Tibetan
ན་ཚྭ་དང༌། དེ་རྣམས་བདར་བའི་ཁུ་བ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྣར་བླུགས་པ་དང་མཁུར་བ་སྤོ་བ་དང༌། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣུམ་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ༌། །སོ་ལྷག་གི་ནད་དང༌། སོ་དུམ་བུར་གོགས་པ་ གཉིས་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་གང་རྙེད་པས་སོ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །སོའི་ནད་སྲིན་བུ་ཅན་ནི་ཐོག་མར་བཏྲལ་ལ། གོང་མ་བཞིན་དུ་ཐལ་སྨན་གྱིས་བཏབ་སྟེ་ཁྲག་གཟགས་ལ། ཁྲག་ཟད་པ་དང་བསྲེགས་ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །སོ་ནད་ཤ་ཁ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི། ཨ་ཧྲིད་ཤྲ་དང་དནདའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱིས་སོ་བྲུད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཐལ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །སོ་ནད་དུམ་བུར་གོགས་པ་ལ་ནི་སོ་བརྩེ་བའི་གསོ་བ་རྣམས་འདིར་སྤྱད་དོ། །སོ་ནད་སྲིན་བུ་ཅན་སོ་མི་འགུལ་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་དུགས་བྱས་ལ་ཁྲག་དབྱུང་ངོ༌། །སྣུམ་ཆོས་བྱ་བ་དང༌། བྱུག་པ་དང༌། མཁུར་བར་བཅང་བ་དང༌། སྣར་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང༌། སྣུམ་དང་བཅས་པར་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ༌། །སོའི་ནད་ཁོང་སྟོང་དུ་འདུག་པ་ལ་ནི་བུ་རམ་མམ། སྦྲ་ཚིལ་གང་ཡང་རུང་བས་ནང་སྟོང་པ་བཀང་སྟེ་བསྲེག་པ་འམ། ཡང་ན་ཤིང་ལོ་མ་བདུན་པ་དང༌། ཨརྒའི་ལོ་མས་བཀང་ན་སྲིན་བུའི་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་སོ། །ཤིང་ཀུན་དང༌། ཀད་པ་ལ་དང༌། ནག་ཚུར་དང༌། སྭརྫི་ཀ་དང༌། རུ་རྟ་དང༌། བྱི་དང་ག་དང༌། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སོ་ལ་གདབ་པ་དང༌། ཡང་ན་ཕྱེ་མ་དེ་ཉིད་རས་ལ་བསྒོས་ཏེ་སོ་ལ་གདབ་ཅིང་གླན་ན་སོའི་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་སྨན་དེ་ཉིད་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བས་མཁུར་བར་བཅངས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜ་དང༌། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང༌། བྷུ་ག་དམ་པ་དང༌། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཅང་ངོ༌། །གསོ་བའི་སྦྱོར་བ་མང་དུ་བྱས་ཀྱང་ནད་མ་ཞི་སྟེ། ནད་གཏིང་ཟུག་པ་ལྟ་ན་དང་པོ་སྐམ་པ་ཆུང་ངུའམ། སོ་དབྱུང་བའི་སྤྱད་ཀྱིས་སོ་ཐོག་མར་རྩ་བ་ནས་དབྱུང་ངོ༌། །དེ་ནས་ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་མཁུར་བར་བཅང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་བི་ད་རི་དང༌། ཤིང་མངར་དང༌། ཤྲིང་ག་ཏ་ཀ་དང༌། རྒུན་འབྲུ་དང༌། ཏིལ་མར་དང༌། དེའི་བཅུ་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སོ་དབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་ནི། ལུས་སྐམ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བ་དང༌། རྒན་པོ་དང་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་ཡ་སོ་དང་དེ་དག་དབྱུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕྱུང་ན་ནི་བླ་བརྣན་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ ཡིན་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཕྱུང་བ་ལྟ་ན་ནི་སྣུམ་པ་དང༌། མངར་བ་དང༌། བསིལ་བའི་རིམ་པ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །སོ་ནད་ཁྲག་མང་དུ་བྱུང་སྟེ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེས་པ་ལྟ་ན་ནི་གླ་སྒང་དང༌། ཨརྫུ་ནའི་ཤུན་པ་དང༌། འབྲས་བུ་གསུམ་དང༌། སྲི་ཡང་ཀུ་དང༌། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང༌། བཅའ་སྒ་དང༌། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པས་གདབ་པ་འམ་སྨན་དེ་ཉིད་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་སྤོ་བར་བྱ་བ་དང༌། སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་སྣར་བླུགས་པ་རྣམས་བྱའོ། །སོ་རྙིལ་གྱི་ནད་ཨུ་པ་ཀུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཆུ་ཚན་མཁུར་བར་བཅངས་ཏེ་དུགས་བྱའོ། །དེ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབྱིབས་འདྲ་བ་དང༌། ཤིང་ཤ་ཁའི་ལོ་མ་འདྲ་བའི་མཚོན་གྱིས་ལན་མང་དུ་བྲུད་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མར་གྱི་སྙིང་ཁུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