Tibetan
ཆི་བའི་རྟགས་སོ། །གཞན་ཡང་ཉིན་ཞག་གི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕོ་ཉའི་མཚན་མ་བསྟན་པ་ནི་འཕྲིན་པ་སྨན་པའི་གན་དུ་མཚན་ཕྱེད་ན་འོངས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཉི་མ་ཕྱེད་དང༌། ཐོ་རངས་དང༌། དགོངས་དང༌། གནམ་སྟོང་དང༌། གཞན་ཡང་ཚེས་དྲུག་དང༌། ཚེས་བཞི་དང༌། ཚེས་དགུ་དང༌། སྒྲ་གཅན་དང༌། མཇུག་རིངས་ཤར་བའི་དུས་དང༌། ཉེ་ཟླ་གཟས་ཟིན་པའི་དུས་དང༌། སྐར་མ་བྲ་ཉེ་དང༌། སྨིན་དྲུག་དང༌། སྐག་དང༌། ཆུ་སྟོད་དང༌། གྲེ་དང༌། ཁྲུམས་སྟོད་དང༌། སྣྲུབས་དང༌། སྐར་མ་དེ་རྣམས་དབང་བའི་ཉིན་ཞག་ལ་ཕོ་ཉ་འོངས་ཏེ་ནད་པའི་དོན་དུ་ཤོག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་འགུགས་པར་བྱེད་ན་ཡང་མི་དགེ་བའི་རྟགས་ཏེ། སྨན་པས་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །སྨན་པ་ནད་པའི་གན་དུ་ཆས་པའི་ཚེ་ལམ་ཀར་འདི་དག་མཐོང་བ་འམ་ཐོས་པ་ནི་མི་འགྲུབ་པའི་མཚན་མ་སྟེ། དབང་པོ་མ་ཚང་བའི་མི་དང༌། མི་རོ་འམ་མི་རོའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་མཐོང་བ་དང༌། ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆད་པ་དང༌། གོས་ལ་སོགས་པ་ཚིག་པ་དང༌། སྣོད་ཆག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང༌། མི་རོ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་འམ། རེག་པ་ཡང་ཤས་ཆེར་རྩུབ་པ་དང༌། གཞན་ཡང་དེ་དག་འདྲ་བའི་མི་དགེ་བའི་མཚན་མ་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་མི་དགེ་བའི་རྟགས་སོ། །གཞན་ཡང་ལམ་དུ་ཧ་ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང༌། གཅིག་ལ་གཅིག་བརྡེག་པ་དང༌། འཐབ་པའི་ སྒྲ་དང༌། ལྷུང་བའི་སྒྲ་དང༌། སྦྲིད་པའི་སྒྲ་དང༌། འདི་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་དང༌། གོས་དང༌། གདུགས་དང༌། མཚོན་ཆ་ཆག་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དག་མཐོང་བ་དང༌། གཞན་ཡང་མཆོད་པའི་རྟེན་དང༌། རྒྱལ་མཚན་དང༌། སྣོད་གང་ཡང་ཆུའི་ནང་དུ་ནུབ་པ་མཐོང་བ་དང༌། བསད་པ་དང། དབུག་པ་དང༌། བསྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དྲག་པོ་ཐོས་པ་དང༌། སྨན་པ་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་ཐལ་བ་འམ། རྡུལ་གྱིས་གཡོགས་པའམ། བྱི་ལ་དང༌། སྲོག་ཆགས་གོ་ད་དང༌། སྲམ་དང་སྤྲེའུ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་བཅད་པ་དང༌། གང་ན་ཉི་མ་རྒྱུ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ནད་པ་གནས་པ་དེར་འགྲོ་བ་དང༌། ཤ་ཟ་བའི་གཅན་གཟན་གུང་ལ་སོགས་པ་དང༌། བྱ་རྒོད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་མི་བཟད་པ་ཐོས་པ་དང༌། འདི་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་དང༌། ཐོས་པ་ཡང་ངེས་པར་འཆི་བའི་རྟགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་འདི་དག་མཐོང་ན་ཡང་མཚན་མ་ངན་པ་སྟེ། འབྲུ་ནག་པོ་དང༌། བུ་རམ་དང༌། དར་བ་དང༌། ལན་ཚྭ་དང༌། བཏུང་བ་དང༌། པགས་པ་དང༌། ཡུངས་ཀར་དང༌། ཞག་དང༌། འབྲུ་མར་དང༌། རྩྭ་དང༌། འདམ་དང༌། བུད་ཤིང་དང༌། མ་ནིང་དང༌། རིགས་ངན་པ་དང༌། རྒྱ་དང༌། རྙི་དང༌། སློན་པ་དང༌། བཤད་བ་དང༌། རྣག་དང༌། དེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