Tibetan
དང་གསུམ་གྱིས་ཁྲག་དབྱུང་བ་འམ། ཡང་ན་གཏར་ག་འདི་བཞི་གང་ཡང་རུང་བས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ༌། །དེ་ལ་འབྲས་ཆེ་ཆུང་འདྲ་བར་སྨིན་པའི་མཚན་མ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་འབུར་བར་སྣང་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་དང་འདུག་སྟེ། སྟེང་དུ་ལག་པས་རེག་ན་རབ་ཏུ་ན་ཞིང་མནན་ན་གཤོང་བར་འདུག་ལ་ལུས་ཚ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ནི་གོང་གི་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བྱུག་གོ །དེ་ལ་འབྲས་སྨིན་པའི་མཚན་མ་མཐོང་ནས་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ཏེ། རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཁོང་འབྲས་ནང་དུ་སྨིན་པའི་མཚན་མ་ཡང་དེ་ལྟར་བལྟའོ། །ཁོང་འབྲས་སྨིན་ནས་གོང་འོག་ཏུ་མཆེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་སྨིན་ནས་མྱུར་བར་དཔྱད་མ་བྱས་པ་དང༌། ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་ཟོས་པའི་ཉེས་པས་རྨ་སྐྲངས་པ་མཆེད་ཅིང་འདྲུལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཞག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གོང་འོག་ཏུ་མི་མཆེད་པར་བྱ་བའི་ཆོ་གས་བསྲུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བ་ར་ན་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མམ་ཡང་ན་ཤི་ཀྲུ་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་འབྲས་ཀྱི་ཐུག་པ་ལ་ཤི་ཀྲུ་དང༌། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་ནས་དང༌། རྒྱ་ཤུག་དང༌། རྒྱ་སྲན་ གྱི་ཁུ་བ་བཏུང་བ་འམ། བཟའ་བ་འམ། བཏུང་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཞག་བཅུ་ནས་ནི། ཀྱི་ལྕེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མར་གོང་དུ་སྨོས་པ་འམ། ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་སྦྱར་བའི་མར་གོང་དུ་རླུང་གི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བླུད་ལ་སྨན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནད་འཇིལ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཏིག་ཏའི་མར་མཛེ་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་ནོ། །སྐྲན་གྱི་བཅོས་ཐབས་ཇི་སྙེད་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཁོང་འབྲས་ལ་ཡང་ཐབས་དེས་གསོ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཁོང་འབྲས་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་གུ་གུལ་དང༌། བྲག་ཞུན་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བས་ཟས་དང་སྨན་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁོང་འབྲས་ནི་སྨིན་དུ་མི་གཞུག་སྟེ། མི་སྨིན་པའི་ཆོ་ག་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་སྨིན་ན་ནི་ཤིན་དུ་ཉེན་ཆེ་སྟེ་གསོ་བར་དཀའོ། །ཁོང་འབྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ཁོང་དུ་ན་ཞིང་ཚ་བ་ལ་ནི་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་གསོ་བ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་ཐབས་དེ་ལྟར་གསོ་བར་བྱའོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་མར་འབྲས་བྱུང་བ་ལ་ནི་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་མི་བྱ་སྟེ། རྨའི་སྐབས་ལས་འབྱུང་བའི་དཔྱད་བཞིན་བྱའོ། །མྱུར་དུ་སྨིན་ན་ནི་ཤས་ཆེ་བ་དང་འཇམ་པའི་ཕྱིར་ཚབས་ཆེར་འདྲུལ་བའི་སྐྱོན་ནོ། །རང་
Chinese
或者用三根脉放血，或者用这四种放血法中的任何一种放血。对于大小如成熟果实的肿瘤，其征兆是外部隆起，聚集在一处。用手触摸上方会非常疼痛，按压则会凹陷，并使身体发热。对于这种情况，涂抹上述的清洗药物。当看到肿瘤成熟的征兆后，用刀切开，并展示治疗伤口的方法。对于内部成熟的肿瘤，也应如此观察。内部肿瘤成熟后会向上向下蔓延。这是因为成熟后没有及时治疗，或者因吃了不适宜的食物，导致伤口肿胀蔓延并溃烂。因此，必须在十二天内采取措施防止其向上向下蔓延。可以用煮沸的瓦拉纳等药材的温热汤汁，或者加入石蜜和蜂蜜，或者在米粥中加入石蜜和蜂蜜，或者饮用大麦、圆柏、大豆的汤汁。食用或饮用这些汤汁是最好的。十天后，可以使用上述的奇力切瓦等药膏，或者在风病篇中提到的与白菖蒲混合的药膏，通过药物的力量来消除疾病。然后，稍微给予一些在麻风病篇中提到的苦楝油，并加入蜂蜜。所有治疗肿瘤的方法，也都可以用来治疗内部肿瘤。此外，对于所有内部肿瘤疾病，都可以将古古甲和石沥青中的任何一种加入到食物和药物中。不要让内部肿瘤成熟，要努力阻止其成熟。如果成熟了，则非常危险，难以治疗。所谓的内部肿瘤，其性质是迅速成熟。如果肿瘤内部疼痛发热，要仔细检查，像治疗尿崩症一样，用同样的方法治疗。对于妇女乳房上的肿瘤，不要采取使其成熟的方法，而应按照伤口篇中的方法进行治疗。如果迅速成熟，则因为过于旺盛和柔软，容易导致严重的溃烂。
English
