Tibetan
། །དེ་ལ་ཟས་ཡང་ཞིང་རྩུབ་པ་དང༌། སྨན་ཀྱང་ཡང་ཞིང་རྩུབ་པ་ལྟ་བུས་རླུང་སྩོགས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱང་ཁོང་རྩུབ་ཅིང་དྲོ། ཁ་ཟས་ཀྱང་རྩུབ་པ་དྲོན་བག་ཏུ་ཟོས་ཀྱང་དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཚེ་དྲོ་ཞིང་ཚ་བའི་དུས་ཡིན་པས་རླུང་མི་ལྡང་ངོ༌། །དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ངོ་ལྟ་བུ་ལ་ཆར་ཆུ་རྒྱས་ལ་ཟས་སྐྱུར་བག་དེ་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་སྐྱུར་བར་འགྱུར། །སྨན་སྐྱུར་བག་ཟོས་ཀྱང་རུང་སྟེ་དེའི་མཁྲིས་པར་སྩོགས་ཏ། དབྱར་གྲང་ཞིང་བསིལ་བའི་དུས་ལ་བབ་བས་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྡང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དགུན་སྟོད་དང་དགུན་སྨན་གྱི་ཟས་སྣུམ་བག་བསིལ་བ་དང༌། ཆུ་དང་སྨན་བསིལ་བག་ཟོས་པས་ནི་བད་ཀན་དགུན་ཐོག་ཐག་ཏུ་སོགས་ཏེ། དེའི་ཚེ་དགུན་གྱི་དུས་གྲང་བ་དང༌། ཁ་ཟས་སྣུམ་པོ་གྲང་བག་ཟོས་ཀྱང་རུང༌། །དེས་ན་ལུས་ཀྱང་གྲང་ལ་ཕྱོགས་སུ་འཁྲིགས་པའི་དུས་ལ་བབ་པས་བད་ཀན་སྩོགས་པར་ཟད་ཀྱི་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལྡང་ཞིང་ན་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དུས་ཚིགས་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ལས་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་གྱི་ནད་སྩོགས་པ་དང་ལྡང་བ་རིམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་བསགས་པ་དེ་ཡང་ཁ་ཟས་ཀྱི་གནོད་པ་མི་འཕྲོད་པའི་བག་ཟོས་ན་ནད་ལྡང་བའི་དུས་ལམ་བབ་ཀྱང་རུང་སྟེ་འཕྲལ་གྱི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། །རླུང་ལ་སོགས་པ་དཀྱིལ་དུ་གྱུར་པ་ཡང་བསགས་ ལ། ནད་ལྡང་བའི་དུས་ལ་བབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ནད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཟས་ཟོས་ན་ནང་མི་ལྡང་ངོ༌། །གོང་མ་ལྟ་བུར་རླུང་ལ་སོགས་པ་ནད་དཀྱེལ་དུ་བསགས་པ་དེ་ལས་ནད་ལངས་ཏེ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ནི། ཅིག་ཅར་ལུས་ཀྱི་མགོ་རྐང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་དོ། །ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཐིགས་ཏེ་སོས་པར་འགྱུར་བ་ནི། ཆུ་འབྲུབ་པ་ལས་ཁང་ཀྱིས་བྲི་སྟེ་སྐམས་པ་དང་འདྲའོ། །དེ་བས་ན་ནད་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གྲངས་མེད་པས། ལུས་འདི་ཀློང་དཀྲུགས་ནས་སྐམས་པ་འདི་ལ་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་དང༌། ནད་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་རྩི་སྨན་དང༌། གསོ་བའི་ཐབས་སུ་སྦྱར་ཞིང་བྱའོ། །དེ་ཡང་ནད་ཚུལ་དུ་མ་རེ་རེ་ནས་བསྟན་མི་ནུས་ཏེ་དེ་ནི་འདོར་ཅོག་ཐབས་ཀྱི་ནད་དམིགས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དུ་འདུས་སོ། །དཔེར་ཉིན་ཐོག་ཐག་བྱ་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་ཏེ་འགྲོ་སྟེ། རང་གི་ལུས་ཀྱི་གྲིབ་མ་དང་འབྲལ་དུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ནོ་ཅོག་ནད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཆགས་པ་དང་རྡུལ་དང༌། མུན་པ་དང་གསུམ་དུ་ལྡན་པ་
Chinese
对此，食用清淡粗糙的食物，以及清淡粗糙的药物等，会引发风病。对此，身体内部粗糙且发热，即使食用粗糙温热的食物，由于夏季初月和仲夏月是温暖炎热的季节，所以不会引发风病。在夏末月和初秋月的时候，雨水增多，酸味食物消化后的残余也会变成酸味。即使食用酸味药物也可以，因为这会引发胆病，由于进入了夏季寒冷凉爽的季节，所以不会引发胆病。在初冬和冬末，食用油腻寒冷的食物，以及饮用寒冷的水和药物，会在冬季彻底引发痰病。此时，冬季寒冷，即使食用油腻寒冷的食物也可以。因此，由于身体也进入了寒冷且向内收缩的季节，所以只会引发痰病，不会引发痰病而生病。如此，从六个时节的自性中，风病、痰病和胆病三种疾病的引发和发作，是依次分开显示的。风等疾病的积累，如果食用了有害不适的食物，即使到了疾病发作的季节，也会立即被疾病侵袭。风等疾病处于中间状态，即使到了疾病发作的季节，如果食用了不会引发疾病的食物，也不会发作。如前所述，风等疾病在中间积累，由此引发疾病并被疾病侵袭，是指疾病会立即遍布全身的头部和四肢。这种疾病逐渐痊愈，就像洪水退去，房屋逐渐干涸一样。因此，疾病的形态多种多样，数不胜数。对于这个身体内部紊乱而干涸的状态，应该了解是什么样的疾病形态，以及疾病产生的原因、药物，并结合治疗方法进行治疗。而且，无法一一列举各种疾病的形态，因为所有疾病的根本都归结于风、胆和痰。例如，就像白天鸟儿在天空中飞翔，无法与自己的影子分离一样。一切众生都具有三种疾病的形态，即执着、尘垢和黑暗。
English