ངན་པ་མཐོང་བ་དང༌། སྙིང་པོ་མེད་པ་དང༌། འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པ་དང༌། །གཞན་ཡང་གང་འཕྲིན་པ་རས་བལ་ཐོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་གང་ཡང་རུང་བ་འདིར་མཐོང་ན་ཡང་མཚན་མ་ངན་པར་བལྟའོ། །སྨན་པ་དགྲ་དང་ཕྲད་པ་དང༌། མལ་དང༌། སྟན་དང༌། ཁྱོགས་ཁ་སྦུབ་ཏུ་མཐོང་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་ལ་སོགས་པ་བྶྦུབ་ཏུ་མཐོང་ན་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨན་པ་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཙེ་ཕོའི་མིང་དང་ལྡན་པ་བྱ་ངང་པ་དང༌། སྲེག་པ་དང༌། ལྕོ་ག་ལ་སོགས་པ་གཡོན་ལོགས་ན་གནས་པ་དང༌། མོའི་མིང་དང་ལྡན་པ་རི་དགས་དང་ལྕོ་ག་མོ་ལ་སོགས་པ་གཡས་ལོགས་ན་གནས་པ་དང༌། བྱ་དང་རི་དགས་ལ་སོགས་པ་གཡོན་ནས་གཡས་སུ་འགྲོ་ན་དགེ་བའི་མཚན་མའོ། །ཁྱི་དང་ཝ་གཉིས་ནི་གཡས་ནས་གཡོན་དུ་འགྲོ་ན་ཤིས་པའི་མཚན་མའོ། །རི་དགས་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཟུང་དུ་མི་ཐེམ་པའི་གསུམ་དང༌། ལྔ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ན་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟགས་སོ། །བྱ་ཙ་ཤ་དང༌། བྱ་རྒོད་དང༌། བ་ར་དྭ་ཙ་དང༌། རྨ་བྱ་དང༌། ནེའུ་ལེ་དང༌། ར་དང་འདི་རྣམས་གཡས་གཡོན་གང་ན་གནས་ན་རྟག་ཏུ་ཤིས་པ་ཡིན་ནོ། །འུག་པ་དང༌། བྱི་ལ་དང༌། སྦྲུལ་དང༌། འདི་རྣམས་གཡས་གཡོན་གང་ན་གནས་ན་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁུ་བྱུག་དང༌། གོ་ད་དང༌། སྦྲུལ་དང༌། རི་བོང་དང༌། ཛི་བ་ཀ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐོས་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ལ་མཐོང་བ་ནི་མ་རུངས་པར་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དྲེད་དང༌། སྤྲེའུའི་མིང་ཐོས་པ་ནི་ཤིས་ལ་མཐོང་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨན་པའི་འཕྲལ་བ་ལ་དབང་པོའི་གཞུ་བབས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། མཐོང་བ་ནི་བཀྲ་ཤིས་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །སྣོད་གང་མེས་གང་བར་མཐོང་ན་ནི་བཟང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཆག་ཅིང་ནང་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ནི་ངན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་གོང་གི་མཚན་མ་ངན་པ་དེ་དག་མཐོང་ན་ནི་དོར་ཞིང་སྤང་བར་བྱའོ། །སྨན་པ་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་འམ། ནད་པའི་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་ཁར་ཞོ་མ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདི་དག་མཐོང་ན་བཀྲ་ཤིས་པར་གཟུང་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་འབད་པ་བྱས་པས་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཞོ་མ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང༌། ཐོས་པ་དང༌། རེག་པ་ནི་མི་འཆི་བའི་མཚན་མ་སྟེ། གཞན་འབྲས་དང༌། ཁྲེ་དང༌། སྦྲང་རྩི་དང༌། མར་དང༌། སེན་རྩི་དང༌། དངུལ་རྡོ་དང༌། བུམ་པ་དང༌། དྲིལ་བུ་དང༌། མར་མེ་དང༌། པདྨ་དང༌། རྩྭ་དཱུར་བ་དང། ཤ་རློན་པ་དང༌། ཉ་དང༌། འབྲས་ཡོས་དང༌། འ
Chinese
