English
Ghee, warmth, not thin, dry meat, jaggery, milk, chickpeas, yogurt and pears, and food mixed with three spicy ingredients, food high in barley and wheat, young radishes, and Indian lentil soup are also highly praised. The juice of ten roots boiled should be slightly warmed, or old wine should be drunk. Clerodendrum, Agnimantha, Dill, Cumin, Black cumin, grind these into powder and mix with oil. Three spices, cotton leaves, cardamom, Datrik, Amla, Chitrak, cumin, these two each, cinnamon, cardamom, Gandhabadra these half each, and fifty ounces of old jaggery, boil according to the proper method and make into pills, eating can eliminate nasal disease cold, difficulty breathing and phlegm, can open the appetite, is the best way to make the voice sweet. Shuti bark, Bala, Sonaka, castor, Bael, Dongga these roots, fumigate with smoke mixed with fat, butter and beeswax, or put a mixture of butter and flour in two small bowls, fumigation with the smoke produced by burning is also beneficial. A person with nasal disease should avoid bathing, keeping the body clean, excessive fatigue and cold water. For nasal disease cold caused by wind, you can use wind-eliminating medicine and boiled butter, or five salts, or medicinal Bidari category, or boil any of these with butter and take it, similarly, perform fumigation and nasal medicine, etc., and also add medicine for treating migraine here. For nasal disease caused by bile and blood, you can use sweet medicine category, boil with butter and take it, similarly, infuse with medicine, and the application should also be mixed with medicine with cooling effect. Medicinal reticulated bark, three fruits, barley, Pterocarpus marsupium, licorice, turmeric, sesame oil, and ten times its milk, pomegranate and these boiled together, use the remaining butter to drip into the nose. For nasal disease caused by mucus, one should fast.
Tibetan
པ་དང༌། ཡུངས་ཀར་གྱི་འདག་གུས་མགོ་ལ་བྱུག་པ་དང༌། ཡ་བཀྵ་ར་མར་དང་བཅས་པ་བླུད་དེ་སློན་དུ་གཞུག་གོ །ལན་ཚྭ་དང༌། ཚ་བ་གསུམ་དང༌། བྱི་དང་ག་དང༌། དུག་མོ་ཡུངས་དང༌། ཟི་ར་དང་དེ་རྣམས་ར་གཅིན་དང་བཏགས་ཏེ་སྣར་བླུགས་པར་བྱའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྣ་ནད་ཆམ་པ་ལ་ནི་སྨན་ཚ་བ་དང༌། རྣོ་བ་དང་སྦྱོར་བའི་མར་གྱིས་སྣར་བླུགས་པ་དང༌། མཁུར་བར་བཅང་བ་རྣམས་བྱས་ན། གཅོང་ཆེན་པོ་དང༌། སྲིན་བུའི་ནད་དང༌། སྣ་ནད་མ་རུང་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཚ་བ་གསུམ་དང༌། ཨེ་རཎྜ་དང༌། བྱི་དང་ག་དང༌། ཐང་ཤིང་དང༌། བོང་ང་དཀར་པོ་དང༌། རུ་རྟ་དང༌། ཨིང་གུ་ཏ་དང༌། བར་ཏ་ཀའི་ས་བོན་དང༌། ཤིང་ཉེ་རོང་དང༌། ཡུངས་ཀར་དང༌། པུ་ཏི་མད་ཚ་ག་དང༌། ཨགྣི་མནྠའི་མེ་ཏོག་དང༌། པི་ལུ་དང༌། ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་དང༌། རྟ་རྟུག་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང༌། དེའི་གཅིན་དང༌། གླང་པོ་ཆེའི་གཅིན་དང་དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་ཟར་མའི་སྐུད་པ་ལ་བསྒོས་ཏེ་རེང་བུར་བྱས་ལ། དེའི་དུད་པས་སྣ་དང༌། ཁར་བརྔུབས་ན་ཕན་ནོ། །སྦྲིད་པ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་བད་ཀན་སྣར་བསྒོངས་པ་གཉིས་ལ་ནི་སྨན་རྣོན་པོ་བུད་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །བཅའ་སྒ་དང༌། རུ་རྟ་དང༌། པི་ པི་ལིང་དང༌། བྱི་དང་ག་དང༌། རྒུན་འབྲུ་དང་དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སྨན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང༌། མར་རམ་ཏིལ་མར་གང་འབྱོར་བ་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ལས་སྣ་སྨན་བཏང་ན། སྦྲིད་པ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་བད་ཀན་བསྒོངས་པ་སེལ་ཏོ། །སྣ་སྐམ་པ་ལ་ནི་འདྲུ་མར་གྱི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ་ཤ་ཁུ་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ༌། །དེ་བཞིན་དུ་བ་ལའི་མར་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་དང་བདུག་པ་དང༌། དུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་བུས་པ་ལྟར་གང་བ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱའོ། །སྣ་ནད་དབུགས་ཚ་ཞིང་དཀུ་བ་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་དང། སྣ་སྨན་རྣོན་པོ་ལ་སོགས་པས་སྣ་ཆུ་འཛག་གོ །སྣ་ནད་རྣག་ཅན་ལ་ནི་བད་ཀན་གྱི་སྣ་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཐོག་མར་སློན་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱ་སྐྱེགས་དང༌། ཀ་རཉྫ་དང༌། ན་ལེ་ཤམ་དང༌། བྱི་དང་ག་དང༌། ཤིང་ཀུན་དང༌། པི་པི་ལིང་དང༌། བུ་རམ་དང༌། དེ་རྣམས་ལུག་གི་གཅིན་དང་བཏགས་ཏེ་སྣ་སྨན་གཏང་ངོ༌། །ཡང་ན་ཤི་ཀྲུ་དང༌། བྲི་ཧ་ཏི་དང༌། དན་ཏི་དང༌། ཚ་བ་གསུམ་དང༌། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང༌། བྱི་དང་ག་དང༌། བྱེའུ་རུག་པ་དང་དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ། སྣ་སྨན་བྱས་ན་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ། །སྣ་ནད་ཁྲག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྣ་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །སྣ་ནད་ཐོར་བུ་དང༌། འབྲུམ་བུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་རྨ་འཁྱིམས་པའི་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དན་ཏི་དང༌། ཤིང་ཉེ་རོང་དང༌། རྒྱམ་ཚ་དང༌། ལྡོང་རོས་དང༌། པི་པི་ལིང་དང༌། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང༌། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་རེང་བུ་བྱས་ཏེ་སྣར་བཅུག་ན་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཤིང་ཀུན་ལ་སོགས་པའི་སྣ་སྨན་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། ལྷག་མ་སྣ་ནད་ཁྲག་ཅན་གྱི་གསོ་བ་ཡང་འདི་ལ་སྦྱར་རོ། །སྣ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཉ་དང༌། མ་ཧེ་དང༌། ཕག་དང༌། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ཟོས་པ་དང༌། ལ་ཕུག་རྗེན་པ་ཟོས་པ་དང༌། མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཚོད་མ་དང༌། ཞོ་དང༌། འོ་མ་དང༌། ཧྭགས་དང༌། དེ་དག་བསྟེན་པ་དང༌། ཁས་བུ་བ་ཏུ་ཉལ་བ་དང༌། སོ་ཤིང་གིས་སྣད་པ་དང༌། དུད་པ་དང༌། སྐྱུག་པ་དང༌། མཁུར་བ་ན་བའི་སྨན་ཉེས་པ་དང༌། གཏར་གཉིས་པ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་བད་ཀན་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་ནས་ཁའི་ནད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་འགས་ཤིང་དུམ་བུར་སོང་བ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་མཆུ་འགས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་རླུང་གིས་མཆུ་རེངས་ཤིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་རླུང་གི་མཆུ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཆུ་དྲུད་ཅིང་དྲལ་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང༌། རེག་ན་རྩུབ་བོ་རུད་རུད་བེར་འདུག་པ་དང། མདོག་གནག་པ་དེ་ནི་མཆུ་གཤགས་པ་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པའི་མཆུ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་ཁ་ཟས་རྣོ་བ་ཟ་མི་འདོད་པ་དང༌། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་སྐེ་ཚེའི་འབྲུ་ལྟ་བུས་ཁྱབ་པར་འདུག་པ་དང༌། དེ་ཡང་མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་མང་དུ་རྣགས་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཆུའི་ནད་ཀྱང་གྲང་བ་མི་བཟོད་པ་དང༌། ལྕི་བ་དང༌། སྐྲང་པ་ལྟར་འདུག་པ་དང༌། འབྲུམ་བུ་དཀར་པོས་ཁྱབ་པ་ལྟར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