Tibetan
ནས་མར་ལུས་པ་དང་དེས་སྣར་བླུགས་པར་བྱའོ། །སྨན་མངར་བ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་སྣར་བླུགས་སོ། །སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དཀར་པོ་སྦྱར་ན། དང་པོ་ཐིགས་པ་གྲང་མོ་བླུགས་ལ། དེ་ནས་དྲོན་མོ་བླུགས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རེས་ཀྱིས་སྣར་བླུགས་པར་བྱའོ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་དང༌། དེས་གོང་མ་བཞིན་དུ་དྲོ་བ་དང་གྲང་བ་རེས་མོས་ཀྱིས་སྣར་བླུགས་སོ། །པི་པི་ལིང་དང༌། ཁ་རུ་ཚ་དང༌། ཡ་བཀྵ་ར་དང༌། གུ་རུ་ཚེ་དང༌། ཤིང་ཀུན་དང༌། ཙོ་ར་ཀ་དང༌། བྱིའུ་རུག་པ་དང༌། འདི་རྣམས་མར་དང༌། ཞོ་ག་ཆུ་དང༌། རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་བསྲེས་ཏེ་ཡང་བསྐོལ་ནས། མར་ལུས་པ་དང༌། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ལ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩིས་བསྲེས་པའི་ལྡེ་གུ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང༌། ཨ་རུ་ར་དང༌། རུ་རྟ་དང༌། པི་པི་ལིང་ དང། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང༌། བྷུ་ཏི་ཀ་དང༌། མ་ནུའི་རྩ་བ་དང༌། པ་ལ་ཤ་དང༌། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང༌། ཟུར་པ་དང༌། ལན་ཚྭ་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཏ་མ་ལི་ཀ་དང༌། ཛི་བན་ཏི་དང༌། བིལ་བའི་སྙིང་པོ་དང༌། ཤུ་དག་དང༌། བལ་བུའི་ལོ་མ་དང༌། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང༌། ཤིང་ཀུན་ཞོ་ཕྱེད་དང༌། འདི་རྣམས་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པར་འཐུངས་ན། རྐང་ལག་ཏུ་རླུང་ཞེན་པ་དང༌། གཞང་འབྲུམ་དང༌། ཕོ་བའི་ནད་དང༌། སྐྱིགས་བུ་དང༌། སྙིང་དང༌། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཡ་བཀྵ་ར་དང༌། ལན་ཚྭ་དང༌། ལན་ཚྭའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་མར་དང་བསྲེས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཐང་ལ་འབར་གྱིས་གཅིན་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སྨན་མར་དང༌། བ་ཤ་ཀའི་མར་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བའི་ལེའུའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་དང༌། དྲ་དྷི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཧ་པུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་སྤ་མའི་འབྲས་བུའི་སྨན་མར་སྐྲན་གསོ་བའི་ལེའུ་ལས་བཤད་པ་དང༌། སྨན་མར་དེ་རྣམས་ཀྱང་ལུད་པ་དང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ལ་སྦྱར་རོ། །དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི། གློ་བུར་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཆུ་གྲང་གིས་གཏོར་ཞིང་སྡངས་སུ་གཞུག་པའམ། ལུས་དྲག་ཏུ་གཡེངས་ཤིང་སྤྲུག་པ་དང༌། འཇིགས་སུ་གཞུག་པ་དང༌། ཡང་ན་དགར་གཞུག་པ་དང༌། གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་དེ། ཕྲག་དོག་
Chinese
将酥油滴入鼻中。将所有甜味药材捣碎，煎煮后饮用药汁，或者滴入鼻中。如果混合蜂蜜和白糖，先滴入冷的滴剂，然后滴入温热的，像这样交替滴入鼻中。将十根药根如法煎煮，与牛奶一起煎煮提取酥油，然后像前面一样，冷热交替滴入鼻中。荜茇、诃梨勒、齿果漆、古律草、木香、琐罗果、小豆蔻，这些与酥油、酸奶水、十根药根的煎煮汁混合后再次煎煮，提取酥油，适量饮用，可以消除呃逆和呼吸不畅。或者将十种滋补药材捣碎，与酥油如法煎煮，只留下酥油，在其中混合蜂蜜，服用药膏有益。肉桂、诃子、芸香、荜茇、海金砂、布地卡、曼努的根、紫矿、白花丹、姜黄、两种盐、田菁、耆婆香草、荜苃的果肉、莳萝、锦葵叶，这些每样两份，木香半份，这些与三十二两酥油一起煎煮，只留下酥油服用，可以迅速缓解腿脚麻木、痔疮、胃病、呃逆、心脏病和肋间疼痛。或者，服用齿果漆、盐和两倍量的盐混合的酥油有益。大仙人燃灯所说的治疗小便疾病的药酥，以及跋舍迦的酥油，出自治疗血胆的章节，还有名为“扎地嘎”的，以及名为“哈布夏”的，出自治疗肿瘤的章节中用伞形科植物果实的药酥，这些药酥也用于治疗痰和呃逆的疾病。对于呼吸不畅的疾病，如果病情严重，可以突然反复用冷水泼洒或浸泡，或者剧烈摇晃和抖动身体，使其受到惊吓，或者使其呕吐，或者赞美他人的优点，从而消除嫉妒。
English
Instill clarified butter into the nose. Crush all the sweet medicinal herbs, decoct them, and drink the medicinal juice, or instill it into the nose. If mixing honey and white sugar, first instill cold drops, then instill warm ones, alternating in this way. Decoction of the ten roots properly, decoct with milk to extract clarified butter, then, as before, instill alternately hot and cold into the nose. Long pepper, haritaki, Woodfordia fruticosa, Tinospora cordifolia, Aucklandia lappa, Zanthoxylum alatum, cardamom, these mixed with clarified butter, yogurt water, and the decoction of the ten roots, then decocted again, extract clarified butter, and drink appropriately, can eliminate hiccups and difficulty breathing. Alternatively, crush the ten nourishing medicinal herbs, decoct with clarified butter properly, leaving only clarified butter, mix honey into it, and taking the ointment is beneficial. Cinnamomum tamala, haritaki, rue, long pepper, Onosma bracteatum, Butika, root of Rubia cordifolia, Butea monosperma, Plumbago zeylanica, turmeric, two kinds of salt, Sesbania sesban, Jeevanti, pulp of Aegle marmelos, dill, Sida cordifolia leaves, these two portions each, Aucklandia lappa half portion, these decocted with thirty-two measures of clarified butter, leaving only clarified butter to drink, can quickly alleviate numbness in the legs and feet, hemorrhoids, stomach disease, hiccups, heart disease, and intercostal pain. Alternatively, taking Woodfordia fruticosa, salt, and clarified butter mixed with twice the amount of salt is beneficial. The medicinal clarified butter mentioned by the great sage Tangla Bar for urinary diseases, and the clarified butter of Vasa, which comes from the chapter on treating blood bile, and the one called "Dradhika," and the one called "Hapusha," the medicinal clarified butter made from the fruits of Umbelliferae from the chapter on treating tumors, these medicinal clarified butters are also used to treat diseases of phlegm and hiccups. For the disease of difficulty breathing, if the condition is severe, one can suddenly and repeatedly splash or soak with cold water, or shake and jolt the body violently, frighten them, or induce vomiting, or praise the virtues of others, thereby eliminating jealousy.
Tibetan
བསྐྱེད་པ་དང༌། དབུགས་བསྡམ་དུ་གཞུག་པ་དང༌། སྤྲེའུའི་སོས་འདེབས་སུ་བཅུག་ན་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་རླུང་དང་བད་ཀན་ལ་ཕན་པའི་སྨན་དང༌། བཟའ་བ་དང༌། བཏུང་བ་དང༌། དྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསྟེན་པར་བྱའོ། །སྐྱིགས་བུ་དང༌། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི། ལུས་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི་གསོ་སླའོ། །ཉམས་སྟོབས་མེད་ཅིང་རིད་པ་ནི་གསོ་དཀའོ། །དེ་བས་ན་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་ཅིང་ནད་ཞི་བར་བྱ་བ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དཔྱད་ཅིང་འབད་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང༌། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང༌། སྐྱུག་པ་དང༌། སྐྱིགས་བུ་དང༌། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གསོས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་རྒྱལ་པོའི་ནད་ཅེས་བྱ་བ་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་པ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ནད་གཞི་མང་པོ་ཡོད་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱང་བར་བྱ་སྟེ། སྣུམ་ལ་སོགས་པས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བར་མི་འགྱུར་བར་བསྲུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་ནི་འོ་མ་དང༌། མངར་བའི་ཤ་ཁུ་དང༌། སྐྱུག་སྨན་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ནས་ཐུག་མར་དང་ལྡན་པ་ནི། དེ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་པའི་ནང་དུ། པོ་སོན་ཆའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ནས་སློན་དུ་གཞུག་གོ །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་ནི་ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང༌། དོང་ག་སྦྲང་རྩི་དང༌། ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འོ་མ་དང༌། མར་དང༌། ཕྱེ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱོ་མར་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་དང༌། བི་ད་རི་དང༌། ཏང་པལ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་པ་ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་པར་སྦྱར་བ་གོང་མའི་སྨན་དང་བཅས་པ་འཐུངས་ན་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ཁོང་དག་པར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཉམས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་དྲོད་སྐྱེད་པ་དག་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཡི་གར་འོང་བ་དང༌། རླུང་ལ་ཕན་པ་རྣམས་དང་ཡང་བ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ། འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་དང༌། གྲོ་དང༌། ནས་དང༌། མུངྒ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྦངས་པའམ། ཆན་དུ་བྱས་ཏེ་བཟའ་བ་དང་ཚོད་མར་སྦྱར་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རའི་འོ་མ་དང༌། མར་དང༌། སྲོག་ཆགས་ཤ་ཟ་བའི་ཤ་དང༌། བྱ་རོག་དང༌། འུག་པ་དང༌། གླང་པོ་ཆེ་དང༌། བ་དང༌། རྟ་དང༌། ནེའུ་ལེ་དང༌། སྦྲུལ་དང༌། བྱ་རྒོད་དང༌། ཁྲ་དང༌། བོང་བུ་དང༌། རྔ་མོ་དང༌། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་གང་ཡང་རུང་བ་ནད་པ་ལ་གསོང་སྟེ་སྦྱིན་ནོ། །
Chinese
滋养，进行闭气，进行猴子的苏醒种植则有益。此外，应服用对风和痰有益的药物、食物、饮料和所有温暖之物。对于所有打嗝和呼吸不畅的疾病，如果身体虚弱且有体力，则容易治疗。没有体力和消瘦则难以治疗。因此，应反复研究并努力滋养体力、平息疾病。此外，痰和呼吸不畅，肺病消耗， 呕吐和打嗝，这些中的任何一种得到治疗，都对所有疾病有益。治疗打嗝和呼吸不畅的第四章结束。 接下来，将讲述治疗被称为国王病的重症的章节。对于患有重症、体力充沛且有许多病因的患者，首先进行油浴和熏蒸，之后用盐水浴清洁身体，应保护身体，使其不因油等而变得虚弱。对于此，催吐药是牛奶和甜肉汤，以及从催吐药中提取的麦粥和酥油，在其中任何一种中，加入波森茶的粉末并喂食，然后进行催吐。对于此，泻药是沙玛杜尔比达、冬嘎蜂蜜和沙卡拉混合，或者牛奶、酥油和面粉混合的稀粥，或者葡萄、比达里和唐帕尔中的任何一种与肉汤混合，与上述药物一起服用，将会腹泻。这样，在用盐水浴清洁肠道之后，应混合滋养、增强和产生热量的药物。此外，还应混合令人愉悦的食物和饮料，以及对风有益和清淡的食物。将六十日稻、小麦、大麦和穆恩嘎中的任何一种浸泡或煮熟，与食物和蔬菜混合后给予。此外，还应给予母羊的奶、酥油、食肉动物的肉、乌鸦、猫头鹰、大象、牛、马、獴、蛇、秃鹫、鹰、驴和骡子，这些中的任何一种肉都应煮熟后给予患者。
English
Nourishing, performing breath retention, and performing monkey resuscitation planting are beneficial. Furthermore, one should take all medicines, foods, drinks, and all warm things that are beneficial for wind and phlegm. For all diseases of hiccups and difficulty in breathing, if the body is weak and has strength, it is easy to treat. Without strength and emaciated, it is difficult to treat. Therefore, one should repeatedly study and strive to nourish strength and pacify diseases. Furthermore, phlegm and difficulty in breathing, lung disease consumption, vomiting and hiccups, treating any one of these is beneficial for all. The fourth chapter on treating hiccups and difficulty in breathing ends. Next, the chapter on treating the major consumption, which is called the king's disease, will be explained. For patients with major consumption who are strong and have many causes of disease, first perform oil baths and fumigation, and after that, cleanse the body with saline baths. The body should be protected so that it does not become weak due to oil, etc. For this, emetics are milk and sweet meat broth, and barley porridge and ghee extracted from emetics. In any of these three, add the powder of Poson tea and feed it, and then induce vomiting. For this, laxatives are Shama Durbida, Dongga honey, and Shakara mixed, or thin porridge mixed with milk, ghee, and flour, or any of grapes, Bidari, and Tangpal mixed with meat broth. Taking it together with the above medicine will cause diarrhea. In this way, after cleaning the intestines with saline baths, mix medicines that nourish, enhance, and generate heat. Furthermore, pleasant foods and drinks, as well as foods that are beneficial for wind and light, should be mixed. Soak or cook any of the sixty-day rice, wheat, barley, and Munga, mix it with food and vegetables, and give it. Furthermore, give ewe's milk, ghee, the meat of carnivorous animals, crows, owls, elephants, cows, horses, mongooses, snakes, vultures, eagles, donkeys, and mules. Any of these meats should be cooked and given to the patient.