Tibetan
་དང༌། སྐྲང་གློའི་བག་ཏུ་མི་མངོན་པར་མདོག་བཟང་པོར་འདུག་གོ །གལ་ཏེ་དེ་ལ་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་འམ་བད་ཀན་གྱི་ནད་བསླང་ངམ། དྲག་ཤུལ་ལས་སྣད་པར་གྱུར་ན་ནད་ལངས་ཏེ་ན་བར་འགྱུར་རོ། །མཚོན་ནམ་ཤིང་ཚལ་ཟུག་རྔུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་ན་རྨ་ཁ་པགས་པའི་ཤ་མདོག་བཙན་ཅན་མ་རུངས་པར་གྱུར་ན། རྨའི་འཁོར་ན་ཞིང་དམར་ལ་ཚ་བ་དེར་མར་བཞག་ན་འཇུའམ་། སྨན་ལྡེ་གུས་བྱུགས་ནས་སྐམས་པར་གྱུར་པ་དེར་མར་གྱིས་བྱུགས་ལ་དུགས་བྱ་ཞིང་མཉེ་སྟེ། མཚོན་ཟུག་རྔུ་ཁོང་དུ་ལུས་པའི་ཆོ་ག་དང་འདྲ་བར་གྱིས་ཤིག །མཚོན་ཟུག་རྔུ་ཁོང་ན་ལུས་ཏེ་ཤ་མ་རུངས་པར་གྱུར་ན་བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ཏེ་ཤ་བྲི་བ་དང་ཟུག་རྔུ་ཡོད་པའི་འཁོར་ན་ཤ་སྙེ་བར་གྱུར་ནས་བསྒུལ་ཞིང་བསྐྱོད་པ་དང༌། བཙན་དམར་པོ་ལ་སོགས་པས་ནང་གི་ཟུག་རྔུ་ཐབས་ཇི་ལྟར་འདུག་པ་རྟོགས་ཤིག །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ཆུ་བ་ཕྲེའུ་དང༌། རུས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་ བོག་རེ་དང༌། ནང་གྲོལ་རྣམས་ལ་ཟུག་རྔུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིག །མཚོན་ཟུག་རྔུས་རུས་པ་མ་རུངས་པར་གྱུར་པ་བརྟག་པ་ནི། རུས་པ་ལ་མར་རམ་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་གྱིས་བྱུག་ཅིང་དུགས་བྱ། བསྡམ་ཞིང་བཙིར་བ་དང་མཉེ་བ་དང་རྐང་ལག་བརྐྱང་བསྐུམ་བྱས་པས་བརྟག་པར་བྱའོ། །རུས་པའི་ཚིགས་བོག་རེ་བརྟག་པ་ཡང་རུས་པ་དང་འདྲའོ། །ཆུ་བ་དང་རྩ་དང་ལུས་ཀྱི་ལྦུ་བ་དང༌། ལུས་ཀྱི་རྩ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཟུག་རྔུ་ཡོད་ན་ཡང་བརྟག་པའི་ཐབས་ནི་ལམ་མཐོན་དམན་མི་མཉམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་དང༌། ཤིང་རྟ་འགྲུམ་ཞིང་འཆག་པའི་སྟེང་དུ་ཞོན་ལ་དྲག་ཏུ་སོང་སྟེ་བསྐྱོད་པས་གར་ཟུག་ཅིང་ན་བའི་དམིགས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཚོན་ཟུག་རྔུ་གནད་དུ་བབ་པ་བརྟག་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བཤད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་ཤ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་སྤྱི་ནི་རྐང་ལག་བརྐྱང་བསྐུམ་དང༌། གསིག་ཅིང་བསྐྱོད་པའི་ཚེ་གར་ཟུག་ཅིང་ན་བའི་དམིགས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཚོན་ཁོང་དུ་ལུས་པའི་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་འམ། ཟུར་བཞི་པ་འམ། ཟུར་གསུམ་པ་འམ། ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་མདོར་རྨ་ཁའི་དབྱིབས་ལས་བརྟག་པར་གྱིས་ཤིག །མཚོན་ཟུག་རྔུ་དེ་ལྟ་བུ་ཟུག་པ་དབྱུང་བ་ཡང་ཕྱིར་དྲང་བ་དང༌། མདུན་ནས་དྲང་བ་དང༌། མཚོན་ཟུག་པའི་རྩ་བ་ནས་དྲང་བ་དང༌། མཚོན་གྱི་རྩེ་མོ་ནས་དབྱུང་ཞིང་དྲང་ངོ༌། །ཡང་ན་ཐབས་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་མཚོན་གང་ན་ཡོད་པའི་ཐད་ཀར་གློར་དྲལ་ཏེ་དྲངས་ནས་བདེ་བླག་ཏུ་ཕྱིན་ནོ། །མཚོན་བྲང་གི་གནད་ལ་བབ་པ་དང༌། མཆན་ཁུང་དང༌། བརླ་དྲུང་ཆུ་སོ
Chinese
