Tibetan
༌། ཟུར་པ་དང༌། མ་ནུ་དང༌། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་སྣུམ་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭས་བཏབ་པ་བླུད་ན། རྐེད་པ་ན་བ་དང༌། སྙིང་ན་བ་དང༌། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང༌། ལྟོ་ན་བ་དང༌། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང༌། སྐྱིགས་བུ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ལྷག་པར་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་རྣམས་སྦྱོང་ངོ༌། །རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་ཚ་བ་ལྔའི་ཕྱེ་མ་དང་བུ་རམ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཏིལ་དང༌། འབྲས་སཱ་ལུ་དང༌། སྐྱུར་དང༌། སྣུམ་དང་བཅས་པའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་རྒྱམ་ཚས་བཏབ་པ་བླུད་ན། རླུང་གི་ལུད་པ་ལ་ཕན་ནོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་རྐེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཉ་དང༌། ཁྱིམ་བྱ་དང༌། ཕག་དང༌། འདི་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཤ་ཁུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་མར་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་ལྡན་པར་བླུད་ན་ཕན་ཡོན་གོང་དང་འདྲའོ། །གཞན་ཡང་བ་སྤྲུ་ཀ་དང༌། བ་ཡུ་སི་ཞེས་བྱ་བ་མོན་སྣེའུ་དམེ་རུ་དང༌། ཀ་ས་གྷ་ནན་ཏི་དང༌། ཀཎྜ་ཀ་རིའི་ལོ་མ་དང༌། འབྲས་བུ་དང༌། ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་དང། སྐམ་པོ་དང༌། འདི་རྣམས་ལ་གཡོས་སུ་བྱས་པའི་ཚོད་མ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཅན་ལ་སྦྱར་རོ། །ཟས་ནི་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་དང༌། འོ་མ་དང༌། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང༌། བུ་རམ་ལས་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་གོ་དྷི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ བཟའོ། །སྐོམ་དུ་ནི་ཞོ་ག་ཆུ་དང༌། རྩབ་མོ་དང༌། སེའུ་འབྲུའི་བཏུང་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཆང་དང༌། སྐོམ་འདི་རྣམས་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཅན་ལ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་པོ་སོན་ཆ་དང༌། ཏང་པ་ལ་དང༌། ཤིང་མངར་དང༌། འདི་གསུམ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །སློན་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་དང༌། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའམ། བི་ད་རའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་སྐྱུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆུང་ན་ནི། ཤིང་ཉེ་རོང་གཅིག་པུ་རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་པའི་མངར་བག་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ༌། །ཅི་སྟེ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེན་ཤིང་ཉེ་རོང་སྨན་ཁ་བའི་བག་དང་སྦྱར་ལ་བཏང་ངོ༌། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ནད་དག་
Chinese
将祖巴和玛努（植物名称）一起熬煮，取其汁液作为汤底，加入油、酸和盐调味后饮用，可以消除腰痛、心痛、肋骨痛、腹痛、呼吸不畅和打嗝等症状。特别是，它能清除由风引起的痰液。将十种草药的根熬煮，取其汁液作为汤底，加入五种辛辣香料的粉末和红糖后饮用，可以消除由风引起的痰液。或者，用芝麻、稻米、酸味物和油一起煮汤，或者用加了盐的米粥饮用，对风引起的痰液有益。也能平息上述的腰痛等疾病。用鱼、家禽、猪中的任何一种肉汤作为汤底，加入黄油和盐后饮用，其益处与上述相同。此外，将巴斯鲁卡、巴玉斯（植物名称），蒙斯内乌德梅鲁（植物名称），卡萨嘎南迪（植物名称），坎达卡里的叶子和果实，以及嫩萝卜和干萝卜等，做成蔬菜，适合于患有风引起的痰液的人食用。食物方面，食用四种主要的油类、牛奶、红糖树的汁液，以及用红糖制成的名为“戈迪卡”的饮料，并将它们混合在一起食用。饮料方面，饮用酸奶水、粗粮水、苹果汁与水混合的饮料等，以及酒。这些饮料适合于患有风引起的痰液的人饮用。对于由胆汁和痰液引起的痰液，服用含油的催吐药有益。同样，将波松茶、当巴拉和木香三种药物用水熬煮后饮用，可以起到催吐的作用。或者，将波松茶和木香的粉末加入红糖树的汁液或维达拉的汁液中，饮用后会引起呕吐，从而清除由胆汁和痰液引起的痰液。如果胆汁引起的痰液中痰液成分较少，则单独使用木香，与葡萄干等甜味物质混合后服用泻药。如果痰液成分较多，则将木香与苦味药物混合后服用。这样，通过催吐和泻药可以清除疾病。
English
