Tibetan
ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་ན་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྨ་སྐྲངས་པར་གྱུར་ན་ནི། རྒྱུན་དུ་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་མེས་ཚིག་པ་ལ་ཡང་མེ་དེ་ཉིད་ལ་བདུགས་པས་ཕན་པ་བཞིན་དུ་གང་གི་རྨ་སྐྲངས་ཤིང་མཁྲང་ལ་མདོག་ནག་པར་འགྱུར་ཞིང་ན་བ་དང་བཅས་ལ། དུག་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་སྲིན་བུ་པད་བ་ལ་སོགས་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ༌། །དེ་ལྟར་ཁྲག་ངན་དང་བྲལ་བར་ལྟ་ན་དེ་མ་ཐག་སྐྲངས་པ་དང༌། མདོག་དམར་བ་དང། ཟུག་གཟེར་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཁྲག་ཕྱུང་བཞིན་དུ་སྨན་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཅི་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་འོ་མ་དང༌། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་ལན་བརྒྱ་སྦྲུས་པའི་མར་དང་ལྡན་པར་བྱས་ནས་བསྐུས་ན། སྔ་མ་མ་སྐམས་པར་ཕྱིས་ཀྱང་ བསྐུས་ལ་ཞག་རེར་དེ་ལྟར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱ་བ་ཡང་བསྐུ་བའི་ཞག་ལ་སྦྱར་གྱི། སྦྱར་ནས་ཞག་ལོན་པ་མི་རུང་ངོ༌། །བྱུག་པ་དང༌། བླུགས་པ་དང༌། བསྐུབ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཕྲལ་ལ་བྱས་པ་ཅན་གྱི་རྙིངས་པ་མི་ཕན་ནོ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་དང༌། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང༌། ཨ་ཤྭདྠ་དང༌། པླཀྵ་དང༌། ལྕང་མ་དང༌། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤུན་ལྤགས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ལྡེ་གུར་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན། སྐྲངས་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲང་པ་མཁྲང་ཞིང་སྲ་བ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ཞིང་ཁྲག་འཛག་བཞིན་དུ་རྨ་སྐྲངས་ཤིང་ན་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི། དུགས་དང་གཤེར་སའི་ཤ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པའི་ཟས་དང༌། ཟར་མ་དང༌། ཏིལ་མར་བརྔོས་ཏེ། འོ་མ་དང་བཏགས་ལ་བསྐུས་ན། རྨ་ན་ཞིང་ན་ལ་སྐྲངས་པ་ཚབས་ཆེ་བ་ཡང་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་གིས་རྨ་སྐྲངས་པ་ལ་ནི་སྲ་ལ་བརྟན་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ནུས་པ་སྣུམ་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་འོད་མའི་སྦུ་གུ་ནས་རིམ་གྱིས་དུགས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྐངས་པ་སྙི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལག་པའི་མཐིལ་ལམ་མཐེ་བོས་མཉེ་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ན་ས་དང༌། གྲོ་དང༌། མོན་སྲན་སྡེའུ་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ལྡེ་གུར་བསྐུས་ན་ཡང་སྐྲངས་པ་སྙི་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན་དུགས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་རྨ་སྨིན་ན་ནི་ཞི་བར་འགྱུར་ལ་མ་སྨིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དུགས་ནི། རྒྱ་ཤུག་དང༌། ཏིལ་དང། ཟར་མ་དང༌། རྒྱམ་ཚ་དང༌། ཕབས་དང༌། རུ་རྟའི་ཕྱེ་མ་དང༌། སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་བའི་ཟན་དྲོན་གྱིས་གླན་པའི་དུགས་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ལེགས་པར་སྨིན་ན་ནི་སྐྲང་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མཐོན་པོར་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བཙིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་འམ་སྐྱིད་དེ་བ་དག་དྲག་ཏུ་བཙིར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མི་བཟོད་པ་ལ་ནི་གུ་གུལ་དང༌། ཟར་མ་དང༌། བ་བླ་དང༌། གཙང་སྨན་ཁྲོན་བུ་དང༌། རྟའི་རྟུག་པ་དང༌། ཐལ་སྨན་གྱི་སྨན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྲང་པ་སྨིན་པ་ལ་རང་རྡོལ་དུ་གཞུག་གོ །རྨ་ནང་དུ་འཁྱིམས་ཏེ་ ཕྱིར་བྱུང་དུ་མ་འདོད་ན། ཕན་ཚུན་མཆེད་པར་རྒྱུ་ཞིང་གནས་རྣམས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་སྣུམ་མེད་སྨན་གྱིས་རྣགས་དབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་རྨ་ནང་དུ་བསྐུས་ལ་རྣག་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་གོ །རྨ་སྐོམས་པར་གྱུར་ན་ནི་འཇིབ་སྨན་དང༌། སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །འཇིབ་སྨན་དང་བྱུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྨ་ཁར་མི་བསྐུ་སྟེ། སྦྱོར་བ་དེ་དག་བྱས་ན་ཉེས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་ལ་འཇིབ་སྨན་ནི་བོད་སྲན་དང༌། ནས་དང༌། གྲོ་དང༌། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང༌། བྲ་བོ་དང༌། གཞན་ཡང་སྨན་སྤྱི་བག་ཅན་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ལ་འཇིབ་རྩི་བྱའོ། །གཅིན་ནད་དང༌། མཛེ་ནད་ཀྱི་རྨན་ཚབས་ཆེར་རེད་པ་ལ་ནི་བྱིའུ་རུག་པ་དང༌། དོང་གའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་སྨན་བདུན་བདུན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང༌། ནིམ་པའི་འོ་མ་བསྐོལ་བས་བཀྲུའོ། །རྨ་དག་པ་ཡང་རུང་མ་དག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྨན་ལྔའི་ཤུན་ཕྲགས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང༌། ཏིལ་དང༌། ཤིང་མངར་དང༌། དུར་བྱིད་དང༌། དན་ཏི་དང༌། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང༌། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང༌། རྒྱམ་ཚ་དང༌། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་བསྐུས་ན་རྨ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་ཁ་ཚིགས་དང་གནད་རྣམས་སུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་དུར་བྱིད་དང༌། དནྟི་དང༌། ལང་ག་ལི་དང༌། རྒྱམ་ཚ་དང༌། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བུ་ཕྲ་མོ་བྱས་ཏེ། རྨ་ནང་དུ་བཅུག་ན་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་གིས་རྨ་ཟུག་གཟེར་དྲག་པོ་དང་བཅས་ཤིང་རྣག་ཁྲག་འཛག་པ་ལ་ནི་ནས་དང༌། གྲོ་དང༌། མོན་ཆ་ར་དང༌། ཤྲི་པྲེཥྚ་དང༌། ཐང་ཤིང་དང་མར་དང་བཅས་པའི་དུད་པས་བདུག་གོ །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་རྨ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུའོ། །རྨ་ཁ་སྐམས་ཤིང་ཤ་བྲི་ལ་རྨ་ཟབ་པ་ལ་ནི་ཤ་སྐྱེད་པའི་སྨན་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང༌། ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་དང༌། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང༌། བ་ལ་དང༌། ཏིལ་དང༌
Chinese
然后在它的下面使用药物，就会迅速痊愈。如果伤口肿胀，应经常进行清凉的治疗。就像人被火烧伤后，用同样的火烤也能有益一样，对于伤口肿胀、坚硬、颜色变黑、疼痛，并且带有毒素的伤口，尤其要用虫类、莲花等放血。这样观察到恶血排出后，肿胀、颜色发红、刺痛就会立即减轻。像这样放血的同时，将具有清凉功效的药物尽可能多地研磨，加入牛奶和红糖树的汁液中，再加入混合了一百次酥油的酥油，然后涂抹。在前一次未干之前就擦拭掉，然后继续涂抹，每天都这样做。这样做的时候，也要在涂抹的当天混合，混合后放置过久则不宜。涂抹、倾倒、覆盖等也都是立即制作的新鲜的才有效，陈旧的则无益。榕树（梵文天城体：न्यग्रोध，梵文罗马拟音：nyagrodha，汉语字面意思：榕树）、无花果（梵文天城体：उदुम्बर，梵文罗马拟音：udumbara，汉语字面意思：无花果）、菩提树（梵文天城体：अश्वत्थ，梵文罗马拟音：aśvattha，汉语字面意思：菩提树）、朴树（梵文天城体：प्लक्ष，梵文罗马拟音：plakṣa，汉语字面意思：朴树）、柳树，将这些树的树皮研磨成粉末，与酥油和蜂蜜混合后涂抹，是消除肿胀的最佳方法。因风引起的肿胀坚硬、疼痛剧烈、出血，像这样伤口肿胀疼痛的情况，可以用蒸汽和潮湿的肉制成的食物，以及芝麻和炒过的麻油，与牛奶混合后涂抹，可以减轻伤口疼痛，也能消除严重的肿胀。由黏液和风引起的伤口肿胀坚硬稳定，疼痛较轻，对于这种情况，可以用与消除黏液和风的药物混合的油进行涂抹，然后在下面用艾草管逐渐进行蒸汽熏蒸，之后为了使肿胀变软，用手掌或拇指揉搓。之后，将豌豆、小麦、野豌豆等煮熟后研磨成粉末，与蜂蜜混合涂抹，也能使肿胀变软。如果这样还不能缓解，就进行蒸汽熏蒸。对于这种情况，如果伤口成熟就会缓解，如果未成熟则不会。对于蒸汽熏蒸，可以使用乔松、芝麻、麻油、芒硝、青稞、芸香粉，以及用酸味食物混合的热面团进行覆盖的蒸汽熏蒸。
English
Then, applying medicine underneath it will quickly heal. If the wound becomes swollen, cooling treatments should be performed regularly. Just as a person burned by fire can benefit from being warmed by the same fire, for wounds that are swollen, hard, turn black, and are painful, especially bloodletting should be done with insects, lotuses, etc. Observing that the bad blood has been removed in this way, the swelling, redness, and stinging pain will immediately subside. While bloodletting is being done, grind as much of the medicine with cooling properties as possible, add it to milk and the juice of the sugar cane tree, and then add ghee that has been mixed a hundred times with ghee, and apply it. Wipe it off before the previous application dries, and continue to apply it, doing this every day. When doing this, mix it on the day of application. It is not good to mix it and leave it for a long time. Applying, pouring, covering, etc., are also only effective if they are freshly made. Old ones are not beneficial. Banyan (Sanskrit Devanagari: न्यग्रोध, Sanskrit Romanization: nyagrodha, literal meaning: banyan), fig (Sanskrit Devanagari: उदुम्बर, Sanskrit Romanization: udumbara, literal meaning: fig), bodhi tree (Sanskrit Devanagari: अश्वत्थ, Sanskrit Romanization: aśvattha, literal meaning: bodhi tree), plaksha (Sanskrit Devanagari: प्लक्ष, Sanskrit Romanization: plakṣa, literal meaning: plaksha), willow, grind the bark of these trees into powder, mix it with ghee and honey, and apply it. It is the best method for eliminating swelling. For swelling caused by wind, which is hard, firm, very painful, and bleeding, such as swelling and pain in the wound, food made from steam and moist meat, as well as sesame and roasted sesame oil, can be mixed with milk and applied to relieve the pain of the wound and eliminate severe swelling. For wound swelling caused by phlegm and wind, which is hard and stable with less pain, apply oil mixed with medicine that eliminates phlegm and wind, and then gradually fumigate with moxa sticks underneath it. After that, rub with the palm or thumb to soften the swelling. After that, boil peas, wheat, vetch, etc., grind them into powder, mix with honey, and apply it to soften the swelling. If it still does not subside, fumigate it. In this case, if the wound matures, it will subside, but if it does not mature, it will not. For fumigation, use juniper, sesame, sesame oil, mirabilite, barley, rue powder, and steam fumigation covered with hot dough mixed with sour food.
