Tibetan
་དང༌། ཤིང་མངར་དང༌། ཀ་རཉྫའི་ས་བོན་དང༌། འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་སྦྱར་ལ་བཏང་ན་རྨ་ཁ་ཆུང་བ་དང་གནད་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣག་འཛག་པ་དང༌། རྨ་ཟབ་ཅིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་དང༌། རྨ་མཆེད་པ་ལ་ཕན་ཏེ་དེ་དག་ཅིང་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་གློ་བུར་དུ་རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་ནི། འཕྲལ་དུ་མཚོན་ལ་སོགས་པས་སྨས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་རྨ་འབྱུང་བའི་གནས་ཀྱང་མཐའ་ཡས་མོད་ཀྱི། རེ་ཞིག་སྨས་པའི་རྨ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བཤད་ཅིང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་པགས་པ་བཤུས་པ་དང༌། རྨ་ཉིས་རྩེག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང༌། རྣམ་པར་ཆད་པ་དང༌། རབ་ཏུ་འཕྱང་བ་དང༌། ཡན་ལག་ལྷུང་བ་དང༌། རྔུ་བ་ཟུག་པ་དང༌། གནད་དུ་བསྣུན་པ་དང༌། གྲུགས་པའི་རྨ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་པགས་པ་བཤུས་པའི་རྨ་ནི་པགས་པ་ཙམ་ཤུས་ཏེ། ཆུ་སེར་ཉི་ཚེ་འམ། ཁྲག་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་པ་འཛག་ལ་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །རྨ་ཉིས་རྩིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོར་གཅིག་གིས་བསྣུན་ལ་དེ་དང་ཉེ་བར་ཡང་བསྣུན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་བར་ཆད་པའི་རྨ་ནི་མཚོན་གྱིས་ལན་ཅིག་བཅད་པའི་སྟེང་དུ་ཡང་བརྣན་པའོ། །རབ་ཏུ་འཕྱང་བའི་རྨ་ནི་རུས་པའི་ལྷག་མ་ཙམ་གྱིས་འབྲེལ་ཏེ་འཕྱང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡན་ལག་ལྷུང་བའི་རྨ་ནི་ཡན་ལག་འུར་པོར་ཆད་དེ་ས་ལ་ལྷུང་བའོ། །རྡུ་བ་ཟུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྨ་ནི་ མཆོན་རྩེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལུས་ལ་ཟུག་སྟེ། ཁོང་པར་ཞུགས་པ་མ་གཏོགས་པར་མཚོན་ནང་དུ་ལུས་པའོ། །བསྣུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནད་དུ་བསྣུན་པའོ། །གྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྨ་ནི་ཁྲག་དང་རྐང་གཉིས་འབྲེལ་བར་འཁྲུགས་པའོ། །མཚོན་གྱིས་དྲག་ཏུ་བསྣུན་ཞིང་ཕོག་ན་ནི། རྨ་ཁ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེན་པོར་སོང་སྟེ། རུས་པ་དང་མཚམས་བྱེ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྨ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཤིང་མངར་དང་མར་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་ལ་ནི། བ་བླའི་འབྲུ་མར་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུའོ། །སྨས་ཏེ་ཁྲག་མང་པོ་བྱུང་ཞིང་ཚ་བ་སྐྱེས་ན་དེ་གཞི་ལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨན་མངར་བ་དང་བསིལ་བའི་སྨན་སྣུམ་པ་དང་བཅས་པ་རྨ་ཁར་བླུགས་སོ། །གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བའི་རྨ་ཁ་རྒྱ་ཆེན་པོར་སོང་ན་ནི་རུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་བས་བསྐུ་ཞིང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་བསིལ་བའི་སྨན་རྣམས་ཀྱང་སྦྱར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱང་བ་དང༌། སྨྱུང་བ་བྱ་བ་
Chinese
以及，甜木，卡兰扎的种子，这些用酥油如法熬制后涂抹，对伤口小，因击中要害而流脓，伤口深且伴有疼痛，伤口蔓延有益，能使其愈合生长。伤口愈合品，第二十五品完。然后讲述突发伤口愈合品。其中，突发伤口是，立即被刀剑等所伤而产生的。虽然伤口产生的部位也无边无际，但暂时讲述被伤的八种伤口，即：皮肤被剥，伤口双层出现，完全断裂，严重悬挂，肢体掉落，刺入，击中要害，以及挫伤。其中，皮肤被剥的伤口是仅仅皮肤被剥，渗出少量血清或少量血液，且伴有疾病。伤口双层出现是，先被击中一次，然后在靠近的地方又被击中。完全断裂的伤口是，用刀剑砍了一次之后又加重砍击。严重悬挂的伤口是，仅由骨头的残余部分连接而悬挂着。肢体掉落的伤口是，肢体整个断裂掉落在地上。刺入的伤口是指，刀尖非常细小刺入身体，除了进入内脏之外，刀留在体内。击中是指击中要害。挫伤是指血液和筋脉相互混杂。如果被刀剑猛烈击中，伤口会变得宽大，骨头和关节会分离。如此这般突发伤口，用甜木和酥油混合涂抹。或者，对于非常疼痛的伤口，用少许温热的巴拉籽油涂抹。如果受伤后出血过多且发热，为了阻止其发展，将甜味和清凉的药物与油性药物一起倒入伤口。如果突发伤口变得宽大，为了使其闭合，用蜂蜜和酥油混合涂抹，并加入消除胆病的清凉药物。之后，用药浴清洁身体，并进行斋戒。
English
