English
Examine and determine what kind of disease it is, and then prepare medicines suitable for each condition. Furthermore, when the eyes are damaged by the glare of the sun's rays, human light, electricity, etc., then use ghee mixed with cooling medicines, or mix with gold-melted ghee and prepare it as medicine. Therefore, people should always protect their eyes, and if they wish to live long, they should try their best to heal them. Why? Because those who lose their eyes will fall into darkness, there is no difference between day and night, and even if they want a lot of wealth, it is useless. For this, what should be taken constantly are the three fruits, bloodletting should be done frequently, the body should be cleansed with alkaline bath liquid, keep the mood happy, keep the mood comfortable, take the formula of eye medicine, take sesame oil and ghee and other nasal drops, eat the broth of bird meat, wash and wipe the feet, perform rituals such as bells, often drink melted ghee, avoid harmful foods, and do not look at very small, moving, and shining objects. These are the methods of protecting the eyes, as said by the great sage Mu Khyud. The chapter on treating cataracts, the thirteenth section ends. Then, the chapter on examining the treatment of impaired vision will be explained. For the decrease in vision caused by phlegm, if it is fully mature, then an incision examination should be performed. The signs of maturity are very difficult to identify, even if it is like the dust of bird droppings, it should be pierced with a needle. The signs of immaturity are that it is as thin as yogurt water, very thin. In this case, even if it is pierced with a needle, it will float to the surface again, a severe pain will be felt, and the vision will be covered again. Therefore, those who want to perform the examination should first perform the ritual to make it mature, and increase phlegm through food and medicine. If it is mixed with wind and bile, it is difficult to treat, because it will last for a long time, so wind and bile should be eliminated. For the signs of blindness caused only by phlegm, the blindness caused by phlegm will be suppressed by wind and bile, and the color will turn blue.
Tibetan
དེ་བས་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བསལ་བའི་ཆོ་ག་མང་དུ་བྱ་སྟེ། སྔོན་པོ་ལས་དཀར་པོར་གྱུར་པ་ན་གཟོད་དབྱེའོ། །དེ་ལ་དབྱེར་མི་རུང་བ་དྲུག་ཡོད་དེ། འཁོར་བ་ལྟ་བུ་དང༌། ཁ་ར་ལྟ་བུ་དང༌། གྲ་མ་ལྟ་བུ་དང༌། གྲ་མ་མེས་བཅད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ཟླ་བ་ལྟ་བུ་དང༌། གདུགས་ལྟ་བུ་དང་དྲུག་གོ །དེ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་འཁོར་བའི་ཚུལ་དུ་རྟག་ཏུ་འགུལ་བ་སྟེ། ཆུ་འཁྱིལ་བ་ལྟ་བུའོ། །མདོག་ནི་དཀར་ལ་ཅུང་ཟད་དམར་རོ། །ཁ་ར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཤ་ཁ་རའི་མདོག་ལྟ་བུ་འམ། ཤིང་ཨ་རྒའི་ལོ་མ་ལ་ལན་ཚྭས་བཏབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཀར་ལ་ཅུང་ཟད་དམར་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསྐ་བར་འདུག་པའོ། །གྲ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་འབྲས་ཀྱི་གྲ་མ་ལྟ་བུའི་རི་མོ་སྣང་བའོ། །གྲ་མ་མེས་བཅད་པ་ལྟ་བུ་ནི་དཔེར་ན། འབྲས་ཀྱི་གྲ་མ་མེས་བཅད་ན་དུམ་བུར་སྣང་ཞིང་ཆད་འཕྲོ་གནག་པ་བཞིན་དུ་མིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་དེ་ཡང་ནད་དང་བཅས་པའོ། །ཟླ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ཟླ་བ་གང་བ་ལྟར་འདུག་ལ་དེ་ཡང་ཁ་རའི་མདོག་ལྟ་བུའོ། །གདུགས་ལྟ་བུ་ནི་གདུགས་ལྟར་ཟླུམ་ཞིང་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པ་སྟེ། དྲུག་པོ་སྟེ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་སྣང་ན་ནི་ལི་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གསོར་མི་རུང་ངོ༌། །གཞན་ཡང་སྐྱོན་འདི་དག་ཡོད་ན་ཡང་དབྱེར་མི་རུང་སྟེ། གོང་དུ་མིག་གི་གཏར་ག་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྲུང་བ་བཞིན་དུ་འདིར་དབྱེ་བའི་དུས་སུ་ཡང་བསྲུང་བར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང༌། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང༌། ལུད་པ་ལུ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་དཔྱད་ཀྱིས་འཇིགས་པ་དང༌། རྟག་ཏུ་སྐྱུག་པ་དང༌། མགོ་བོ་དང༌། རྣ་བ་དང༌། མིག་འདི་རྣམས་མི་བདེ་ན་དཔྱད་མི་བྱའོ། །དེ་ནས་མི་དབྱེ་བའི་དུས་ཚིགས་བསྟན་པ་ནི་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང༌། དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང༌། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་དང༌། དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ནས་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཉམས་བརྟས་ནས་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཟས་དང་སྐོམ་སྦྱིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ས་ཕྱོགས་གསལ་བར་ནད་པ་བཞག་ལ་སྔ་དྲོ་དང་པོར་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། སྨན་པ་ཁྲི་པུས་མོ་ཙམ་མཐོ་བའི་སྟེང་དུ་ འདུག་ནས། ནད་པ་སྨན་པའི་མདུན་དྲང་པོར་ཁ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཏེ། སྟན་འཇམ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བཞག་ནས་རྐང་པ་གཉིས་བརྐྱང་དུ་གཞུག །ནད་པའི་རྒྱབ་ཏུ་ནད་གཡོག་བཞག་ནས་ནད་གཡོག་གི་ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས
Chinese
因此，要多做消除隆和赤巴的仪式。 当从蓝色变成白色时，才可以切开。有六种情况是不能切开的：像轮子一样，像卡惹一样，像谷粒一样，像被火烧过的谷粒一样，像月亮一样，像伞一样，这六种。所谓像轮子一样，是指眼珠像轮子一样不停地转动，就像水洼一样。颜色是白色，略带红色。所谓像卡惹一样，比如像肉卡惹的颜色，或者像在阿嘎树的叶子上撒上盐一样，白色略带红色，而且非常涩。所谓像谷粒一样，是指眼珠上出现像谷粒一样的纹路。所谓像被火烧过的谷粒一样，比如，如果谷粒被火烧过，就会出现断裂的痕迹，像烧焦了一样，眼珠上也会出现同样的痕迹，而且还伴有疾病。所谓像月亮一样，是指形状像满月一样，颜色也像卡惹一样。所谓像伞一样，是指像伞一样圆，颜色多种多样。如果出现这六种情况中的任何一种，就叫做力嘎，是不能治疗的。此外，如果存在这些缺陷，也不能切开。就像前面在讲述眼部放血时，要避免口渴等情况一样，这里在切开的时候也要避免。也就是说，如果口渴严重，或者感冒，或者咳嗽，或者害怕手术，或者经常呕吐，或者头部、耳朵、眼睛不舒服，就不要进行手术。接下来，讲述不能切开的时间，即春季中月、夏季末月、秋季末月，此时要进行油浴和熏蒸，然后用苏朗浴清洗身体。之后，观察身体状况，给予与之相符的食物和饮料。之后，在光线明亮的地方安置病人，早上第一次进行切开。医生坐在大约膝盖高的座位上，让病人面对医生，脸朝东，坐在任何柔软的垫子上，双腿伸直。在病人身后安排一个护理人员，护理人员用双手
English
Therefore, many rituals should be performed to eliminate rlung and bile. Only when it turns from blue to white can it be cut open. There are six conditions under which it cannot be cut open: like a wheel, like khara, like a grain, like a grain burned by fire, like the moon, and like an umbrella. The so-called "like a wheel" means that the eyeball constantly moves like a wheel, like a puddle of water. The color is white with a slight red tinge. The so-called "like khara" is like the color of meat khara, or like sprinkling salt on the leaves of the Arga tree, white with a slight red tinge, and very astringent. The so-called "like a grain" means that lines like grains appear on the eyeball. The so-called "like a grain burned by fire" is like when a grain is burned by fire, it appears broken and charred, and the same marks appear on the eyeball, accompanied by illness. The so-called "like the moon" means that the shape is like a full moon, and the