In this regard, consuming light and rough food, as well as light and rough medicine, can trigger wind disorders. In this regard, if the body is internally rough and hot, even if one consumes rough and warm food, wind disorders will not be triggered because the early and middle months of summer are warm and hot seasons. During the late summer month and the early autumn month, when rainfall increases, the residue after digesting sour food will also become sour. Even consuming sour medicine is acceptable, as it can trigger bile disorders. However, since the cold and cool season of summer has arrived, bile disorders will not be triggered. In early and late winter, consuming oily and cold food, as well as drinking cold water and medicine, will thoroughly trigger phlegm disorders in winter. At this time, it is acceptable to consume oily and cold food, even though it is cold in winter. Therefore, since the body has entered a season of coldness and inward contraction, it will only trigger phlegm disorders, and will not cause illness due to phlegm disorders. Thus, from the nature of the six seasons, the triggering and onset of the three disorders—wind, phlegm, and bile—are shown in a sequential manner. The accumulation of wind and other disorders, even if the season for the onset of the disease has arrived, if one consumes harmful and unsuitable food, one will be immediately afflicted by the disease. If wind and other disorders are in an intermediate state, even if the season for the onset of the disease has arrived, if one consumes food that does not trigger the disease, it will not be triggered. As mentioned earlier, the accumulation of wind and other disorders in an intermediate state, which then leads to the onset of the disease and being afflicted by it, refers to the disease immediately spreading throughout the head and limbs of the body. Such a disease gradually heals, just as a house gradually dries up as floodwaters recede. Therefore, the forms of diseases are diverse and countless. For this state of internal disorder and dryness in the body, one should understand what kind of disease form it is, as well as the causes of the disease, the medicine, and combine them with treatment methods. Moreover, it is impossible to list each and every form of disease, because the root of all diseases is ultimately attributed to wind, bile, and phlegm. For example, just as a bird flies in the sky during the day and cannot separate from its own shadow. All sentient beings possess the three forms of disease: attachment, defilement, and darkness.
Tibetan
ལས་གྱུར་པའི་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་མི་འབྲལ་བ་དེ་ལྟར་རང་གི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ནང་མ་སྙོམས་ཏེ་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཆགས་པ་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་དང་གསུམ་གྱིས་འགྱུར་བས། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་ནང་མ་འཕྲོད་པ་དེས་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་མ་སྙོམས་ཏེ་འཁྲུགས་ན་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །ནད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ཡང་མདོར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡུལ་དང་དུས་དང་ལས་ངན་པར་བྱེད་པ་དང་གསུམ་མོ། །འདི་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུང་དུ་བརྟེན་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བརྟེན་པ་དང༌། ལོག་པར་བརྟེན་པ་དང་གསུམ་དུ་དབྱེའོ། །འདི་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང༌། འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ན་དགུ་དགུར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་དེ་ལ་གང་བལྟར་ཡང་རུང་སྟེ། རང་གི་ཡུལ་ལ་མི་ལྟ་བའམ། ཡང་ན་ཞིབ་ཏུ་ལེགས་པར་མི་ལྟ་བར་ཅུང་ཟད་ཙམ་མམ། འོལ་ཇི་ཙམ་ཞིག་ལྟ་བདེ་ལྟ་བུ་ནི། གཟུགས་མིག་གིས་ལྟ་བ་ཆུང་བར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་མིག་ གིས་ཧ་ཅད་ཡུན་རིང་དུ་ལྟ་ན་དེ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ༌། །ཡང་གཟུགས་ཆུང་ཆེས་པ་ལ་ལྟའམ། ཉི་མ་ལྟ་བུའི་ལྷད་ལྷང་པོའི་འཚེར་ཆེས་པ་ལ་མིག་ཚུགས་སུ་ལྟ་བའམ། གཟུགས་འཇིགས་པ་ལ་ལྟའམ། མིག་གི་དྲུང་ཉིད་དུ། གཟུགས་བཞག་པ་ལ་ལྟའམ། ཡང་ན་གཟུགས་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་ཆེས་པ་ལ་རྒྱང་མར་མིག་ཚུགས་སུ་ལྟ་བའམ། གཟུགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་ལྟའམ། གཟུགས་མི་སྡུག་པ་ལ་མིག་གིས་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ༌། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་བལྟ་སྟེ། རྣ་བའི་ཡུལ་སྒྲ་ཆེན་པོ་དྲག་པོ་ལ་ཉན་པ་དང༌། རུལ་པ་མནམ་པོ་ལ་སྣུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སོ་སོའི་དབང་པོ་ཡུལ་གྱི་ཚུལ་དུ་སྦྱར་ལ། ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་དང་ལོག་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྟེན་ཅིང་སྦྱོར་བ་ལས་གནོད་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་རོ། །ལོ་གཅིག་ལ་དུས་ཀྱང་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། དགུན་ཟླ་བཞིན། དཔྱིད་ཟླ་བཞི། དབྱར་ཟླ་བཞི་སྟེ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དུས་འདི་གསུམ་ཚུལ་གྱིས་ཡང་ཆུང་དུ་དང་ཆེན་པོ་དང༌། ལོག་པ་རྣམ་གསུམ་ལས། མི་དང་སྲོག་ཆགས་དང༌། ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྲུ་འབྲས་དང༌། རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བར་བལྟ་སྟེ། དགུན
Chinese
由业力所导致的各种疾病，无法避免地使自身的七种命脉失去平衡，这也成为了疾病产生的原因，并且受到尘、暗、痴三者的影响。风、胆、涎三种元素的不调和导致七种命脉失去平衡并紊乱，从而引发疾病。这些疾病的起因总的来说有三种：环境、时间和恶业。这三种因素中的每一个都可以分为轻微依赖、过度依赖和错误依赖三种。这三种因素中的每一个又可以分为小、中、大三种程度，总共分为九种。这是怎么样的呢？眼睛的对境是景象，无论看什么都可以，不看自己的对境，或者不仔细地看，只是稍微地、大概地看一下，这就像是用眼睛轻微地看景象。如果用眼睛长时间地盯着景象看，那就是过度依赖，这样也会导致疾病，是不行的。还有，看非常小的东西，或者盯着像太阳一样耀眼的光芒看，或者看可怕的景象，或者把景象放在离眼睛很近的地方看，或者用眼睛长时间地看非常远的东西，或者看令人愉悦的景象，或者用眼睛看令人厌恶的景象，这些都叫做错误地看，这样也会导致疾病，是不行的。同样，对于耳朵等对境的声音等，也要分为三种来看。耳朵的对境是听非常大、非常强的声音，或者闻腐烂的、难闻的气味等也是不行的。各自的感官要和对境的性质相配合，从小、大、错误三种方式依赖和结合，从而导致损害的疾病，其方式和前面所说的一样。一年可以分为三个季节：冬四个月，春四个月，夏四个月。这三个季节也要根据情况分为轻微、过度和错误三种，从而对人、动物、外面的谷物果实、植物等产生损害。
English
Various diseases caused by karma inevitably lead to an imbalance in the seven vital essences of oneself, which also becomes the cause of the disease, and is influenced by the three: rajas (passion), tamas (darkness), and ignorance. The imbalance of the three elements of wind, bile, and phlegm causes the seven vital essences to become unbalanced and disordered, thus causing disease. The causes of these diseases are generally threefold: environment, time, and bad karma. Each of these three factors can be divided into three types: slight dependence, excessive dependence, and wrong dependence. Each of these three factors can also be divided into three degrees: small, medium, and large, for a total of nine types. How is this so? The object of the eye is visual appearance. Whatever one looks at is fine, but not looking at one's own object, or not looking carefully, but just looking slightly or vaguely, is like slightly looking at the appearance with the eyes. If one stares at an appearance with the eyes for a long time, that is called excessive dependence, and that will also cause disease, which is not good. Also, looking at something very small, or staring at the dazzling glare like the sun, or looking at a frightening sight, or placing the sight very close to the eyes, or staring at something very far away, or looking at a pleasing sight, or looking at an unpleasant sight with the eyes, these are called wrong ways of looking, and that will also cause disease, which is not good. Similarly, for the objects of the ears, such as sounds, etc., one should also consider them in three ways. The object of the ear is listening to very loud and strong sounds, or smelling rotten, foul odors, etc., which is also not good. Each sense organ should be matched with the nature of the object, and relying on and combining in three ways: small, large, and wrong, thus leading to harmful diseases, in the same way as described above. A year can be divided into three seasons: four months of winter, four months of spring, and four months of summer. These three seasons should also be divided into slight, excessive, and wrong according to the situation, thus causing harm to people, animals, external grains and fruits, plants, etc.