，并且肿块不明显，颜色很好。如果对此引发了风、胆汁或痰的疾病，或者因剧烈活动而受伤，就会发病并疼痛。如果被刀或树枝刺伤，伤口皮肤的颜色变得强烈且恶化，伤口周围发红发热，在那里涂抹酥油会有帮助吗？用药膏涂抹后变干的地方，用酥油涂抹并进行熏蒸和按摩，像处理刀刺留在体内的程序一样进行。如果刀刺留在体内，肉恶化，用清洗药和催吐药清洗，减少肉，如果刀刺周围的肉变得突出，就进行摇动和移动，用强烈的红色等来了解内部刀刺的状况。同样，也要了解内部的淋巴结、骨骼关节的 肿胀以及内部器官是否有刀刺。检查刀刺是否使骨骼恶化，用酥油或芝麻油涂抹骨骼并进行熏蒸。通过捆绑、挤压、按摩以及伸展和弯曲腿脚来进行检查。检查骨骼关节肿胀也与检查骨骼相同。如果淋巴结、血管和身体的囊肿以及身体的大血管有刀刺，检查的方法是走在不平坦的道路上，或者骑在颠簸摇晃的木制车辆上快速行驶，通过哪里刺痛和疼痛的部位来了解。没有单独说明刀刺刺中要害的检查方法，因为它们也位于肉等处，所以总的来说，通过伸展和弯曲腿脚，以及摇动和移动时哪里刺痛和疼痛的部位来了解。留在体内的形状是圆形、四角形、三角形或大的，总之要从伤口的形状来检查。取出这样的刀刺，也要向外拉，向前拉，从刀刺的根部拉，从刀的尖端取出并拉出。或者，如果没有这样的方法，就在刀所在的位置直接切开取出，就能顺利取出。刀刺刺中胸部要害、腋窝和腿根等处
English
, and the swelling is not obvious, and the color is good. If this causes a disease of wind, bile, or phlegm, or if it is injured by strenuous activity, it will become ill and painful. If stabbed by a knife or branch, and the color of the wound skin becomes strong and worsens, and the area around the wound is red and hot, will applying butter there help? Where it has become dry after applying ointment, apply butter and fumigate and massage it, and proceed as if dealing with a knife stab remaining in the body. If the knife stab remains in the body and the flesh deteriorates, wash it with cleansing medicine and emetic medicine, reduce the flesh, and if the flesh around the knife stab becomes prominent, shake and move it, and use strong red substances to understand the condition of the internal knife stab. Similarly, also understand whether there are knife stabs in the internal lymph nodes, swelling of bone joints, and internal organs. To examine whether a knife stab has caused the bones to deteriorate, apply butter or sesame oil to the bones and fumigate them. Examine by binding, squeezing, massaging, and stretching and bending the legs and feet. Examining swelling of the bone joints is also the same as examining the bones. If there are knife stabs in the lymph nodes, blood vessels, and cysts of the body, and the large blood vessels of the body, the method of examination is to walk on uneven roads, or ride on a bumpy wooden vehicle and move quickly, and understand from where it stings and hurts. There is no separate explanation of the method of examining a knife stab that has hit a vital point, because they are also located in the flesh, etc., so in general, understand from where it stings and hurts when stretching and bending the legs and feet, and shaking and moving. The shape remaining in the body is round, square, triangular, or large, in short, examine it from the shape of the wound. To remove such a knife stab, also pull it outwards, pull it forwards, pull it from the root of the knife stab, and remove and pull it out from the tip of the knife. Or, if there is no such method, cut it open directly where the knife is located and take it out, and it can be taken out smoothly. Knife stabs that hit vital points in the chest, armpits, and groin, etc.
