Tibetan
ག་དང་འདྲ་བ་འཛག་པ་དེ་ནི་ལྐོག་མའི་འབྲས་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ལྐོག་མ་ནས་ལྕེའི་ཐ་མའི་བར་དུ་སྨིན་མི་ཤེས་པར་སྐྲང་ཞིང་ཁྲག་དང་བཅས་པར་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལྐོག་མའི་ནད་རྨེན་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་དང་ཚིལ་གྱིས་སྐྲངས་པ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཕེལ་ཞིང༌། རླིག་པ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་དུ་གློ་བར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ལྐོག་མའི་ནད་ལྦ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་དེ་ཉིད་རྩ་གནག་ཅིང་ཤས་ཆེར་ན་བ་དང༌། རྩ་སྔོ་བསངས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་དང༌། ལྐོག་མ་དང། རྐན་སྐམས་པ་དང༌། ལྕེས་རོ་མི་ཚོར་བ་དེ་ནི་རླུང་གི་ལྐོག་མའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལྐོག་མའི་ལྦ་བ་ནི་བརྟན་པ་དང༌། མདོག་དཀར་བ་དང༌། རེག་ན་གྲང་བ་དང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ། ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་ན་ནི་ལྐོག་མ་དང་རྐན་བད་ཀན་གྱིས་རླུང་གཡོས་ཤིང་ཁ་མངར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་དང་ཚིལ་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལྐོག་ནད་ལྦ་བ་ཆེར་སྐྱེས་ན་ནི་དྲོད་མེད་པ་དང༌། ལུས་ལ་ཆེར་མཆེད་པ་དང༌། སྒྲ་ངར་ངར་པོར་འདོན་ཅིང་སྐད་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་གྱིས་རླུང་བཀག་སྟེ་མགུལ་པ་སྐམས་ཤིང་སྐད་འགགས་པ་དང༌། ཏ་མྱ་འཁྲུགས་པ་དང༌། རྟག་ཏུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལྐོག་མའི་ནད་སྐད་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་གིས་ཁའི་ནང་ཀུན་དུ་རྨ་སྐྱེད་དེ། རྨ་དེ་ཡང་མདོག་དམར་སྐྱར་འདུག་པ་དང༌། རྩུབ་པ་དང༌། ཕན་ཚུན་འཕོ་བ་དང༌། མཆུ་ཤིན་ཏུ་དམར་བ་དང༌། པགས་པ་འགུལ་བ་དང༌། ལྕེས་གྲང་བ་མི་བཟོད་པ་དང༌། ལྕེ་བསྒུལ་ དཀའ་བ་དང༌། འགགས་པ་དང༌། ཚེར་མ་གཤིབས་པ་ལྟར་འདུག་པ་དང༌། ལྕེ་འབྱིན་པར་དཀའ་བ་དེ་ནི་ཁའི་ནད་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་དང༌། སྐྲན་དང༌། བད་ཀན་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་ཀྱི་རླུང་རང་གི་གནས་ནས་ཉམས་པར་བྱས་ནས་སྟོད་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཁ་དྲི་མི་ཞིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཨུར་དྷ་གྷུ་ད་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁའི་ནད་ནི་སྨིན་པ་དང༌། ཚ་འུར་འུར་པོ་དང༌། དབུགས་གྲང་མོ་རྔུབ་འདོད་པ་དང༌། ཁ་བྲོ་བ་དང༌། སྣད་པ་རྨའི་སྟེང་དུ་ཐལ་སྨན་བླུགས་པ་སྙམ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ཁ་ནད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཁའི་ནད་ནི་ཁ་མངར་བ་དང༌། གཡའ་བ་དང༌། རྨ་འབྱིལ་བག་ཅན་དུ་ཡང་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་མཁུར་ཚོས་ཀྱི་ནང་དུ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་མདོག་གནག་ཅིང་སྐྱ་བ་སྐྱེས་ཏེ་བདར་ཞིང་བཅད་དེ་མཉེས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ནི་ཕྱིར་ཞིང་ཐུ་བར་བྱེད་དོ། །ནད་གཞི་འདུས་
Chinese