་ནི། མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པ་དང༌། དྲིང་བ་དང༌། སྤྱི་བག་ཏུ་འཛག་པ་དང༌། གློ་བུར་དུ་མདོག་ནག་པོར་འགྱུར་བ་དང༌། སྐྲང་པ་དང༌། སྨིན་པ་མི་སྙོམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་ནི་མདོག་དམར་བ་དང༌། ཁྲག་ཟད་པ་དང༌། འབྲ་གོ་འདྲ་བའི་ཐོར་བུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཤ་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་ནི་ཤའི་འབྲུམ་བུ་མཆུ་ལ་སྣང་ཞིང་རིམ་གྱིས་སྲིན་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་མཆུའི་ནད་ནི་སྐྲང་ཞིང་རྣགས་ཏེ་འབྲུ་
Chinese
以及，用芥末粉的糊状物涂在头上，灌入加入亚瓦卡拉油的洗鼻剂。盐、三种辣味、白檀香、毒芥末、孜然等与羊尿混合后滴入鼻中。对于由混合引起的鼻病感冒，用药物辣味和锋利的油混合后滴入鼻中，并含在脸颊中，可以消除大颈瘤、寄生虫病和不良鼻病。三种辣味、蓖麻、白檀香、秦艽、白曼陀罗、芸香、伊古达、茄子的种子、臭椿、芥末粉、普提麦茶嘎、阿格尼曼塔的花、枇杷、白睡莲、挤出的马粪汁及其尿液、以及大象的尿液等混合在一起，用藏红花线浸泡制成灯芯，用其烟熏鼻子和嘴巴，有益。对于频繁打喷嚏和鼻中积聚的痰液，使用锋利的药物进行治疗有益。生姜、芸香、长胡椒、白檀香、葡萄干等煮沸后，加入该药物的粉末，以及酥油或芝麻油，再次煮沸，用剩余的油滴鼻，可以消除频繁打喷嚏和积聚的痰液。对于鼻子干燥，食用和饮用滋润的油等，并与肉汤混合服用。同样，用巴拉油进行油浴、熏香和蒸汽等，对于鼻子像充满空气一样的情况，也应这样做。对于鼻病呼吸发热和腰痛，使用消除胆汁的药物和锋利的鼻药等，使鼻涕流出。对于化脓性鼻病，应进行治疗寒性鼻病的所有方法。或者，首先进行洗鼻，然后使用茜草、卡兰加、睡莲、白檀香、臭椿、长胡椒、红糖等与绵羊尿混合后滴鼻。或者，使用希克鲁、布里哈蒂、丹迪、三种辣味、舌舔辣、白檀香、麻雀粪等与芝麻油混合，制成鼻药，效果极佳。对于称为出血性鼻病，是由于血液引起的
English
And, apply a paste of mustard powder on the head, and instill a nasal wash mixed with Yavakara oil. Salt, three pungents, white sandalwood, poisonous mustard, cumin, etc., mixed with goat urine, should be instilled into the nose. For nasal diseases caused by a combination of colds, instilling oil mixed with medicinal pungents and sharpness into the nose, and holding them in the cheeks, can eliminate large goiters, parasitic diseases, and unfavorable nasal diseases. Three pungents, castor, white sandalwood, gentian, white datura, rue, Inguda, eggplant seeds, Ailanthus altissima, mustard powder, Puti-mad-tsa-ga, flowers of Agnimantha, Pilu, white water lily, squeezed horse dung juice and its urine, and elephant urine, etc., mixed together, soaked in saffron thread and made into wicks, inhaling the smoke into the nose and mouth is beneficial. For frequent sneezing and phlegm accumulation in the nose, treatment with sharp medicines is beneficial. Ginger, rue, long pepper, white sandalwood, raisins, etc., boiled, add the powder of the same medicine, and ghee or sesame oil as available, boil again, and instill the remaining oil as a nasal medicine, which can eliminate frequent sneezing and accumulated phlegm. For dry nose, eat and drink moisturizing oils, etc., and take them mixed with meat broth. Similarly, oil baths, incense, and steam, etc., with Bala oil, should also be done for cases where the nose feels like it is filled with air. For nasal diseases with hot breath and back pain, use medicines that eliminate bile and sharp nasal medicines, etc., to cause nasal discharge. For purulent nasal diseases, all treatments for cold nasal diseases should be performed. Alternatively, first perform a nasal wash, and then instill nasal medicine mixed with Rubia cordifolia, karanja, water lily, white sandalwood, Ailanthus altissima, long pepper, brown sugar, etc., with sheep urine. Alternatively, use Shikru, Brihati, Danti, three pungents, tongue-licking pungent, white sandalwood, sparrow droppings, etc., mixed with sesame oil, and make a nasal medicine, which is extremely effective. For a disease called bloody nose, it is caused by blood.
Chinese
应如鼻病之疗法调配。若多生鼻疮及生有痘疹者，则应如治疗伤口收敛之法。同样，以丹蒂、木香、姜黄、地榆、荜茇、白花丹等捣成的粉末，与酥油和蜂蜜调合，制成药捻塞入鼻中，则有益。此外，其余如木香等的鼻药也应如此调配。剩余的鼻出血病症的治疗方法也应参照此法。鼻病治疗章第二十完毕。接下来，将讲述口腔疾病的诊断章节。食用鱼、水牛、猪以及它们的肉，生吃萝卜，食用门司豆的蔬菜，酸奶，牛奶，凝乳等，以及靠着枕头睡觉，用牙木刮舌苔，吸烟，呕吐，治疗面颊疾病的药物不当，二次放血等，这些因素会使黏液过度紊乱，从而引发口腔疾病。其中，由风引起的唇病会破裂并变成碎片，这被称为唇裂病。或者，风使嘴唇僵硬并伴有刺痛，这被称为风引起的唇病。感觉嘴唇干燥并想要撕裂，触摸时粗糙、干裂、僵硬，颜色发黑，这被称为类似唇裂的疾病。胆汁引起的唇病的症状是不想吃辛辣食物，布满像小米粒一样的细小痘疹，并且迅速成熟并大量化脓。由黏液引起的唇病也怕冷，感觉沉重、肿胀，并且布满白色痘疹。由混合因素引起的唇病是颜色多样，湿润，普遍渗出液体，突然变成黑色，肿胀，成熟不均匀。由血液紊乱引起的唇病是颜色发红，血液耗尽，出现类似扁豆的疹子。由肉引起的唇病是嘴唇上出现肉瘤，并逐渐生出虫子。由脂肪引起的唇病是肿胀化脓，出现痘
English
It should be prepared according to the treatment for nasal diseases. For those who have mostly grown nasal sores and pimples, the treatment should be the same as for wound healing. Similarly, powders made from Danti, Aquilaria agallocha, turmeric, Sanguisorba officinalis, long pepper, Plumbago zeylanica, etc., mixed with ghee and honey, made into suppositories and inserted into the nose, will be beneficial. In addition, other nasal medicines such as Aquilaria agallocha should also be prepared in this way. The treatment for the remaining bloody nasal diseases should also be based on this method. The twentieth chapter on the treatment of nasal diseases is completed. Next, the chapter on the diagnosis of oral diseases will be explained. Eating fish, buffalo, pig, and their meat, eating raw radishes, eating Mon bean vegetables, yogurt, milk, whey, etc., as well as sleeping with a pillow, scraping the tongue with a toothbrush, smoking, vomiting, improper medication for cheek diseases, and secondary bloodletting, etc., these factors will cause excessive disturbance of phlegm, thus causing oral diseases. Among them, lip disease caused by wind will crack and become fragments, which is called cheilitis. Or, the wind makes the lips stiff and accompanied by tingling, which is called wind lip disease. Feeling that the lips are dry and want to tear, rough to the touch, chapped, stiff, and black in color, this is called a disease similar to cheilitis. The symptoms of lip disease caused by bile are unwillingness to eat spicy food, covered with small pimples like millet grains, and quickly mature and suppurate in large quantities. Lip disease caused by phlegm is also afraid of cold, feels heavy, swollen, and covered with white pimples. Lip disease caused by mixed factors is of various colors, moist, generally oozing liquid, suddenly turning black, swollen, and unevenly mature. Lip disease caused by blood disorders is red in color, blood is depleted, and rashes similar to lentils appear. Lip disease caused by meat is a sarcoma on the lips, and worms gradually grow. Lip disease caused by fat is swollen and suppurated, and pimples appear.