་དང༌། བྲི་ཡང་ཀུ་དང༌། རྨ་ཤིང་དང༌། རྒྱམ་ཚ་དང༌། བཙག་དང༌། རུ་རྟ་དང། བཅའ་སྒ་དང༌། ན་ལེ་ཤམ་དང༌། ཤིང་མངར་དང༌། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང༌། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མཁུར་བ་སྤོ་ཞིང་བཅངས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་མར་གྱི་སྙིང་ཁུ་འམ་ཏིལ་མར་གང་ཡང་རུང་བ་མཁུར་བར་བཅིང་ངོ༌། །སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་དང་མར་སྦྱར་བ་ནི་སྣ་སྨན་དང་མཁུར་བར་བཅང་བར་བཟང་ངོ༌། །སོ་ནད་འབུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་དུགས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བཅད་པ་དང༌། དབུག་པ་དང༌། བྲུད་པ་རྣམས་བྱའོ། །དེ་ནས་ཤིང་མངར་དང༌། སྭརྫི་ཀ་དང༌། བཅའ་སྒ་དང༌། རྒྱམ་ཚ་དང༌། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་པོ། །སོ་རྙིལ་གྱི་འབྲས་ནད་ལ་ནི་སྨན་ཚ་བ་དང༌། རྣོ་བ་དང༌། དྲོ་བ་དང༌། རྩུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཁུར་བ་བཅང་བ་དང༌། བསྐུ་བ་རྣམས་བྱའོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང༌། རུ་རྟ་དང༌། བ་སྤྲུ་བ་དང༌། སྐྱེར་པ་དང༌། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བྲུད་པར་བྱའོ། །སྨན་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་སྨིན་དུ་མི་གཞུག་པར་མཚོན་གྱིས་བསྲུང་ངོ༌། །གལ་ཏེ་སྨིན་པ་ལྟ་ན་ནི་མཚོན་གྱིས་དབྲལ་ལ་ཚོས་པ་ཉིད་དུ་བསྲེག་གོ །རྙིལ་གྱི་ནད་ཁོང་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་མཚོན་གྱིས་བཅད་པ་འམ་བྲུད་དེ་དེའི་འོག་ཏུ་སེང་ཕྲོམ་དང༌། གླ་སྒང་དང༌། ཤུ་ཏི་དང༌། འབྲས་བུ་གསུམ་དང༌། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང༌། རྨ་ཤིང་དང༌། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང༌། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་གདབ་པར་བྱའོ། །སྨན་དེ་དག་ཉིད་ཀད་པ་ལ་དང་བཅས་པར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་པ་མཁུར་བར་བཅད་བར་བྱའོ། །ཤིང་མངར་དང༌། སེང་ཕྲོམ་དང༌། དཱུར་བ་དཀར
Chinese
盐和，将那些沥出的汁液配制成药。滴鼻和移动脸颊，食物等等也暂时像那样与油混合给予。对于牙齿残余之病和，牙齿断裂成碎片，这两种情况，用任何能找到的灰药涂抹牙齿。对于牙齿的虫病，首先要拔掉。像前面一样用灰药涂抹后放血。血止住后烧灼，做所有治疗伤口的程序。对于名为牙病肉喀惹的病，用阿赫瑞达和丹达的根两种来刮牙。在那之后，用灰药粉末与蜂蜜混合涂抹。对于牙齿断裂成碎片的病，将所有固定牙齿的治疗方法用在这里。对于牙齿的虫病牙齿不动的病，首先进行熏蒸然后放血。做油浴，涂油，含在脸颊里，滴鼻等等，与消除风的药物和油一起混合给予。对于牙齿病空在里面的情况，用红糖或者蜂蜜，无论哪个都可以，将里面空的地方填满后烧灼，或者用七叶树叶和，阿嘎的叶子填满，就能消除虫子的刺痛。毛茛和，豆蔻和，黑茴香和，碱和，芸香和，菖蒲和，那些的粉末涂在牙齿上，或者将那个粉末浸在布里，涂在牙齿上并敷上，就能消除牙齿的刺痛。或者将那个药用芝麻油煮后含在脸颊里也有好处。或者蓖麻和，两种刺茄和，布嘎达姆巴和，将那些煮后的汁液含在脸颊里。做了很多治疗的配方病也没有减轻，如果病深入内部，首先用小钳子或者，用拔牙的工具首先从根部拔出牙齿。然后将甘草粉末与芝麻油混合含在脸颊里。在那之后，将药物比达日和，甘草和，什陵嘎达嘎和，葡萄和，芝麻油和，它的十倍的牛奶一起煮，剩下的油配制成鼻药。对于那些不能拔牙的情况是，身体干燥且虚弱和，老年人和被风病折磨的人，不要拔上牙和那些牙齿，如果拔了就会出现很多并发症。关于那个ྟར་ 如果是要拔牙，那么用油性、甜味和清凉的药依次使用会有好处。如果牙病出血过多，是由于寒冷等原因引起的，那么用甘草、阿 Arjuna 的树皮、三种果实、小豆蔻、诃子、姜，以及这些药的粉末与蜂蜜混合后涂抹，或者将这些药煎煮后的汁液含在口中，或者将甜味药材与芝麻油混合后滴鼻。对于牙龈疾病，即所谓的“乌帕库沙”，可以用热水含在口中进行熏蒸。然后用形状像轮子的，或者像榆树叶子的器械多次刮擦。之后，用黄油的精华与蜂蜜混合后涂抹。用樟脑、小豆蔻、疗伤树、盐肤木、白菖蒲、芸香、姜、甘松、甘草、诃子，以及这些药材煎煮后的汁液，保持温热，含在口中。之后，将黄油的精华或者芝麻油含在口中。将甜味药材与黄油混合，用于滴鼻和含漱效果很好。对于牙病肿胀，首先进行熏蒸，然后进行切割、穿刺和刮擦。之后，用甘草、碱花、姜、盐肤木以及这些药材的粉末涂抹。对于牙龈的囊肿，用辛辣、锐利、温热和粗糙的药物含漱和涂抹。用毛茛、芸香、青稞、诃子以及这些药材的粉末进行刮擦。用具有清凉功效的药物来防止其成熟，用器械保护。如果已经成熟，那么用器械切开，然后烧灼。对于牙龈的空洞疾病，首先用器械切割或刮擦，之后用儿茶、甘草、小豆蔻、三种果实、诃子、疗伤树、樟木，以及这些药材的粉末与蜂蜜混合后涂抹。将这些药材与牛奶一起煎煮后的汁液含在口中。用甘草、儿茶、白茅根
English
Mix salt and the juice extracted from them into medicine. Nasal instillation and moving the cheeks, food, etc., should also be temporarily administered mixed with oil as appropriate. For the disease of residual teeth and teeth broken into pieces, the teeth should be smeared with any ash medicine that can be found. For tooth disease with worms, first extract it. As before, apply ash medicine and let blood. After the blood stops, cauterize and perform all the procedures for healing wounds. For the disease called tooth disease 'Sha Kha Ra', scrape the teeth with the roots of Ahrida and Danda. After that, apply a mixture of ash medicine powder and honey. For