Tibetan
བའི་ལེའུ་དྲུག་པ་རྫོགས་ཏེ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་གནས་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ན་ཡང་རུང་སྟེ་ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ན་རེ་ནད་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྩི་བའི་རྣམ་གྲངས་ནི་ལུས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། སྡིག་པ་ཡིན། རིམས་ཡིན། གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་མ་ཞུ་བའི་ནད་དམིགས་ཡིན། ལུས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། འཚོ་དཀའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། མཁུན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ལུས་ཀུན་མི་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །ནད་དོ་ཅོག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གང་ཞེ་ན་ནད་ཀྱི་གཞི་དང༌། ནད་ཚུལ་ སྔར་བྱུང་བ་དང༌། ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཕྱེད་པ་དང༌། ཟས་སྨན་འཕྲོད་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང༌། ནད་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་པ་དང༌། རྣམ་པ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་ཀྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་དང༌། ནད་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ནད་དུ་གྱུར་པའི་རྐྱེན་དང༌། ནད་སློང་བར་བྱེད་པ་དང༌། ནད་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང༌། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་འདི་རྣམས་ལ་ནད་ཀྱི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་ཚུལ་སྔར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་དམིགས་ཤིག་འབྱུང་བར་ནི་གྱུར་ན། ནད་ཅི་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པས་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཅི་ཡིན་པ་གསལ་བར་ཡང་མི་སྣང༌། ནད་དཀྱེལ་ཡང་མི་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནད་ཚུལ་སྔར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཕྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་ནད་དང༌། ནད་དམིགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཅི་ཡིན་པ་གསལ་བར་ཤེས་པ་ནི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཕྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་ཀྱི་དབྱིབས་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་དང༌། ནད་དམིགས་ཀྱི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གསལ་བར་མངོན་པ་དང༌། ནད་ཀྱི་རྟགས་དང༌། ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང༌། ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ཅི་ཡིན་པ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་ཤེས་པའོ། །ཟས་སྨན་འཕྲོད་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་མི་མཐུན། ནད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་མི་མཐུན་པར་སྨན་དང༌། ཟས་དང༌། གནས་པ་དང༌། སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྱུར་ཏེ་བྱས་པས་བདེ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཉམས་སུ་ཕན་ཞིང་བརྟས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ནད་དང་འཕྲོད་པའི་ཟས་སྨན་གོམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཉམས་སུ་མི་ཕན་ལ་བརྟ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་ཟས་སྨན་ནད་དང་མི་འཕྲོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་པ
Chinese
第六品完，八支心要之第二处。此后，当解说一切疾病之基础。无论如何，一切疾病皆由基础转变为疾病，如大仙人常识之子等所说，名为疾病之名称的类别是：摧毁身体者，罪恶，瘟疫，损害者，转变者，未消化的痛苦之病征，耗损身体者，难以存活者，令人不适者，使身体一切不安者。一切疾病的差别应知为五种，何为五种？即疾病之基础，疾病之状态先前出现，疾病之状态部分显现，食物药物相宜成为习惯，疾病扩大，应知为五种。其中，所谓疾病之基础，即转变为疾病之因，转变为疾病之生处，转变为疾病之缘，引发疾病者，转变为疾病之理由，此等名称之类别称为疾病之基础。其中，所谓疾病状态先前出现，即若出现某种病征，因未区分是何种疾病，故疾病之状态为何亦不明显，疾病亦不甚大，此等称为疾病状态先前出现。其中，所谓疾病之状态部分显现，即清楚知晓疾病所侵袭之疾病，以及病征之事物为何，此称为疾病之状态部分显现。疾病之形状如何，病征之疾病的差别明显显现，疾病之征兆，疾病之定义，疾病之特征为何，清楚区分知晓。所谓食物药物相宜成为习惯，即与疾病之因不符，与疾病之本体不符，改变药物、食物、住所、行为等，从而知晓安乐，此称为有益且使之增长，此即与疾病相宜之食物药物成为习惯。与此相反，则无益且不增长，此即食物药物与疾病不相宜。其中，所谓疾病扩大
English
