Tibetan
ན་པར་འོང་བ་ནི་ལུས་ལ་ཕན་ནོ། །བཤང་གཅི་གཉིས་ཧ་ཅང་བརྩལ་བ་དྲགས་ཏེ་དཔེར་ན་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་སམ། ཚད་པས་དྲག་ཏུ་འཁྲུ་སྟེ་ནང་གི་དྲི་མ་ཟད་ཅིང་སྟོང་པར་གྱུར་ན། ལུས་ཀྱི་ཉམས་མཐུ་ཟད་དེ་གནོད། ལུས་འདི་ནི་དྲི་མ་བཤང་གཅིས་ཁོར་བརྟན་ཏེ་འདུག་པ་ཡིན། ལུས་དེའི་ཁོང་པ་ནང་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟན་ཏེ་འདུག་པ་དེ་ལ། དྲི་མ་ཀུན་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་སྟོང་པར་ཟད་པར་བྱས་ན་གནོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དྲི་མ་ཁོང་བརྟན་ཞིང་འདུག་བ་གནོད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་རུས་པ་ལ་རླུང་གནས་ཤིང་ཞེན་པ་ལྟ་བུ་ལ་རུས་པ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བྱས་ན། རུས་པ་ལ་ཡང་ཕན་ལ་རླུང་ནད་ཀྱང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རུས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྨན་ཟོས་ན་ཡང་རླུང་དེ་བཞིན་སྐྱེའོ། །ཡང་ན་མཁྲིས་པ་དང༌། བད་ཀན་དང་རྡུལ་གསུམ་ཚུལ་གཅིག་སྟེ། མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བའི་སྨན་བྱས་ན་ཁྲག་ནང་ཞི་བའམ། ཁྲག་ནད་སྐྱེ་བའམ། རྡུལ་བྱུང་བའམ། རྡུལ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་བྱང་བའི་སྨན་བཏང་ན། བཅུད་དངས་མ་དང༌། ཚིལ་དང༌། ཤ་དང༌། རྐང་དང༌། ཁུ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྟོངས་ཏེ་ཟད་པར་བྱེད། བད་ཀན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་ཟོས་ན་ཁམས་འདི་ལྔ་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་བརྟའོ། །དེ་བས་ན་རུས་པ་དང༌། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་དང་བད་ཀན་དང་བཅུད་ཤ་ཆིལ་འདི་རྣམས་ཀུན་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ལ་ཕན་པའི་ཟས་དང༌། སྨན་བཏང་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ལ་ཡང་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གནོད་པའི་ཟས་དང་སྨན་བཏང་ན། དེ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་རླུང་རུས་པ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ། དེའི་དཔྱད་རླུང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྩི་སྨན་བཏང་ན། རུས་པ་ལ་གནོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་རུང་ངོ༌། །ལུས་ལ་ཕན་པའི་བད་ཀན་དང་འཕྲོད་པ་ཁ་ཟས་སྣུམ་ཞིང་བསོད་པའི་སྨན་བྱིན་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཕལ་ཆེར་ལུས་བརྟན་ཏེ་ལུས་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བཟློག་སྟེ་རླུང་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་གྲང་ཞིང་རྩུབ་པ་ལྟ་བུ་ཟོས་ན། རླུང་སྐྱེ་བ་ལ་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་བག་ཟད་པས་ལུས་ལ་གནོད་ཅིང་ཉམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་གཅིག་ལ་གནོད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་དཔྱད་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་རུང་སྟེ། ནད་གཉིས་ཀར་མི་འགྱུར་བའི་སྨན་དཔྱད་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཧ་ཅང་བརྟས་ཤིང་བདེ་བ་ལས་དྲགས་ཏེ། བད་ཀན་ནམ་མ་ཞུ་བ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཟས་འབྲི་ཞིང་འཇུ་སྨན་གྱིས་ནད་བསལ་དུ
Chinese