color is like khara. The so-called "like an umbrella" means that it is round like an umbrella and has various colors. If any of these six conditions appear, it is called Li-ga and cannot be treated. Furthermore, if these defects exist, it cannot be cut open. Just as it was mentioned earlier when discussing eye bloodletting that thirst and other conditions should be avoided, here too, these should be avoided when cutting open. That is, if the patient is very thirsty, or has a cold, or coughs, or is afraid of surgery, or vomits frequently, or has discomfort in the head, ears, or eyes, surgery should not be performed. Next, the times when it should not be cut open are the middle month of spring, the last month of summer, and the last month of autumn. At these times, oil baths and fumigation should be performed, and then the body should be cleansed with a Slong bath. After that, observe the body's condition and provide food and drink that is appropriate. After that, place the patient in a well-lit place and perform the cutting open first thing in the morning. The doctor sits on a seat about knee-high, and the patient faces the doctor, facing east, sitting on any soft cushion with both legs extended. Place a caregiver behind the patient, and the caregiver uses both hands
Tibetan
་ནད་པའི་མགོ་བོ་དམ་དུ་བཟུང་སྟེ། མི་འགྱུར་བར་བྱས་ནས་བག་ཡངས་སུ་གཞག་གོ །དེ་ནས་ནད་པའི་མིག་སྨན་པའི་ཁའི་དབུགས་དྲོན་པོས་དུགས་བྱས་ལ། སྨན་པའི་མཐེ་བོས་ནད་པའི་མིག་དལ་གྱིས་མཉེས་ནས་སྨན་པའི་མིག་ལ་དྲང་པོར་འབྲུ་ཚུགས་སུ་བལྟར་བཅུག་ལ། མིག་གི་ནད་ཀྱི་སྦྲི་འམ་དྲི་མ་སྔ་མའི་སོ་ལས་ཅུང་ཞིག་གཡོ་བར་སྣང་ན་ནད་པ་རང་གི་མིག་སྣ་གོང་དུ་བལྟར་བཅུག་ལ། ནད་གཡོག་གིས་མགོ་བོ་དམ་དུ་བཟུང་ལ་མི་འགུལ་བར་བྱས་ནས་ཐུར་མ་གཟུགས་པའི་ཚད་ནི་ནད་པའི་མིག་རང་གི་སྣ་གོང་དུ་བལྟས་པ་ལས་ནག་པོའི་མཐའ་ནས་བཟུང་སྟེ། དཀར་པོ་འབའ་ཞིག་ལ་ཆ་བཞིར་བགོས་ནས་ཆ་གསུམ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་ལུས། ཆ་གཅིག་མུར་འགྲམ་ལོགས་སུ་ལུས་པའི་མཚམས་ན་ལྷའི་བུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེར་མིག་གི་ཐུར་མ་མཛུབ་མོ་དང༌། གུང་མོ་དང༌། མཐེ་བོ་གསུམ་གྱིས་དམ་དུ་བཟུང་ལ། ལྟག་འོག་ཏུ་ཡ་ཡོར་མ་གྱུར་པར་འཕྲེད་དྲང་པོར་གཟུགས་ཏེ། མིག་གི་འབྲས་བུར་ཕྱིན་པར་བཏང༌། ནད་པའི་མིག་གཡོན་པ་ནི་སྨན་པའི་ལག་པ་གཡས་པས་དབུག །མིག་གཡས་པ་ནི་སྨན་པའི་ལག་པ་གཡོན་པས་དབུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ནང་དུ་ཐུར་མས་ཕུག་པ་ལས་ལེགས་པའི་མཚན་མ་ནི་བུས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་ནད་མེད་ཅིང་ཆུའི་ཐིགས་པ་འགའ་ཡང་འབྱུང་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ནས་ནད་པ་སྐྱེད་དོ། །ཅི་སྟེ་མིག་ལས་མཆི་མ་འོང་ངམ་དམར་པོར་གྱུར་ན་འོ་མ་ཅུང་ཞིག་བླུགས་སོ། །ཐུར་མའི་རྩེ་མོ་ཡང་ཧ་ཅང་མི་རྣོ་བས་ནང་དུ་དལ་བུས་རིམ་གྱིས་ཕུལ་ཏེ། རྩེ་མོ་དབུས་སུ་ཕྱིན་ནས་སྣ་གོང་ཕྱོགས་སུ་ཕྱི་བ་ལྟར་བྱས་ལ་འོག་ཕྱོགས་སུ་གཏང་ངོ༌། །ཅི་སྟེ་འོག་ཏུ་བཏང་ཡང་ཕྱིར་ལོག་པ་ལྟར་བྱེད་ན་ནད་པ་རང་གིས་སྣ་བུད་པ་ལྟར་བྱས་ན་འོག་ཏུ་འགྲོ་བའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཐུར་མས་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འགུལ་ན་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ དབུགས་དྲོན་པོས་མིག་ཏུ་དུགས་བྱས་ལ་ཐུར་མས་ཕྱིས་ན་འོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕྲ་རགས་མཐོང་ན་ཐུར་མ་རིམ་གྱིས་ཕྱིར་དབྱུང་ངོ༌། །དེ་ནས་རས་བལ་དྲོན་པོ་སྣུམ་ཅན་གྱིས་དུགས་བྱས་ལ་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ནས་གན་རྐྱལ་དུ་བསྙལ་ལ་གཞག་གོ །མིག་ཡ་གཅིག་ལ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཡ་གཅིག་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་རླུང་མེད་པའི་གནས་སུ་མགོ་བོ་དང་རྐང་པ་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་གཞག་ལ། ཕན་པའི་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དུས་དེའི་བར་དུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ནི་ཆམ་པ་དང༌། ལུད་པ་དང༌