Tibetan
འི་བར་དང༌། རྩིབ་ལོགས་ལྟ་བུར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་སྟེ་ཟུག་རྔུ་ལུས་པ་ནི་ཕྱིར་དྲང་ཞིང་དབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ༌། །མཚོན་གྱི་རྩེ་མོ་མི་མངོན་ནམ་མཚོན་ཆེ་འམ་གཅད་དུ་རུང་བར་སྣང་ཡང་གནོད་པའི་ནད་ཡིན་ན་ཕྱིར་དྲང་ཞིང་གཅད་དུ་མི་རུང་ངོ༌། །མདེའུ་སྣ་སྦྲང་ལྟ་བུས་ཟུག་པ་ཡང་དབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ༌། །ཡང་ན་མདེའུ་ནང་དུ་ལུས་ཏེ་གནོད་པ་མེད་ན་ཞོག་ཅིག །ཡང་ན་མདེའུ་ལག་གིས་ཟུང་ལ་དྲོངས་ཤིག །མཚོན་སྣང་ལ་ལག་གིས་དྲང་དུ་མི་རུང་ན། དྲང་བའི་སྤྱད་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་མིང་སེང་གེའི་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཆུ་སྲིན་གྱི་ཁ་ལྟ་བུ་དང༌། སྲོག་ཆགས་འབར་མི་དང༌། སྲིན་བུ་ཀར་ཀ་དའི་མཆུ་འདྲ་ བས་མཚོན་ཅི་འདྲ་བའི་གཟུགས་བལྟར་མི་སྣང་ཡང་རྨ་ཁའི་དབྱིབས་དང་སྦྱར་ལ་དྲང་བའི་ཆ་བྱད་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱིས་དྲངས་ན་ཕྱིན་ཏེ། པགས་པའི་བར་ན་མཚོན་ཡོད་བ་ནི་སྐམ་བུ་བྱ་ཀང་ཀ་དང༌། བྱ་བྷྲིང་ག་དང༌། བྱ་ཀུ་ར་རིའི་མཆུ་འདྲ་བ་དང༌། མདའ་འདྲ་བ་དང༌། སྨྱུང་བུ་འདྲ་བ་དང༌། བྱ་རོག་གི་མཆུ་འདྲ་བར་བྱས་པའི་སྐམ་བུས་དྲོངས་ཤིག །གསང་དང་སྦུ་གུ་ལྟ་བུར་མཚོན་ཟུག་པ་ལ་དྲང་བའི་འཁྲུལ་འཁོར་སྒོ་ལྕགས་ལྟ་བུས་དབྱུང་ངོ༌། །ཡང་སྦུ་གུ་དང༌། གསང་མ་ཕོག་པའི་མཚོན་འདམ་བུའི་སྦུ་གུ་ལྟ་བུས་དབྱུང་ངོ༌། །དེ་བཞིན་དུ་མཚོན་ཟུག་རྔུ་ཁོང་དུ་ལུས་པ་གཞན་ཡང་སོ་སོའི་མཚོན་དབྱིབས་ཇི་འདྲ་བའི་ཚུལ་དང་སྦྱོར་ལ་ལེགས་པར་དབྱུང་ངོ༌། །མཚོན་ཟུག་པ་ལག་གིས་དྲང་དུ་མི་རུང་སྐམ་པས་ཀྱང་མི་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་རྨ་ཁའི་ཆུ་སེར་དང་ཁྲག་བཙན་ཇི་ཡོད་པ་ལེགས་པར་ཕྱི་ཞིང་བསལ་ལ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་ལ་རྨ་ཁར་བསྐུས་ལ་དུགས་བྱས་ནས་རྨ་ཁ་གཡོགས་ཤིང་གླན་པའམ། བཅིང་བ་ཅི་ལེགས་པར་བྱས་ན། སྣགས་པ་མཚོན་དུ་དབྱུང་བ་སླ་བར་འགྱུར་རོ། །རྩ་དང་ཆུའི་ནང་དུ་མཚོན་ལུས་པ་ནི་ཐུར་མས་བསྐྱོད་ཅིང་བསྒུལ་ཏེ་དྲོངས་ཤིག །སྙིང་གའི་རུས་པ་ལ་མཚོན་བབ་པ་ནི་ཆུ་གྲང་མོས་གདོང་དུ་བཏབ་སྟེ་སྡངས་པ་དང༌། མཚོན་འགུལ་ཏེ་འཕགས་པར་གྱུར་པ་ལས་ཐབས་ཇི་ལེགས་པར་བྱ་ཞིང་དབྱུང་ངོ༌། །མཚོན་ཇི་ལྟར་ཟུག་པ་དེའི་རྨ་ཁའི་བུ་གནས་དབྱུང་དཀའ་བ་ལྟ་བུ་དང༌། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དབྱུང་ངོ༌། །རུས་པ་ལ་མཚོན་ཟུག་པ་དྲང་བ་ནི་རྐང་པས་བརྟེན་ལ་ཕྱུང་ཤིག །དེ་ལྟར་དྲངས་ཏེ་མ་ཕྱིན་ན་མི་སྟོབས་ཆེ་ལ་སྙིང་ཆེ་ཞིང་བརྟན་པས་ལེགས་པར་དྲོངས་ཤིག །དེ་ལྟར་དྲངས་ཏེ་ཡང་མ་ཕྱིན་ན་མདེའུའི་རྩ་བ་བཀུག་ལ་གཞུ་རྒྱུད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟ
Chinese
之间，如果像肋骨一样被武器击中，留下刺痛，则不应向外拉或取出。如果武器的尖端不可见，或者武器看起来很大或可以切割，但实际上是有害的疾病，则不应向外拉或切割。如果被像蜜蜂一样的箭头刺中，也不应取出。或者，如果箭头留在里面没有造成伤害，就让它留在那里。或者，用手抓住箭头并拉出。如果看起来不能用手拉出武器，那么用于拉出的工具，其名称为“狮子口”，以及像鳄鱼口一样的工具，以及像燃烧的生物和像甲虫喙一样的工具，无论武器的形状如何，即使看起来不明显，也可以根据伤口的形状，用拉出的工具拉出。如果武器在皮肤之间，可以用像鸟类卡冈卡、鸟类布林嘎、鸟类库拉里的喙、箭、小棍和乌鸦喙一样的干燥工具拉出。对于像秘密通道和管子一样的地方，可以用像门闩一样的拉出工具取出武器。或者，对于没有击中管子和秘密通道的武器，可以用像芦苇管一样的工具取出。同样，对于其他留在体内的武器刺痛，也应根据每种武器的形状，巧妙地取出。如果武器刺入后无法用手拉出，也无法用干燥的工具取出，那么应仔细清洗伤口中的脓液和污血，涂上黄油和蜂蜜，敷在伤口上，然后覆盖或包扎伤口，这样做可以更容易地取出武器。如果武器留在血管和水中，可以用勺子移动和摇晃，然后拉出。如果武器击中胸骨，应向脸上泼冷水，使其清醒，并移动武器使其抬起，然后采取最佳方法取出。武器如何刺入，以及伤口的难以取出等情况，也应同样处理。取出刺入骨头中的武器时，应以脚为支撑拔出。如果这样拔不出来，应由力气大、心大且坚定的人好好拔出。如果这样拔仍然拔不出来，应弯曲箭头的根部，用弓弦牢固地固定。