这是死亡的征兆。此外，根据日夜的差别等显示使者的征兆是：使者在半夜来到医生处，同样地，在正午，黎明，黄昏，天空空旷时，还有初六，初四，初九，罗睺星，尾宿星出现之时，近月被罗睺星遮蔽之时，星宿营室，昴星团，危宿，室宿，觜宿，奎宿，女宿，在这些星宿当值的日夜，使者前来，为了病人的事情说“来吧来吧”等语进行召唤，这也是不吉利的征兆，医生不应前往。医生前往病人处时，在路上见到或听到这些是不成功的征兆：见到残疾人，尸体或用尸体装饰的人，绳索等断裂，衣服等烧焦，听到器皿破碎等声音，尸体发出难闻的气味，或者触感非常粗糙，还有见到或听到与这些相似的不吉利征兆，都是不吉利的征兆。此外，在路上听到“哈，哈”的声音，互相殴打，争斗的声音，坠落的声音，打鼾的声音，见到这些，衣服，伞，武器破损，见到痛苦等，还有见到供奉的佛塔，幢幡，任何器皿沉入水中，听到杀戮，穿刺，焚烧等剧烈声音，医生在路上行走时，被灰尘或尘土覆盖，猫，蜥蜴，水獭和猴子等阻断道路，前往太阳运行方向的病人所在之处，听到食肉猛兽狼等的叫声，以及秃鹫等的难听声音，见到或听到这些，也应视为必死的征兆。此外，见到这些也是不好的征兆：黑色的谷物，红糖，乳浆，盐，饮料，皮革，芥子，酥油，油，草，泥，木柴，太监，低劣种姓的人，汉人，旧
English
These are signs of death. Furthermore, the signs of the messenger are shown according to the differences of day and night, etc.: the messenger comes to the doctor at midnight, similarly, at noon, dawn, dusk, when the sky is empty, and also on the sixth, fourth, and ninth days of the lunar month, when Rahu appears, when the tail star appears, when the near moon is obscured by Rahu, the stars Dhanishta, Pleiades, Aquarius, Pegasus, Orion, Andromeda, and Lambda Scorpii, on the days and nights when these stars are in power, the messenger comes and summons the doctor for the patient's sake, saying "Come, come," etc., this is also an inauspicious sign, and the doctor should not go. When the doctor goes to the patient's place, seeing or hearing these on the way is a sign of failure: seeing a disabled person, a corpse, or a person decorated with corpses, ropes, etc., broken, clothes, etc., burned, hearing the sound of broken vessels, etc., the corpse emitting an unpleasant odor, or the touch being very rough, and also seeing or hearing similar inauspicious signs, are all inauspicious signs. Furthermore, hearing the sound of "Ha, ha" on the road, hitting each other, the sound of fighting, the sound of falling, the sound of snoring, seeing these, clothes, umbrellas, weapons broken, seeing suffering, etc., and also seeing stupas, banners, any vessels sinking in the water, hearing violent sounds of killing, piercing, burning, etc., when the doctor is walking on the road, being covered with ashes or dust, cats, lizards, otters and monkeys blocking the road, going to the place where the patient is in the direction where the sun moves, hearing the unpleasant sounds of carnivorous beasts such as wolves, etc., and vultures, etc., seeing or hearing these, should also be regarded as signs of certain death. Furthermore, seeing these is also a bad sign: black grains, brown sugar, whey, salt, beverages, leather, mustard, ghee, oil, grass, mud, firewood, eunuchs, people of low caste, Han people, old
Chinese