the disease of teeth broken into pieces, all the treatments for fixing teeth should be used here. For tooth disease with worms and immobile teeth, first fumigate and then draw blood. Oil baths, application of oil, holding in the cheeks, nasal instillation, etc., should be administered mixed with wind-eliminating medicines and oil. For the condition of tooth disease being empty inside, fill the empty space inside with jaggery or honey, whichever is available, and then cauterize, or fill it with seven-leaf tree leaves and Arga leaves to eliminate the stinging pain of worms. Costus and, cardamom and, black cumin and, alkali and, rue and, Acorus calamus and, the powder of those should be applied to the teeth, or soak that powder in cloth, apply it to the teeth and bandage it to eliminate toothache. Alternatively, boiling that medicine with sesame oil and holding it in the cheeks is also beneficial. Alternatively, castor oil and, both types of Brihati and, Bhugadamba and, the juice of those boiled should be held in the cheeks. Even though many healing formulas have been made, the disease has not subsided. If the disease is deeply rooted, first use small forceps or, use a tooth extraction tool to first extract the tooth from the root. Then, a mixture of licorice powder and sesame oil should be held in the cheeks. After that, boil the medicines Vidari and, licorice and, Shringataka and, grapes and, sesame oil and, ten times its amount of milk together, and the remaining oil should be prepared as a nasal medicine. For those who should not have teeth extracted, such as those with dry and weak bodies, the elderly, and those afflicted with wind diseases, do not extract the upper teeth and those teeth, because if they are extracted, many complications will occur. About thatྟར་ If extraction is needed, then using oily, sweet, and cooling substances in sequence will be beneficial. If there is excessive bleeding from a tooth disease, caused by coldness, etc., then apply licorice, Arjuna bark, three fruits, cardamom, haritaki, ginger, and the powder of these mixed with honey, or hold the decoction of these same medicines in the mouth, or instill sweet medicines mixed with sesame oil into the nose. For gum disease called "Upakusha," hold hot water in the mouth and fumigate. Then, scrape repeatedly with an instrument shaped like a wheel or like an elm leaf. After that, apply the essence of butter mixed with honey. Use camphor, cardamom, wound-healing tree, sumac, calamus, rue, ginger, nard, licorice, haritaki, and hold the decoction of these herbs, lukewarm, in the mouth. After that, hold either the essence of butter or sesame oil in the mouth. Mixing sweet medicines with butter is good for nasal medicine and holding in the mouth. For tooth disease swelling, first fumigate, then cut, puncture, and scrape. Then, apply the powder of licorice, alkali flower, ginger, sumac, and these herbs. For cysts of the gums, hold and apply hot, sharp, warm, and rough medicines in the mouth. Scrape with the powder of buttercup, rue, barley, haritaki, and these herbs. Protect with an instrument, preventing maturation with medicines that have a cooling effect. If it has matured, then cut it open with an instrument and cauterize it. For the disease of empty gums, first cut or scrape with an instrument, then apply catechu, licorice, shuti, three fruits, haritaki, wound-healing tree, camphor wood, and the powder of these herbs mixed with honey. Hold the decoction of these medicines boiled with milk in the mouth. Use licorice, catechu, white durva