生病有時對身體有益。如果大小便過度用力，例如用藥物清洗，或因發燒而劇烈腹瀉，導致體內污垢耗盡而空虛，則會損害身體的活力。這個身體是由大小便的污垢支撐著的。如果將體內的所有污垢都排出，使其空虛耗盡，那將是有害的。因此，污垢在體內穩定存在是有害的。此外，如果風停留在骨骼中並產生依戀感，使用對骨骼有益的藥物，則既對骨骼有益，也能平息風疾。如果服用對骨骼有害的藥物，風也會同樣產生。或者，膽汁、黏液和塵垢三者性質相同。如果使用產生膽汁的藥物，可能會平息血液，或產生血液疾病，或產生塵垢，或平息塵垢。同樣，如果服用清除黏液的藥物，精華、油脂、肌肉、骨髓和精液也會耗盡。如果食用產生黏液的藥物和食物，這五種成分也會產生並增強。因此，骨骼、風、膽汁、血液、黏液、精華、肌肉和油脂這些都互相依賴。因此，對這三者中的任何一個有益的食物和藥物，也會對其他依賴它的事物有益。如果食用對其中一個有害的食物和藥物，也會對依賴它的事物有害。然而，如果風停留在骨骼中並依賴它，如果使用會產生風的藥物，則會損害骨骼，這樣做是不行的。如果給予有益於身體、與黏液相合、油膩且滋養的食物和藥物，通常會增強身體，對身體有益。然而，如果改變飲食習慣，食用寒冷粗糙等會產生風的食物，由於產生風，體內變得乾燥且油膩感消失，會損害和削弱身體。因此，對一個有害而對另一個有益的治療方法是不行的，應該使用不會使兩種疾病都加重的藥物治療。如果身體過於肥胖和舒適，導致黏液或消化不良等情況，應該減少食物並使用助消化藥物來消除疾病。
English
Becoming ill can sometimes be beneficial to the body. If one strains too much during urination or defecation, such as by cleansing with medicine, or if one has severe diarrhea due to fever, causing the internal impurities to be exhausted and become empty, it will harm the body's vitality. This body is sustained by the impurities of urine and feces. If all the impurities within the body are expelled, making it empty and exhausted, it will be harmful. Therefore, it is said that it is harmful for impurities to be stable and remain within the body. Furthermore, if wind resides in the bones and causes attachment, using medicine that benefits the bones will both benefit the bones and pacify wind disorders. If one takes medicine that harms the bones, wind will arise in the same way. Alternatively, bile, phlegm, and dust are of the same nature. If one uses medicine that generates bile, it may pacify the blood, or generate blood disorders, or generate dust, or pacify dust. Similarly, if one takes medicine that clears phlegm, essence, oil, muscle, marrow, and semen will also be depleted and exhausted. If one consumes medicine and food that generate phlegm, these five elements will also arise and be strengthened. Therefore, bones, wind, bile, blood, phlegm, essence, muscle, and oil all depend on each other. Thus, food and medicine that benefit any one of these three will also benefit others that depend on it. If one consumes food and medicine that harm one of them, it will also harm those that depend on it. However, if wind resides in and depends on the bones, and if one uses herbal medicine that generates wind as a remedy, it will harm the bones, and such a thing is not permissible. If one gives food that is beneficial to the body, compatible with phlegm, and medicine that is oily and nourishing, it will generally strengthen the body and be beneficial to the body. However, if one reverses the dietary regimen and consumes cold and rough foods that generate wind, due to the generation of wind, the inside becomes dry and the oiliness disappears, harming and weakening the body. Therefore, a treatment that is harmful to one and beneficial to another is not permissible; one should use medicinal treatments that do not aggravate both diseases. If the body becomes too obese and comfortable, leading to phlegm or indigestion, one should reduce food and use digestive medicine to eliminate the disease.