像“嘎”字一样流脓的就是喉咙的肿瘤疾病。从喉咙到舌头末端，无法成熟地肿胀并伴有血液而稳定存在的，就是喉咙的淋巴结疾病。因风、痰和脂肪肿胀，长时间发展，像睾丸一样在外部突然生长的，就是喉咙的甲状腺肿疾病。或者，它本身脉络发黑且非常疼痛，脉络被青蓝色覆盖，喉咙和口腔干燥，舌头无法感知味道，这就是风引起的喉咙疾病。由痰引起的喉咙甲状腺肿是稳定的，颜色是白色的，触摸时是寒冷和沉重的。如果严重生长，喉咙和口腔会被痰搅动风，并且口中发甜。由痰和脂肪混合引起的喉咙疾病，甲状腺肿生长较大时，没有温度，在身体上蔓延，发出响亮的声音，声音变得微弱。痰阻碍了风，导致喉咙干燥，声音嘶哑，（藏文：ཏ་མྱ་，梵文天城体：，梵文罗马拟音：tamya，汉语字面意思：ཏ་མྱ་）紊乱，经常呼吸不畅，这就是喉咙的失音疾病。风在口腔内产生各种伤口，伤口呈现红褐色，粗糙，相互转移，嘴唇非常红，皮肤移动，舌头无法忍受寒冷，舌头难以移动，阻塞，像长满荆棘一样，难以伸出舌头，这就是口腔的成熟疾病。痔疮、肿瘤和痰液等使下部的风从自身位置衰退并向上升起，使口气难闻，这被称为“乌尔达古达”。由胆汁引起的口腔疾病是成熟的，有灼热感，想要吸入冷空气，口中发臭，感觉像是在伤口上撒了灰药。由血液引起的口腔疾病也应以类似的方式观察。由痰引起的口腔疾病是口中发甜，瘙痒，伤口也呈现出肿胀的状态。此外，由痰引起的痘痘在脸颊内部出现，颜色发黑且发灰，生长后进行摩擦、切割和揉捏等操作时，会向外突出并吐出。疾病的基础是混合的。
English
That which oozes like the letter "ga" is called a throat tumor disease. That which swells without maturing from the throat to the tip of the tongue, and remains stable with blood, is called a throat lymph node disease. That which swells due to wind, phlegm, and fat, develops over a long period, and grows externally like testicles, is called a throat goiter disease. Alternatively, if it itself has black veins and is very painful, with veins covered in bluish-green, and the throat and palate are dry, and the tongue cannot taste, that is called a wind-caused throat disease. A throat goiter caused by phlegm is stable, white in color, and cold and heavy to the touch. If it grows severely, the throat and palate will have wind stirred by phlegm, and the mouth will be sweet. A throat disease caused by a mixture of phlegm and fat, when the goiter grows large, has no warmth, spreads greatly on the body, makes a loud, harsh sound, and the voice becomes small. When phlegm blocks the wind, causing the throat to dry, the voice to become hoarse, (Tibetan: ཏ་མྱ་, Sanskrit Devanagari:, Sanskrit Romanization: tamya, Literal Chinese meaning: ཏ་མྱ་) to be disturbed, and always causing difficulty in breathing, that is called a throat disease of voice loss. Wind creates wounds all over the inside of the mouth, and the wounds are reddish-brown in color, rough, move around, the lips are very red, the skin moves, the tongue cannot tolerate cold, the tongue is difficult to move, blocked, looks like it is covered with thorns, and it is difficult to stick out the tongue, that is called a ripening disease of the mouth. Hemorrhoids, tumors, and phlegm cause the wind in the lower body to decline from its own place and rise upwards, causing bad breath, which is called "Urdhvaguda." A mouth disease caused by bile is ripening, has a burning sensation, a desire to inhale cold air, a bad taste in the mouth, and the feeling of sprinkling ash medicine on a wound. A mouth disease caused by blood should also be observed in a similar way. A mouth disease caused by phlegm is sweet in the mouth, itchy, and the wound also appears swollen. Furthermore, pimples caused by phlegm appear inside the cheeks, are blackish-gray in color, and when they grow and are rubbed, cut, and kneaded, they protrude outwards and are spat out. The basis of the disease is mixed.