Or bleed from three veins, or bleed with any of these four bloodletting methods. The signs of a tumor that is the size of a ripe fruit are that it appears to bulge outward, gathering in one place. Touching it with the hand above is very painful, pressing it causes it to sink in, and it makes the body hot. For this, apply the above-mentioned cleansing medicine. When you see the signs of the tumor ripening, cut it open with a knife and show the method of healing the wound. The signs of a tumor ripening inside should also be observed in this way. Internal tumors ripen and spread upwards and downwards. This is because if it is not treated quickly after ripening, or if the wound swells and spreads and becomes ulcerated due to the fault of eating incompatible foods. Therefore, it must be protected with measures to prevent it from spreading upwards and downwards for twelve days. You can use a warm decoction of Varana and other ingredients, or mix Shitu and honey, or add Shitu and honey to rice porridge, or drink the juice of barley, juniper, and soybeans. Eating or drinking these juices is highly praised. After ten days, use the above-mentioned Kili Chewa and other ointments, or the ointment mixed with white saffron mentioned in the chapter on wind, and use the power of medicine to eliminate the disease. Then, give a little neem oil mixed with honey, as mentioned in the chapter on leprosy. All the methods of treating tumors can also be used to treat internal tumors. In addition, for all internal tumor diseases, either Guggul or rock rosin should be added to all food and medicine. Do not let internal tumors ripen, but try to prevent them from ripening. If it ripens, it is very dangerous and difficult to treat. The so-called internal tumor is by nature quick to ripen. If the tumor is painful and hot inside, examine it carefully and treat it in the same way as you would treat diabetes insipidus. For tumors on a woman's breast, do not take measures to make it ripen, but treat it according to the methods in the wound chapter. If it ripens quickly, it is prone to severe ulceration because it is too strong and soft.
Tibetan
སྨིན་པ་དང་ནུ་སོར་གྱི་མཐའ་སྐོར་གནག་མཚམས་ཀྱི་ནང་རོལ་ཏུ་མཚོན་མི་གདབ་པར་བསྲུང་སྟེ། གཞན་ཡང་གང་ཡང་རུང་བར་མཚོན་གྱིས་དྲལ་བའི་ལས་བྱའོ། །འབྲས་དེ་ན་ཡང་རུང་མིན་ཡང་རུང༌། སྨིན་ཡང་རུང་མ་སྨིན་ཡང་རུང་སྟེ། རྟག་ཏུ་ནུ་མ་ལས་བཞོ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཤིང་ཉེ་རོང་གི་ཕྱེ་མས་རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་ནད་ཡིན་ན་ནི་སྣུམ་ཤས་ཆེར་བཏབ་སྟེ་བྱིན་ལ་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་ལུས་དག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྣུམ་ནི་འདི་དག་སྟེ། ཨ་མྲའི་འབྲས་བུའི་སྨན་མར་རམ་ཨེ་རཎྜའི་སྨན་མར་རམ་སུ་གུ་མ་དའི་སྨན་མར་རམ། མི་ཏྲ་ཀའི་སྨན་མར་རམ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མར་གང་རྙེད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ནས་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ཚོགས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། ཆུ་དང་མར་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་ཆུ་དུ་མར་ལུས་པ་དང༌། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏང་བའི་ ཐབས་དུ་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཤ་ཁུ་དང་བཅས་པའི་ཟས་སྦྱིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བས་ལུས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་བའི་འབྲས་སྨིན་པ་ལ་ནི་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་དང་དུགས་དང་བསྐུ་བྱུག་ལ་སོགས་པ་བྱ་སྟེ། སྨིན་ནས་དྲལ་ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང༌། ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་གོང་དུ་བགྲང་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པ་བཞིན་བྱའོ། །སྨིན་ནས་འདྲལ་ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པར་ཁྲག་ཀྱང་དབྲིའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྐྱེར་པའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱིན་ནོ། །སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་མ་གཏོགས་པ་ཕྱེ་མ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འབྲས་གསོ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་འདིར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འབྲས་རང་སྨིན་པའི་ཚེ་ན་ནི་དྲལ་ཏེ། སུ་མ་ནའི་མེ་ཏོག་དང་གོ་བྱེ་དང༌། ཨང་གོ་ལ་ན་སཔྟ་པརྞ་དང༌། པ་ཏོ་ལ་དང༌། ནིམ་པ་དང༌། ཡུང་བ་དང༌། བྱི་དང་ག་དང༌། དུག་མོ་ཡུངས་དང༌། འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ལ་རྨ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླུད་པ་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་ནུ་མའི་ནད་ལ་ནི་བྱིའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་ཏེ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་ཀླད་པ་བཀྲུ་བའི་སྨན་བཏགས་པས་དུགས་བྱས་ལ་སྨིན་པ་དང༌། ནུ་སོར་གྱི་མཐའ་ནག་པོར་མཚོན་གྱིས་མི་གདབ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་ནས་གཙགས་བུས་ལེགས་པར་དྲལ་ནས་རྣག་ཕྱུང་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་ནག་ཚུར་སྦྱར་བས་རྨ་བཀྲུས་ཏེ་དར་སྐུད་ཀྱིས་བཙེམ་མོ། །ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་ནུ་མའི་རྨ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྡོང་རོས་དང༌། བ་བླ་དང༌། སུ་མ་ན་དང༌། པི་པི་
Chinese
应当保护，不要在成熟的乳头周围黑色区域内施用烙铁。此外，可以用烙铁切开任何东西。无论那是否是疖子，无论成熟与否，都应始终从乳房中挤出。然后，如果是由风引起的疾病，则应使用木香的粉末，加入更多的油，涂抹后洗澡，使身体清洁。其中的油是：芒果果实的药油，或蓖麻的药油，或苏古玛达的药油，或弥特拉卡的药油，或将这些油中任何可以找到的油混合。然后，将有益于风病的药物混合研磨成粉末，用水和油适当地煎煮，直到水几乎耗尽。并用强效的泻药以多种方式进行治疗。然后给予肉汤和食物。之后，用芝麻油煎煮的甜木粉末涂抹身体。对于由风引起的成熟的疖子，应使用有益于风的药物、热敷和涂抹等方法。成熟后切开，按照治疗伤口的方法进行处理。对于由胆汁和血液引起的未成熟的疖子，应按照上述的治疗方法进行。成熟后切开，按照治疗伤口的方法进行处理。应始终不断地放血。对于由黏液引起的疾病，应给予刺柏粉末和牛尿。除了给予的治疗方法外，此处还应进行治疗由黏液引起的疖子的所有方法。当由黏液引起的疖子自行成熟时，应切开，将苏玛那花、戈杰（藏文）、昂戈拉纳萨普塔帕尔纳（藏文）、帕托拉（藏文）、宁巴（藏文）、永瓦（藏文）、比扬嘎（藏文）、毒芥菜（藏文）与芝麻油混合，为了清洁伤口而灌注，这是非常值得称赞的。对于由脂肪引起的乳房疾病，应将鸟粪的混合物研磨成粉末，与牛尿混合。或者，用清洗大脑的药物粉末进行热敷，使其成熟。不要在乳头周围的黑色区域使用烙铁，而是从外部用柳叶刀仔细切开，排出脓液，用蜂蜜、岩盐和黑盐混合物清洗伤口，然后用丝线缝合。为了清洁由脂肪引起的乳房伤口，应使用龙脑香、巴布拉、苏玛那和毕钵
English
It should be protected, and a branding iron should not be applied within the black area around the mature nipple. Furthermore, the act of cutting open anything with a branding iron should be done. Whether that is a boil or not, whether it is mature or not, it should always be squeezed out from the breast. Then, if it is a disease caused by wind, then the powder of wood incense should be used, adding more oil, applied, and then bathed to cleanse the body. The oils for that are: medicinal oil of mango fruit, or medicinal oil of castor, or medicinal oil of Sugumada, or medicinal oil of Mitraka, or mix whichever of these oils can be found. Then, grind the collection of medicines beneficial for wind diseases into a fine powder, boil it appropriately with water and oil until the water is almost gone. And treat it with strong purgatives in various ways. Then give meat broth and food. After that, rub the body with sweet wood powder boiled with sesame oil. For a mature boil caused by wind, use medicines beneficial for wind, fomentation, and application, etc. After it matures, cut it open and treat it according to the method of healing wounds. For an immature boil caused by bile and blood, treat it as shown in the previously enumerated method. After it matures, cut it open and treat it according to the method of healing wounds. Blood should also be let constantly without interruption. For a disease caused by phlegm, give juniper powder and cow urine. Except for the method of giving, all the methods of treating boils caused by phlegm should be done here. When a boil caused by phlegm matures on its own, it should be cut open, and Sumana flowers, Gojya (Tibetan), Angkolanasa Saptaparna (Tibetan), Patola (Tibetan), Nimba (Tibetan), Yungwa (Tibetan), Biyangga (Tibetan), and mustard greens (Tibetan) mixed with sesame oil, and infused to cleanse the wound, is highly praised. For breast disease caused by fat, grind a mixture of bird droppings into a powder and mix it with cow urine. Or, foment it with medicine powder for cleansing the brain to make it mature. Do not use a branding iron on the black area around the nipple, but carefully cut it open from the outside with a lancet, drain the pus, wash the wound with a mixture of honey, rock salt, and black salt, and then sew it with silk thread. To cleanse a breast wound caused by fat, use camphor, babula, Sumana, and pippali.