和呕吐、喷嚏、争论、脓等，见到这些不好的征兆，以及没有精髓、行房事等。此外，无论见到任何拿着棉花、羊毛等东西的送信人，都应视为不好的征兆。医生遇到敌人，见到床、垫子、箱子口朝下，同样，见到容器等口朝下，都将一无所获。医生在路上行走时，听到带有雄性名字的鸟类，如天鹅、鹞子、鹌鹑等在左边，听到带有雌性名字的鹿和雌鹌鹑等在右边，以及鸟类和鹿等从左向右移动，都是吉祥的征兆。狗和狐狸从右向左移动是吉祥的征兆。见到两只鹿等不成双的三只、五只等，是吉祥的象征。见到喜鹊、秃鹫、百灵鸟、孔雀、猫鼬和山羊等，无论在左右哪边，都是永远吉祥的。见到猫头鹰、猫和蛇等，无论在左右哪边，都是不吉利的。听到布谷鸟、鹧鸪、蛇、兔子和吉瓦嘎的名字是吉利的，但见到它们则被认为是不祥的。同样，听到熊和猴子的名字是吉祥的，但见到它们是不吉利的。医生出发时，见到彩虹是不吉利的，但见到它则是吉祥的征兆。见到装满东西的容器是好的，但见到它破裂且内部空空如也则被认为是不好的。因此，见到上述不好的征兆，就应该抛弃和远离。医生在路上行走时，或者进入病人家中时，见到未变质的酸奶等下面将要提到的东西，应视为吉祥，并以慈悲之心尽力治疗。见到、听到和触摸到未变质的酸奶等是不死的征兆。此外，还有稻米、青稞、蜂蜜、酥油、石灰、银矿石、水壶、铃铛、酥油灯、莲花、杜尔瓦草、生肉、鱼、稻米饭团、
English
and vomiting, sneezing, arguing, pus, etc., seeing these bad omens, as well as having no essence, engaging in sexual activity, etc. Furthermore, seeing any messenger carrying cotton, wool, etc., should also be regarded as a bad omen. If a doctor encounters an enemy, sees a bed, mat, or box upside down, similarly, seeing containers, etc., upside down, all will be fruitless. When a doctor is walking on the road, hearing birds with male names, such as swans, hawks, quails, etc., on the left side, hearing deer and female quails, etc., with female names on the right side, and birds and deer, etc., moving from left to right, are auspicious omens. Two dogs and foxes moving from right to left are auspicious omens. Seeing three or five deer, etc., not in pairs, is an auspicious sign. Seeing magpies, vultures, skylarks, peacocks, mongooses, and goats, etc., wherever they are on the left or right, is always auspicious. Seeing owls, cats, and snakes, etc., wherever they are on the left or right, is inauspicious. Hearing the names of cuckoos, partridges, snakes, rabbits, and Jivakas is auspicious, but seeing them is said to be inauspicious. Similarly, hearing the names of bears and monkeys is auspicious, but seeing them is inauspicious. If a rainbow appears when a doctor sets out, it is inauspicious, but seeing it is an auspicious sign. Seeing a container full of things is good, but seeing it broken and empty inside is considered bad. Therefore, seeing the aforementioned bad omens, one should abandon and avoid them. When a doctor is walking on the road or entering a patient's home, seeing unspoiled yogurt, etc., which will be mentioned below, should be regarded as auspicious, and one should treat the patient with compassion and effort. Seeing, hearing, and touching unspoiled yogurt, etc., are signs of immortality. In addition, there are rice, barley, honey, butter, lime, silver ore, kettles, bells, butter lamps, lotuses, Durva grass, raw meat, fish, rice balls,