Tibetan
པ་ལས་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་ཁ་ནད་སྨིན་པ་ནི་ནད་གཞི་ཀུན་གྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་ཤིང་ལ་སོགས་པས་ཁའི་ནང་མ་རུངས་པར་བྱས་ཏེ་རྣག་འཛག་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁ་ནད་རྣག་འཛག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཁ་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མཆུ་དང་མཁུར་ཚོས་དང༌། སོ་དང༌། སོའི་རྩ་བ་དང༌། ལྕེ་དང༌། རྐན་དང༌། མགུལ་པ་དང༌། ཁ་དང་འདི་རྣམས་ཀུན་ལ་སྤྱིར་ནད་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་བཅུ་གཅིག་དང༌། གཅིག་དང༌། བཅུ་དང༌། བཅུ་གསུམ་དང༌། དྲུག་དང༌། བརྒྱད་དང༌། བཅོ་བརྒྱད་དང༌། བརྒྱད་དེ་མཆུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སོའི་ནད་ཀ་ར་ལ་དང༌། ཤ་དང་ཁྲག་ལས་སྐྱེས་པའི་མཆུ་ནད་དང༌། མཆུའི་འབྲུམ་བུ་དང༌། འབྲུམ་བུ་སྐམ་པོ་དང༌། རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་འདྲ་བའི་ནད་དང༌། ཤ་ལུཀ་དང༌། ཁོང་སྟོང་དང༌། ཁོང་སྟོང་ཆེན་པོ་རྣམས་གསོར་མི་རུང་ངོ༌། །སྐད་ཉམས་པ་དང༌། ཨུར་དྷ་གུ་ད་དང༌། སྔོ་བསངས་དང༌། ཤག་ཏག་གྷི་ནི་དང༌། གདུ་བུ་ལྟ་བུ་དང༌། རྨ་འཁྱིལ་པ་ལྟ་བུའི་ནད་དང༌། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་དང༌། རོ་ཧི་ནའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང༌། སོ་འགས་པའི་ནད་དང༌། སོ་ཆག་པ་དང༌། སྨིན་པའི་ནད་དང༌། ལྕེ་ལྷག་དང༌། ལྦ་བ་དང༌། སྐད་ཉམས་པ་དང༌། དབུགས་དཀའ་བས་ཐོན་པ་དང༌། ཁ་ནད་སྨིན་པ་དང༌། སོ་བརྩེ་བའི་ནད་དང༌། སོ་གོགས་པའི་ནད་དང༌། དེ་དག་ནི་མི་ལ་བ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་ངོ༌། །ལྷག་མ་ནི་མཚོན་དང༌། སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །ཁ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཆུ་འགས་པའི་ནད་ལ་ནི་དང་པོ་མཚོན་གྱིས་དྲས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་བཙེམས་ལ་དེ་ནས་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཤིང་མངར་དང༌། ཁྲེ་དང༌། སེང་ཕྲོམ་དང༌། ཤྲ་བ་ནི་དང༌། ཐལ་ཏྲེས་དང༌། ཨུཏྤ་ལ་དང༌། པ་ཏོ་ལ་དང༌། ཀ་ཀ་མ་ཙི་དང༌། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྣུམ་འཇོམས་པའི་སྨན་མངར་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ལུས་པ་ལས་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞིས་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་རས་བལ་གྱི་འདབ་མ་དང་བསྒོས་ཏེ་མཆུ་ལ་གླན་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མཆུའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སཱ་ལའི་ཐང་ཆུ་སྤྲ་ཚིལ་དང༌། གུ་གུལ་དང༌། ཐང་ཤིང་དང༌། ཤིང་མངར་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་རྨ་ལ་གདབ་པར་བྱའོ། །མཆུ་གཤགས
Chinese