and, sweet wood, karanja seeds, these are boiled with ghee according to the method and applied, it is beneficial for small wounds, pus flowing due to hitting the vital point, deep wounds with pain, and spreading wounds, and can make them heal and grow. The chapter on healing wounds, the twenty-fifth chapter, is complete. Then, the chapter on healing sudden wounds will be explained. Among them, sudden wounds are those that occur immediately from being injured by swords, etc. Although the places where wounds occur are also limitless, for the time being, eight types of wounds caused by injury will be explained, namely: skin being peeled off, wounds appearing in two layers, complete fracture, severe hanging, limbs falling off, being pierced, hitting the vital point, and contusions. Among them, a wound where the skin is peeled off is where only the skin is peeled off, seeping a small amount of serum or a small amount of blood, and is accompanied by disease. A wound appearing in two layers is when it is hit once first, and then hit again near that place. A completely fractured wound is when it is cut once with a sword and then the cut is deepened. A severely hanging wound is when it is connected only by the remaining part of the bone and hangs. A wound where a limb falls off is when the limb is completely broken and falls to the ground. A pierced wound refers to a very thin tip of a knife piercing the body, and the knife remains inside the body except for entering the internal organs. Hitting refers to hitting the vital point. A contusion refers to blood and tendons being mixed together. If hit violently by a sword, the wound will become wide and the bone and joints will separate. Thus, for sudden wounds, apply a mixture of sweet wood and ghee. Or, for very painful wounds, apply a little warm bala seed oil. If there is a lot of bleeding and fever after the injury, in order to prevent it from developing, pour sweet and cooling medicines together with oily medicines into the wound. If a sudden wound becomes wide, in order to close it, apply a mixture of honey and ghee, and also add cooling medicines that eliminate bile diseases. After that, cleanse the body with a medicinal bath and practice fasting.
Tibetan
དང༌། ཟས་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་རྟག་ཏུ་གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་པགས་པ་བཤུས་པའི་རྨ་དང༌། གྲུགས་པའི་རྨ་གཉིས་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེ་གཉིས་ནི་འཛག་པ་ཉུང་ཞིང་མྱུར་དུ་སྨིན་པས་སོ། །རྨ་གཞན་ནི་ཕལ་ཆེར་རྨ་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཁྲག་མང་དུ་འཛག་ཅིང་ཟད་པས། རླུང་འཁྲུགས་ནས་ཟུག་གཟེར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་དང༌། བླུགས་པ་དང༌། དུགས་དང༌། བསྐུ་བ་དང༌། བྱུག་པ་དང༌། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་རྣམས་བྱའོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་ལ་འཕྲལ་གྱི་གསོ་བ་དེ་དག་བྱས་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བཞག་གོ །དེ་ལྟར་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་འདས་ཏེ། ཟུག་གཟེར་གྱི་ཤུགས་གློད་པ་དང༌། དེའི་འོག་ཏུ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་སྤྱད་དོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་རྨ་སྤྱིའི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རེ་རེའི་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་པགས་པ་བཤུས་པའི་རྨ་ལ་ནི་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ཞིང་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མྱུར་ དུ་རྨ་ལ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་རོ། །རྨ་ཉིས་རྩེག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་འདག་གུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་ཆད་པ་དང༌། རབ་ཏུ་འཕྱང་བའི་རྨ་ལ་ནི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཙེམས་ཏེ་བཅིངས་ལ་རྣག་གཟགས་ཤིང་བཙིར་བར་བྱའོ། །མཚོན་གྱིས་མིག་བཅར་བ་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ༌། །གང་གི་མིག་གནས་ནས་བསྐྱོད་དེ་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་འཕྱང་བ་ལ་ནི་སྔ་མའི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཞག་ལ། སྨན་པས་མིག་གི་དབུས་སུ་རྩ་ལས་གཏར་ཞིང་པདྨའི་འདབ་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བཙིར་ཞིང་ཁྲག་གཟག་གོ །དེ་ནས་མར་གྱིས་བསྐུ་བ་དང༌། སྣ་སྨན་དང་མིག་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཤིང་མངར་དང༌། ཛི་བ་ཀ་དང༌། ཟངས་རྩི་བ་དང༌། ཨུཏྤ་ལ་དང༌། དེ་རྣམས་རའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན། མིག་ནད་སྣད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །མཚོན་གྱིས་སྣད་དེ་མིག་ཕུགས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་མགུལ་བ་བསྡམས་པ་དང༌། སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་པ་དང༌། ལུད་པ་དང༌། སྦྲིད་པ་འབྱུང་བའི་ཐབས་བྱ་བ་དང༌། དབུགས་རྔུབ་ཅིང་བསྡམས་པ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་མིག་སྣད་པའི་གསོ་བ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །རྣ་བ་སྣད་ཅིང་སྨས་ཏེ་གནས་ལས་ཉམས་ན་ནི། རྨ་བཙེམས་ལ་རྨའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཏིལ་མར་གྱིས་དགོང་ངོ༌། །ལྷག་པར་མཚོན་གྱིས་བཅད་དེ་སྨས་ན་ནི་རྨའི་ནང་ནས་རླུང་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་མྱུར་དུ་རྨ་གཉིས
Chinese
并且，在饭后要经常进行放血。其中，对于擦伤和挫伤两种伤口，要特别按照上述的程序进行处理。因为这两种伤口出血少，而且很快就会成熟。其他的伤口大多会发生更多的损伤，因为出血过多而耗尽，导致风紊乱而产生疼痛。对于这种情况，应该使用与平息风的药物混合的饮料、灌肠、熏蒸、涂抹、敷药和柔软的油膏。对于突然发生的伤口，在进行紧急处理后，放置七天。这样经过七天后，疼痛的强度会减轻，然后使用上述的程序。以上所说的这些，是针对一般伤口的处理方法。现在要分别说明每种伤口的治疗方法。对于擦伤，为了减轻剧烈的疼痛，应该立即在伤口上涂抹药粉。对于双层伤口，应该涂抹黏土等物质。对于完全断裂和严重下垂的伤口，应该按照程序进行缝合和包扎，并挤出脓液。用武器刺伤眼睛是无法治愈的。如果眼睛从原来的位置移开，向外突出并下垂，应该将其放回原来的位置。医生应该在眼睛中央的血管上放血，并在两片莲花瓣之间挤压，使血液流出。然后用酥油涂抹，并进行滴鼻药和眼药的程序，这样会有好处。将甘草、吉瓦卡、铜叶、乌 উৎপala（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思：乌 উৎপala，utpala，utpala，青莲花）等与羊奶一起煮沸，然后滴入眼睛，这是战胜所有眼病的最佳方法。如果武器刺入眼睛深处，应该采取收紧颈部、催吐、排痰、引起喷嚏的方法，并进行吸气和屏住呼吸等措施，这样会有好处。或者，进行治疗眼部损伤的方法也会有好处。如果耳朵被刺伤或损伤，并且偏离了原来的位置，应该缝合伤口，并用芝麻油来治疗所有的伤口疾病。特别是，如果被武器切割和损伤，伤口内会产生气体，对于这种情况，应该立即处理两个伤口。
English
And, after meals, bloodletting should be performed regularly. Among them, for the two types of wounds, abrasions and contusions, the above procedures should be followed in particular. Because these two types of wounds bleed less and mature quickly. Other wounds mostly cause more damage, because excessive bleeding leads to exhaustion, causing wind disorders and pain. For this situation, drinks mixed with wind-pacifying medicines, enemas, fumigation, application, poultices, and soft ointments should be used. For sudden wounds, after emergency treatment, leave them for seven days. After seven days, the intensity of the pain will be reduced, and then the above procedures should be used. What has been said above is the treatment method for general wounds. Now, the treatment methods for each type of wound will be explained separately. For abrasions, in order to reduce severe pain, medicinal powder should be applied to the wound immediately. For double-layered wounds, clay and other substances should be applied. For completely severed and severely drooping wounds, the wound should be sutured and bandaged according to the procedure, and pus should be squeezed out. Stabbing the eye with a weapon is incurable. If the eye moves from its original position, protrudes outward, and droops, it should be returned to its original position. The doctor should bleed from the blood vessel in the center of the eye, and squeeze between two lotus petals to allow blood to flow out. Then, applying ghee and performing nasal drops and eye medicine procedures will be beneficial. Boil licorice, Jivaka, copper leaf, উৎপala（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思：乌 উৎপala，utpala，utpala，blue lotus）etc. together with ewe's milk, and then instill it into the eye, which is the best method to overcome all eye diseases. If a weapon penetrates deep into the eye, measures such as tightening the neck, inducing vomiting, expelling phlegm, causing sneezing, and inhaling and holding the breath should be taken, which will be beneficial. Alternatively, treating eye injuries will also be beneficial. If the ear is stabbed or damaged and deviates from its original position, the wound should be sutured and all wound diseases should be treated with sesame oil. In particular, if it is cut and damaged by a weapon, gas will be generated inside the wound, and in this case, the two wounds should be treated immediately.