English
between, if struck by a weapon like a rib, leaving a stinging pain, it should not be pulled out or removed. If the tip of the weapon is not visible, or the weapon appears large or capable of cutting, but is actually a harmful disease, it should not be pulled out or cut. If pierced by an arrow like a bee, it should also not be removed. Alternatively, if the arrow remains inside and causes no harm, leave it there. Or, grasp the arrow with your hand and pull it out. If it appears impossible to pull the weapon out by hand, then the tool for pulling it out, named "lion's mouth," and tools like a crocodile's mouth, and creatures that burn, and tools resembling the beak of a beetle, whatever the shape of the weapon, even if it doesn't appear obvious, can be pulled out by matching the shape of the wound with the pulling tool. If the weapon is between the skin, it can be pulled out with a dry tool resembling the beak of a bird Kangka, a bird Bhringa, a bird Kurari, an arrow, a small stick, or a crow's beak. For places like secret passages and tubes, the weapon can be removed with a pulling tool like a door latch. Alternatively, for weapons that have not struck tubes or secret passages, they can be removed with a tool like a reed tube. Similarly, for other weapon stings that remain inside the body, they should be skillfully removed according to the shape of each weapon. If a weapon is stuck and cannot be pulled out by hand, nor can it be removed with a dry tool, then the pus and bad blood in the wound should be carefully cleaned, butter and honey applied, and the wound covered and bandaged. Doing so will make it easier to remove the weapon. If the weapon remains in the vessels and water, it should be moved and shaken with a spoon and then pulled out. If the weapon strikes the sternum, cold water should be splashed on the face to revive consciousness, and the weapon moved and lifted, then the best method should be used to remove it. How the weapon is stuck, and the difficulty of removing the wound site, etc., should be handled in the same way. To remove a weapon stuck in a bone, support with the foot and pull it out. If it cannot be pulled out in this way, it should be pulled out well by someone strong, brave, and steadfast. If it still cannot be pulled out in this way, the root of the arrow should be bent and securely fastened with a bowstring.