease. The basis of the disease, the cause, and the effect are different terms for the same thing. These are further divided into two types: near and far. Near is further divided into near and very near. Among them, near refers to being mixed with substances such as roughness, lightness, coldness, etc. Very near refers to, for example, ailments such as wind, under whose direct influence diseases will occur, thus becoming disordered. Far refers to the initial occurrence of plagues, etc., such as the appearance of vitiligo, etc., on the outside, as well as leprosy and urinary diseases, etc. Therefore, such a meaning arises, and the cause of such diseases is close at hand. Because it happens in this way, diseases should be understood from the basis of the disease. The initial state refers to the special characteristic of later diseases being unclear. When one wants to develop diseases such as plague, it is not obvious due to the special nature of damages such as wind. What can make it manifest? Because of its extreme minuteness, what is not obvious, and the symptoms have not manifested, that is the initial state. The characteristic is also different from the initial state, referring to the ability to clearly see and understand the disease through the symptoms that are pervasive due to the differences of all ailments. Approaching manifestation refers to enjoying comfort and related foods, etc. Through such foods, etc., this disease has not occurred, and through such means, it will now occur.