Chinese
抓住病人的头，使其固定不动，然后放松。然后用医生口中的热气熏蒸病人的眼睛，医生用拇指轻轻揉搓病人的眼睛，使病人正直地注视医生的眼睛，如果眼睛疾病的翳障或污垢看起来比以前稍微移动，就让病人自己向上看眼睛和鼻子，让护理人员牢牢抓住头部使其不动，插入探针的尺寸是从病人眼睛自己向上看鼻子时，从黑色的边缘开始，将纯白色部分分成四份，三分留在黑色的一侧，一份留在靠近脸颊的一侧，那里有一个叫做“天孔”的地方。在那里，用手指、中指和拇指紧紧握住眼科探针，不要上下倾斜，而是水平正直地插入，使其到达眼球。病人的左眼用医生的右手插入，右眼用医生的左手插入。像这样，用探针向内刺入后，好的迹象是发出一种叫做“布斯”的声音，并且没有疾病，还会出现一些水滴。然后扶起病人。如果眼睛流泪或变红，就滴入少许牛奶。探针的尖端也不要太锋利，要缓慢地逐渐向内推进，尖端到达中心后，就像向鼻子上方推一样，然后向下放。如果向下放也像要返回一样，就让病人自己像擤鼻涕一样做，就会向下走。如果用探针擦拭也不动，就还像之前一样用热气熏蒸眼睛，然后用探针擦拭就会向下移动。然后如果看到物体的细微形状，就逐渐向外拔出探针。然后用温暖的油性棉布熏蒸，用布包好，仰卧放置。一只眼睛的手术方法如何指示，另一只眼睛也应如此理解。然后在没有风的地方，用酥油涂抹头部和脚部放置，七天内要食用有益的食物和行为。在此期间要避免的是感冒和痰液。
English
Hold the patient's head firmly, making it still, and then relax. Then, steam the patient's eyes with the warm breath from the doctor's mouth, and the doctor gently rubs the patient's eyes with his thumb, making the patient look straight at the doctor's eyes. If the opacity or dirt of the eye disease appears to move slightly from the previous time, have the patient look up at their own eyes and nose, and have the caregiver hold the head firmly so that it does not move. The size of the inserted probe is measured from the edge of the black part when the patient's eyes look up at their own nose. Divide the pure white part into four parts, with three parts remaining on the black side, and one part remaining on the side near the cheek, where there is a place called the "Heavenly Hole." There, hold the ophthalmic probe firmly with the index finger, middle finger, and thumb, and insert it horizontally and straight without tilting up and down, so that it reaches the eyeball. The patient's left eye is inserted with the doctor's right hand, and the right eye is inserted with the doctor's left hand. In this way, after inserting the probe inward, a good sign is the sound called "Bus," and there is no disease, and some water droplets will also appear. Then help the patient up. If the eyes tear or turn red, instill a little milk. The tip of the probe should not be too sharp either, but should be advanced slowly and gradually inward. After the tip reaches the center, it should be pushed towards the upper part of the nose, and then lowered. If it seems to return even when lowered, have the patient do it like blowing their nose, and it will go down. If it does not move even when wiped with the probe, steam the eyes with warm air as before, and then wipe with the probe and it will move down. Then, if you can see the subtle shapes of objects, gradually pull the probe out. Then, steam with warm, oily cotton cloth, wrap it with cloth, and place it in a supine position. Just as the surgical method for one eye is instructed, the same should be understood for the other eye. Then, in a windless place, apply ghee to the head and feet and place them there, and for seven days, beneficial foods and behaviors should be followed. What should be avoided during this period are colds and phlegm.