The sixth chapter is complete, the second place of the essence of the eight branches. After that, the basis of all diseases should be explained. In any case, all diseases are transformed into diseases from the basis, as said by the great sage Son of Constant Knowledge and others, the categories of names called diseases are: that which destroys the body, sin, plague, that which harms, that which transforms, the symptom of undigested suffering, that which consumes the body, that which is difficult to live, that which makes one uncomfortable, that which makes the whole body uneasy. The differences of all diseases should be known as five kinds, what are the five kinds? That is, the basis of disease, the state of disease appearing earlier, the state of disease partially appearing, food and medicine being suitable becoming a habit, the disease expanding, should be known as five kinds. Among them, the so-called basis of disease is the cause of becoming disease, the place of birth of becoming disease, the condition of becoming disease, that which causes disease, the reason for becoming disease, these categories of names are called the basis of disease. Among them, the so-called state of disease appearing earlier is that if a certain symptom appears, because it is not distinguished what kind of disease it is, the state of the disease is not clear, and the disease is not very large, these are called the state of disease appearing earlier. Among them, the so-called state of disease partially appearing is that which clearly knows the disease that is attacked by the disease, and what the object of the symptom is, this is called the state of disease partially appearing. What is the shape of the disease, the difference between the disease of the symptom is clearly manifested, the signs of the disease, the definition of the disease, what are the characteristics of the disease, clearly distinguish and know. The so-called food and medicine being suitable becoming a habit is that which does not match the cause of the disease, does not match the nature of the disease, changes medicine, food, residence, behavior, etc., so that happiness is known, this is called beneficial and makes it grow, this is the habit of food and medicine that is suitable for the disease. The opposite of this is that it is not beneficial and does not grow, this is the food and medicine that is not suitable for the disease. Among them, the so-called disease expanding
Tibetan
་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ནད་དམ། མཁྲིས་པ་འམ། བད་ཀན་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་དེ་ཆེར་སྐྱེས་པས་ནད་སྔོན་དུ་ན་བར་གྱུར་ཏེ་བདག་ནི་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་ཐེབས་ཏེ་ན་ཞིང་འདུག་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། ནད་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྣ་གྲངས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། ནད་དམིགས་གང་ཡིན་བརྟག་པ་དང༌། གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ནད་དང༌། ནད་སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་ཆེ་བ་དང༌། དུས་ལས་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ལྔའོ། །དེ་ ལ་ནད་རེ་རེའི་སྣ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རིམས་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་རིམས་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ནད་དམིགས་གང་ཡིན་བརྟག་པ་ནི་རླུང་ནད་དང༌། མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུས་གཅིག་ཏུ་ན་ན་ནད་དེ་རླུང་གི་ཤས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནམ། མཁྲིས་པ་འམ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་གར་གཏོགས། ནད་འདི་གང་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་སར་རང་རང་གི་ནད་བྱུང་བ་ནི་ནད་རང་དབང་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ནད་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །བད་ཀན་གྱི་སར་རླུང་ནད་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ནི་རང་དབང་མེད་པ་གཙོ་བོར་མ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་གསོ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་དམིགས་ཀྱི་མཐུ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་གཞི་ཡང་རྗེས་ཆོད་དེ་ཤེས་ཕ་དེ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱང་དངོས་སུ་མངོན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ནད་དམིགས་མཐུ་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་ཚབས་ཆེ་བར་བལྟའོ། །ཅི་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་ཡང་ཚང་བར་མི་མངོན་ལ། ནད་ཀྱི་གཞི་གང་ལས་ན་བར་གྱུར་པའི་ནད་དམིགས་ཀྱང་ཚང་བར་མི་མངོན་ན། དེ་ནི་ནད་དམིགས་མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དུས་ལས་ནད་དམིགས་གང་ཡིན་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་དང༌། མཁྲིས་པ་དང༌། བད་ཀན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཚུལ་བཞིན་དུ་མཚན་མོའི་བྱེ་བྲག་དང༌། ཉིན་མོའི་བྱེ་བྲག་དང༌། དུས་ཚིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གམ། ཟན་ཟོས་པའི་འོག་གམ། ཁ་ཟས་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་རྗེས་ལྟ་བུ་ལ་ན་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་གི་ཚེ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དེ་ལས། ནད་ཅི་ཡིན་པ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །དེ་ལྟ་བས་ན་ནད་གཞི་གང་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་མདོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་གཞི་ནི་རླུང་དང༌། མཁྲིས་པ་དང༌། བད་ཀན་རྣམས་འཁྲུགས་པ་ལས་
Chinese
被称为风病，或者胆病，或者像痰病一样的疾病侵袭，并且这种侵袭加重，以至于在疾病早期就意识到自己患上了这种疾病，并感到痛苦。了解所有疾病状况的方法有五种：每种疾病都有多种类型；检查疾病的具体目标；主要的疾病；疾病力量的强大；以及通过时间来了解疾病的具体目标。这五种方法是： 每种疾病的类型，例如，瘟疫也有八种类型。检查疾病的具体目标，例如，风病、胆病和痰病同时发作时，要判断该疾病属于风的范畴，还是属于胆或痰的范畴。要区分和识别这种疾病是什么。所谓的主要疾病，是指风、胆、痰各自的部位发生各自的疾病，这被称为自主的疾病，也就是主要疾病。如果在痰的部位发生风病，这被称为非自主的、非主要的疾病，难以治疗。所谓疾病目标的力量强大，是指彻底了解导致疾病的病因，并且由该原因引起的疾病也明显显现，这被称为疾病目标的力量强大，可以视为严重的疾病。如果导致疾病的病因没有完全显现，并且导致疾病的疾病目标也没有完全显现，这被称为疾病目标不强大。所谓通过时间来了解疾病的具体目标，是指像风、胆、痰的区分一样，根据夜晚的区分、白天的区分、季节的区分，或者饭后、食物消化后等情况来判断，在这些不同的情况下，疾病在何时侵袭，从而了解是什么疾病。因此，以上只是简要地说明了导致疾病的病因。详细的说明将在后面进行。所有疾病的病因都是由于风、胆、痰的紊乱。
English
That which is called a disease of wind, or bile, or a disease like phlegm, when afflicted, it increases greatly, so that one becomes ill early on, and knows that one is afflicted with such a disease and is suffering. There are five ways to know the condition of all diseases: each disease has many types; examining what the specific target of the disease is; the primary disease; the great power of the disease's strength; and knowing the specific target of the disease through time. These are the five. Each type of disease, for example, even plague is said to have eight types. Examining what the specific target of the disease is, such as when diseases of wind, bile, and phlegm occur simultaneously, one must determine whether the disease belongs to the category of wind, or to which category of bile or phlegm it belongs. One must distinguish and identify what this disease is. The so-called primary disease refers to the occurrence of each respective disease in the respective locations of wind, bile, and phlegm, which is called an autonomous disease, that is, the primary disease. If a disease of wind occurs in the location of phlegm, this is called a non-autonomous, non-primary disease, which is difficult to treat. The so-called great power of the disease's target refers to thoroughly understanding the cause of the disease, and the disease caused by that cause also manifests clearly, which is called the great power of the disease's target, and can be regarded as a severe disease. If the cause of the disease is not fully manifested, and the specific target of the disease that caused the illness is also not fully manifested, this is called a disease target that is not powerful. The so-called knowing the specific target of the disease through time refers to, like the distinctions of wind, bile, and phlegm, judging according to the distinctions of night, the distinctions of day, the distinctions of seasons, or after meals, after food is digested, etc., and from which of these different situations the disease strikes, thereby knowing what the disease is. Therefore, the above is just a brief explanation of the cause of the disease. A detailed explanation will be given later. The cause of all diseases is due to the disturbance of wind, bile, and phlegm.