Chinese
赞颂完毕。如果成熟得好，就会在肿胀的一侧高高地聚集起来。对于这种情况，就应该根据情况进行挤压。对于非常幼小或娇嫩的，不能忍受剧烈挤压等操作的，可以使用没药、藏红花、巴拉、藏药川乌、马粪、灰药等药物，使肿胀成熟后自行破裂。如果不想让伤口向内蔓延，而是想让它向外扩散，并且已经侵入到各个部位，那么就应该用无油的药物涂抹在伤口内部，以便排出脓液，使其吸收脓液。如果伤口已经干燥，就应该避免使用吸吮药物和涂抹药物。这些吸吮药物和涂抹药物也不应该涂抹在伤口表面，如果采取这些措施，就不会出现问题。其中，吸吮药物包括青稞、大麦、小麦、小扁豆、荞麦以及其他具有一般药性的药物，将它们混合在一起制成吸吮药膏。对于淋病和麻风病引起的严重溃疡，应该用两种鸟粪科植物，首先用七种药物熬制的汤药清洗伤口。或者用苦瓜和印度楝树的乳汁熬制后清洗。无论是干净的伤口还是不干净的伤口，都可以用榕树等上述五种药物的树皮熬制的汤药清洗伤口。或者用苦瓜、芝麻、木香、杜尔维达、丹迪、两种黄花、印度楝树叶、青盐等混合制成的药膏涂抹，可以清洁伤口。如果伤口出现在关节和要害部位，可以用杜尔维达、丹迪、朗加利、青盐等与蜂蜜混合制成细小的药捻，塞入伤口内部，可以使其愈合。如果风引起伤口剧烈疼痛，并伴有脓血流出，可以用大麦、小麦、蒙恰拉、（梵文：Śrīpreṣṭa）、松木等与酥油一起熏蒸。对于血液和胆汁过多的伤口，应该用具有非常清凉功效的药物涂抹。如果伤口干燥、肌肉萎缩且伤口较深，就应该使用促进肌肉生长的药物，即榕树、松树类、阿湿婆गंध（梵文天城体：अश्वगंधा，梵文罗马音：Aśvagandhā，汉语字面意思：马的气味）、巴拉、芝麻等。
English
Praise be complete. If it matures well, it will gather high on one side of the swelling. For this situation, it should be squeezed as appropriate. For those that are very young or delicate and cannot tolerate drastic squeezing, etc., use guggul, saffron, bala, Tibetan medicine chuanwu, horse dung, ash medicine, etc., to allow the swelling to mature and rupture on its own. If you don't want the wound to spread inward, but want it to spread outward and it has penetrated into various parts, then you should apply oil-free medicine inside the wound to drain the pus and absorb the pus. If the wound has dried, sucking medications and ointments should be avoided. These sucking medications and ointments should also not be applied to the surface of the wound. If these measures are taken, no problems will occur. Among them, sucking medications include barley, wheat, lentils, buckwheat, and other medicines with general medicinal properties, which are mixed together to make a sucking ointment. For severe ulcers caused by gonorrhea and leprosy, two species of bird droppings should be used, first washing the wound with a decoction of seven medicines. Alternatively, wash with a decoction of bitter gourd and neem milk. Whether the wound is clean or unclean, the wound can be washed with a decoction of the bark of five medicines mentioned above, such as banyan. Alternatively, applying a paste made of bitter gourd, sesame, wood incense, durvida, danti, two kinds of yellow flowers, neem leaves, and rock salt can cleanse the wound. If the wound occurs in joints and vital parts, small medicated wicks made of durvida, danti, langali, rock salt, etc. mixed with honey can be inserted into the wound to heal it. If wind causes severe pain in the wound and is accompanied by pus and blood, fumigate with barley, wheat, monchara, (Sanskrit: Śrīpreṣṭa), pine, etc. with ghee. For wounds with excessive blood and bile, apply medicines with very cooling effects. If the wound is dry, the muscles are atrophied, and the wound is deep, medicines that promote muscle growth should be used, namely banyan, pine, ashwagandha (Sanskrit Devanagari: अश्वगंधा, Sanskrit Romanization: Aśvagandhā, Chinese literal meaning: horse's smell), bala, sesame, etc.