Tibetan
་རུང་བར་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང༌། ལུས་ལ་ནད་ཀྱིས་ཉམས་སྨད་དེ་ཉམས་འཚག་ཟད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟ་པར་བྱ་སྟེ། ནད་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ། ཐབས་འདི་འདྲ་བ་འདིའི་དཔྱད་མྱུར་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱི་བག་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཟས་སྨྱུང་ཞིང་དབྲི་བའམ། སྨྱུང་བར་བྱ་བ་འདི་མི་རུང་སྟེ་མ་གཏོགས་སོ། །འདི་ལྟ་བུའི་བག་མ་ཡིན་པ་གཞི་མཁྲིས་པ་དང༌། བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་ལས། དེའི་དཔྱད་བསྒྱུར་ཞིང་བཟློག་ཐབས་ཀྱི་བྱ་བར་སྦྱོར་ཅིག །ཡང་དམིགས་ཀྱིས་ཕན་པར་བྱ་བའི་དཔྱད་ནི། ཁྲག་རྒྱས་པས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི། གཏར་ག་བཏབ་སྟེ་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །ཤ་ཧ་ཅང་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་གཏར་ག་དང་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་དང༌། མེ་བཙའ་བཏབ་ན་ཕན་ནོ། །ཚིལ་ཧ་ཅང་ཆེས་ཏེ་ཚོན་པོར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ལ། མི་སྦོམ་པོ་ལས་སྐེམ་པོར་བྱ་བའི་དཔྱད་དང༌། རུས་པ་ཟད་ནས་རུས་པ་ཕྲ་མོར་གྱུར་པ་ནི་འོ་མ་བཏང་བ་དང༌། སྨན་ཁ་བོ་དང་སྦྱར་བའི་ཞུན་མར་དང༌། ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་བཏང་བར་བྱའོ། །ལྟོ་ན་བཤང་བའི་དྲི་མ་ཆེར་ཡོད་པའི་ནད་ལ་ནི་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་དོ། །ཁོང་ན་བཤང་པ་ཟད་དེ་མེད་པའི་ནད་ལ་ནི། ར་འམ་ལུག་གི་ཤའི་ནང་ཁྲོལ་ལས་གཡོས་སུ་བྱ་བ་དང༌། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང༌། ཏིལ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་དང༌། རྩང་ཕྱེ་དང༌། ནས་དང་མོན་སྲན་གྲེའུ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུ་བྱིན་ན་ཁོང་པ་ནང་གི་བཤང་བ་སྐྱེ་ཞིང་མང་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཕན་ནོ། །གཅིན་མང་ཆེས་ན་ནི་གཅིན་འབྲི་ཞིང་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །གཅིན་ཟད་ཅིང་མེད་ན་ནི་གཅིན་སྙི་ཞིང་ མང་བའི་དཔྱད་བྱའོ། །རྡུལ་མི་འབྱུང་ཞིང་ཟད་པའི་ནད་ལ་ནི་ལུས་གསིག་ཅིང་བསྐྱོད་དེ་རྡུལ་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང༌། ལུས་ལ་མར་གྱིས་བསྐུ་བ་དང༌། ལུས་བྱིབས་ཤིང་དུགས་བྱ་བ་དང་ཆང་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཀུན་ལ་ལུས་ཀྱི་མེའི་དྲོད་རང་རང་གི་གནས་ན་རན་པར་འདུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེའི་དྲོད་སྙོམས་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ལ་བདེ་ཞིང་བརྟ་སྟེ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ལུས་ཀྱི་མེའི་དྲོད་ཧ་ཅང་འབར་ཆེས་ཏེ་ཆེ་བར་གྱུར་ན། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ཐམས་ཅད་ཚིག་ཅིང་ཟད་པར་བྱེད་དེ་གནོད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོར་ཟས་ཀྱི་བཅུད་དངས་མ་རྒྱས་ཤིང་རྟག་ན། དེ་བཞིན་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ལེགས་པར་བརྟས་ཏེ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དང་པོར་ཟས་ཀྱི་བཅུ
Chinese