口中出血的成熟病症，是所有疾病的徵兆。用牙刷等物使口腔內部腐爛並流膿，則稱為口病流膿。如是，口病分為八種。嘴唇和面頰，牙齒和牙根，舌頭和上顎，喉嚨和口腔，這些總共有七十五種疾病。即十一種，一種，十種，十三種，六種，八種，十八種，八種，分別與嘴唇等疾病按順序對應。牙齒疾病卡拉拉，以及由肉和血引起的唇病，唇皰疹，乾燥的皰疹，像烏龜背部的疾病，肉贅，空洞，大空洞，這些都無法治癒。聲音嘶啞，烏爾達古達，青紫色，沙克塔吉尼，戒指狀，傷口捲曲狀的疾病，由混合引起的疾病， 由血液引起的疾病，所有羅希納疾病，牙齒裂開的疾病，牙齒斷裂，成熟的疾病，舌頭贅生物，甲狀腺腫，聲音嘶啞，呼吸困難，口病成熟，牙齒鬆動的疾病，牙齒鬆動的疾病，這些僅僅通過溫和的方式就可以治癒。其餘的則應用刀和藥物治療。口病診斷章節，第二十一章結束。然後，將要講述口病治療的章節。對於嘴唇乾裂的疾病，首先用刀切割，然後縫合，之後按照治療傷口的方法進行。甘草，青稞，塞弗拉姆，沙拉瓦尼，塔爾特雷斯，烏特帕拉，帕托拉，卡卡瑪茲，將它們與芝麻油一起煮沸後塗抹。或者，將所有能消除油脂的甜味藥物與芝麻油一起煮沸，將剩餘的芝麻油用作滴鼻劑。或者，用四大油與消除風的藥物一起煮沸的酥油，用棉布浸濕後敷在嘴唇上，可以消除由風引起的唇病。薩拉的湯水與蜂蠟，古古爾，湯樹，甘草以及它們的粉末一起敷在傷口上。切開嘴唇
English
A mature oral disease with bleeding is a sign of all diseases. If the inside of the mouth is made to rot and suppurate with toothbrushes, etc., it is called suppurating oral disease. Thus, oral diseases are divided into eight types. Lips and cheeks, teeth and tooth roots, tongue and palate, throat and mouth, these all have seventy-five diseases in general. That is, eleven, one, ten, thirteen, six, eight, eighteen, and eight, which correspond to the diseases of the lips, etc., in order. Tooth disease karala, and lip disease caused by flesh and blood, lip herpes, dry herpes, diseases like the back of a turtle, fleshy growths, cavities, large cavities, these cannot be cured. Hoarseness, urdhaguda, bluish-purple, shaktaghini, ring-shaped, wound-curling diseases, diseases caused by mixtures, diseases caused by blood, all Rohina diseases, cracked teeth, broken teeth, mature diseases, tongue growths, goiter, hoarseness, difficulty breathing, mature oral disease, loose teeth, loose teeth, these can only be cured in a mild way. The rest should be treated with knives and medicines. The chapter on the diagnosis of oral diseases, the twenty-first, is complete. Then, the chapter on the treatment of oral diseases will be explained. For the disease of chapped lips, first cut with a knife, then suture, and then proceed as in the method of treating wounds. Licorice, barley, sephram, sharavani, tartres, utpala, patola, kakamazi, boil them together with sesame oil and apply. Or, boil all the sweet medicines that eliminate oil with sesame oil, and use the remaining sesame oil as a nasal drop. Or, if ghee boiled with the four great oils and medicines that eliminate wind is soaked in cotton wool and applied to the lips, it can eliminate lip diseases caused by wind. Apply a poultice of sala broth with beeswax, guggul, tang tree, licorice, and their powders to the wound. Cut the lips