When Zurpa and Manu (plant names) are boiled together, and their juice is taken as a soup base, seasoned with oil, sourness, and salt, and then consumed, it can eliminate symptoms such as lower back pain, heart pain, rib pain, abdominal pain, difficulty breathing, and hiccups. In particular, it clears phlegm caused by wind. When the roots of ten herbs are boiled, and their juice is taken as a soup base, with the addition of five spicy spice powders and brown sugar, and then consumed, it can eliminate phlegm caused by wind. Alternatively, soup made with sesame, rice, sour substances, and oil, or rice milk porridge with salt added, is beneficial for phlegm caused by wind. It also pacifies the aforementioned diseases such as lower back pain. Using fish, poultry, or pork broth as a soup base, with butter and salt added, and then consumed, has the same benefits as above. Furthermore, vegetables made from Basruka, Bayusi (plant name), Monsneu Demeru (plant name), Kasa Ghanandi (plant name), the leaves and fruits of Kandakari, as well as young and dried radishes, are suitable for those with phlegm caused by wind. For food, consume the four major oils, milk, the juice of the brown sugar tree, and a beverage called "Godhika" made from brown sugar, and mix them together. For drinks, consume yogurt water, coarse grain water, apple juice mixed with water, and so on, as well as alcohol. These drinks are suitable for those with phlegm caused by wind. For phlegm caused by bile and phlegm, taking emetics with oil is beneficial. Similarly, boiling Posoncha, Tangpala, and Costus root in water and drinking the juice can induce vomiting. Alternatively, adding Posoncha and Costus root powder to the juice of the brown sugar tree or the juice of Vidara, and drinking it, will cause vomiting, thereby clearing phlegm caused by bile and phlegm. If the phlegm caused by bile has less phlegm component, use Costus root alone, mixed with sweet substances such as raisins, and take a laxative. If there is more phlegm component, mix Costus root with bitter medicine and take it. In this way, diseases can be cleared through emetics and laxatives.
Tibetan
པར་བྱས་ནས། དེ་ཡང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་བད་ཀན་ཆུང་བའི་ལུད་པའི་ནད་ལ་ནི། མངར་བག་དང༌། སྣུམ་བག་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་གྲང་མོ་བླུད་དོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་ཞིང་མཁྲིས་པས་ཤས་ཆུང་བའི་ལུད་པ་ལ་ནི། སྨན་ཁ་བ་དང༌། རྩུབ་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་གྲང་མོ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་ཉི་ཚེ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི། སི་ད་ཞེས་བྱ་བའི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང༌། ཨུཏྤ་ལ་དང༌། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ནས་བྱིན་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །བད་མཁྲིས་དང་བཅས་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི། གོང་མའི་སྨན་གྱི་སྟེང་དུ་གླ་སྒང་དང༌། ན་ལེ་ཤམ་གྱིས་བཏབ་སྟེ་སྦྱིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི། གླ་སྒང་དང༌། ན་ལེ་ཤམ་མ་གཏོགས་པ་གོང་མའི་སྦྱོར་བ་སྨན་གྱི་སྟེང་དུ་མར་གྱིས་བཏབ་པའི་ལྡེ་གུ་བལྡག་ཏུ་བཅུག་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་རྒུན་འབྲུམ་ལྔ་བཅུ་པ་དང༌། ཀ་ནི་ལི་ཞེས་བྱ་བའི་པི་པི་ལིང་ སུམ་ཅུ་དང༌། ཤ་ཁ་ར་སྲང་གཅིག་དང༌། འདི་གསུམ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་བེའུ་རྩྭ་མ་ཟོས་པའི་ཚན་བུའི་ཁུ་བ་བཙིར་བ་དང༌། སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྟར་ག་ཞེས་བྱ་བའི་ཤིང་ཚ་དང༌། བྱོ་ཤ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚ་བ་གསུམ་དང༌། རྒུན་འབྲུམ་དང༌། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང༌། མ་ནུ་དང༌། འབྲས་ཡོས་དང༌། གླ་སྒང་དང༌། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང༌། ར་སྣ་དང༌། སྐྱུ་རུ་ར་དང༌། ཤ་ཁ་ར་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་སྙིང་ནད་དང༌། ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་མངར་བའི་ཤ་དང༌། ཁྲེ་དང་ཁྲེ་རྒོད་ཀྱི་བཟའ་བ་དང༌། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་དང༌། ཚོད་མ་ཁ་བར་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྨན་ཁ་བ་དང༌། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆུང་བ་ལ་ནི་འབྲས་དྲུག་ཅུ་པའི་ཆན་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱིན་ནོ། །བཏུང་བ་ནི་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྒུན་ཆུའམ། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའམ། འོ་མ་བསྐོལ་ལ་བསྒྲངས་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཀ་ཀོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རམ་ཉེའུ་པ་རྣམ་གཉིས་དང༌། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང༌། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་བྲི་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གཉིས་དང༌། བ་ཤ་ཀ་དང༌། དོང་གྲ་དང་འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། ཤ་ཁུའམ། འོ་མའམ། ཐུག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འུ་ཤར་སྦྱར་ཏེ་བླུད
Chinese
总而言之，对于胆汁偏盛而痰液较少的咯痰病，应喂食加入甜味和油性的冷粥。对于痰液偏盛而胆汁较少的咯痰病，应喂食加入苦味药和粗糙物的冷粥。对于由轻微胆汁引起的咯痰，将名为“斯达”的白砂糖、乌 উৎপལ་（梵文：utpala，梵文罗马拟音：utpala，汉语字面意思：乌 উৎপལ་）等与蜂蜜混合制成膏剂服用，即可平息。对于痰液与胆汁混合的咯痰，在上述药物中加入豆蔻和甘松。对于由胆汁和风引起的咯痰，除了豆蔻和甘松外，将上述药物配方加入酥油制成的膏剂，让其舔食，则有益。对于由胆汁引起的咯痰，将五十颗葡萄干、名为“卡尼里”的长胡椒三十颗、砂糖一两，这三者与蜂蜜混合制成膏剂服用。或者，榨取未食用草的犊牛粪汁，与蜂蜜混合服用，可消除由胆汁引起的咯痰。或者，将名为“斯达嘎”的肉桂、名为“觉夏”的三种热性药材、葡萄干、长胡椒根、诃子、稻芽、豆蔻、白砂糖、拉萨纳、余甘子、砂糖等，与酥油和蜂蜜混合制成的膏剂服用，可消除心脏病和咯痰病。或者，食用生活在旱地的动物的甜肉、青稞和大麦的食物、蒙豆等豆类的汁液，以及加入苦味的蔬菜，可消除由胆汁引起的咯痰。对于痰液偏盛的情况，应服用加入苦味药和蜂蜜的膏剂。对于痰液较少的情况，应与六十日稻的米粥或牛奶等汁液一同服用。饮料应与砂糖混合，或者饮用葡萄汁、甘蔗汁或煮沸后冷却的牛奶。
English
In short, for sputum disease with excessive bile and less phlegm, cold porridge mixed with sweetness and oiliness should be fed. For sputum disease with excessive phlegm and less bile, cold porridge mixed with bitter medicine and rough substances should be fed. For sputum caused by slight bile, white sugar called "Sida", উৎপལ་ (Sanskrit: utpala, Roman transliteration: utpala, literal meaning: blue lotus), etc., mixed with honey and made into a paste, will calm it down if taken. For sputum mixed with phlegm and bile, add cardamom and nalesham to the above medicine. For sputum caused by bile and wind, except for cardamom and nalesham, add ghee to the above medicine formula to make a paste, and let it lick, which will be beneficial. For sputum caused by bile, mix fifty raisins, thirty long peppers called "Kanili", and one ounce of sugar with honey to make a paste and take it. Alternatively, squeeze the juice of calf dung that has not eaten grass, mix it with honey, and take it to eliminate sputum caused by bile. Alternatively, mix cinnamon called "Starga", three hot medicines called "Juexia", raisins, long pepper root, haritaki, rice sprouts, cardamom, white sugar, lasana, emblica, sugar, etc., with ghee and honey to make a paste and take it to eliminate heart disease and sputum disease. Alternatively, eating sweet meat of animals living in dry land, food of barley and highland barley, juice of mung beans and other legumes, and vegetables mixed with bitterness can eliminate sputum caused by bile. For excessive phlegm, a paste mixed with bitter medicine and honey should be taken. For less phlegm, it should be taken together with rice porridge of sixty days or juice such as milk. The drink should be mixed with sugar, or drink grape juice, sugarcane juice, or boiled and cooled milk.