能够成熟地进行处理，对于身体因疾病而衰弱，如营养耗尽的情况，应进行滋补。对于这两种疾病，应迅速采取这样的治疗方法。对于有风病潜在风险的情况，禁食和减少食物是不允许的，除非特殊情况。对于非此类情况，如由胆汁、痰和风引起的疾病，应根据具体情况调整治疗方法，采取相应的措施。此外，对于有针对性疗效的治疗方法：对于因血液增多而引起的疾病，放血和服用泻药是有益的。对于因肌肉过度生长而引起的疾病，放血、锋利的灰药和艾灸是有益的。对于脂肪过多，如肥胖的情况，应采取使肥胖者变瘦的治疗方法。对于骨骼耗尽，骨骼变细的情况，应服用牛奶，以及与苦味药物混合的酥油，并服用滋补药物。对于腹部有大量粪便气味的疾病，应采取强烈泻药的治疗方法。对于腹部粪便耗尽，没有粪便的疾病，应食用山羊或绵羊内脏制成的食物，以及与葫芦巴籽和芝麻混合的汤，以及青稞面和用大麦和葫芦巴籽制成的食物，这样可以增加腹内的粪便，使其增多，从而有益。如果尿液过多，应采取减少尿液和滋养的措施。如果尿液耗尽且没有尿液，应采取增加尿液和使其甜化的治疗方法。对于体液不产生且耗尽的疾病，应进行身体按摩和运动以排出体液，用油涂抹身体，进行身体浸泡和熏蒸，并饮用酒。此外，对于身体的七种生命精华，如果身体的火热在各自的位置上保持平衡，那么这种火热的平衡对身体的生命精华是有益的，能带来舒适和滋养。如果身体的火热过度燃烧，变得过大，就会烧毁和耗尽身体的所有生命精华，从而造成损害。因此，如果首先食物的精华能够充分增长和保持，那么七种生命精华就能从一个到另一个得到良好的滋养，从而带来舒适。
English
It is possible to maturely handle it, and for the body to be weakened by disease, such as in cases of nutrient depletion, it should be nourished. For these two types of diseases, such treatments should be administered quickly. For situations with potential risk of wind disease, fasting and reducing food are not allowed, unless in special circumstances. For non-such situations, such as diseases caused by bile, phlegm, and wind, the treatment methods should be adjusted according to the specific situation, and corresponding measures should be taken. Furthermore, for targeted effective treatments: for diseases caused by increased blood, bloodletting and taking laxatives are beneficial. For diseases caused by excessive muscle growth, bloodletting, sharp ash medicine, and moxibustion are beneficial. For excessive fat, such as obesity, treatments should be taken to make obese people thinner. For cases of bone depletion, where bones become thin, milk should be taken, as well as ghee mixed with bitter medicine, and nourishing medicines should be administered. For diseases with a large amount of fecal odor in the abdomen, treatments with strong laxatives should be taken. For diseases where feces are depleted in the abdomen, with no feces, food made from the internal organs of goats or sheep should be consumed, as well as soup mixed with fenugreek seeds and sesame, and barley flour and food made from barley and fenugreek seeds, which can increase the feces inside the abdomen, making them abundant, thus being beneficial. If there is too much urine, measures should be taken to reduce urine and nourish. If urine is depleted and there is no urine, treatments should be taken to increase urine and make it sweet. For diseases where bodily fluids are not produced and are depleted, body massage and exercise should be performed to expel fluids, the body should be oiled, body soaking and fumigation should be performed, and alcohol should be consumed. Furthermore, for all seven life essences of the body, if the body's fire heat is balanced in its respective position, then such balance of fire heat is beneficial to the body's life essence, bringing comfort and nourishment. If the body's fire heat burns excessively, becoming too large, it will burn and deplete all the body's life essences, thus causing harm. Therefore, if the essence of food can first fully grow and be maintained, then the seven life essences can be well nourished from one to another, thus bringing comfort.