Tibetan
་ཁུ་བ་དཀར་རམ། སྨུག་གམ། དམར་རམ་སྐ་སྟེ་མདོག་མི་གསལ་བ་རྣམས་ལ་དུག་ཡོད་དམ་མེད་བརྟག་པའི་ཐབས་ནི། གཡོས་མངར་བའམ། སྐྱུར་བ་དམིགས་ཀྱིས་རོ་བྲོ་བ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན། རོ་དེ་ལྟར་མི་བྲོ་ལ་རོ་མི་ཞིམ་པ་གཞན་དུ་བྲོ་ན་དུག་ཡོད་དོ། །ཁུ་ཤ་དང་འུ་ཤའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན་ནི། ཁུ་བའི་ནང་ན་སྔོན་པོར་སྣང་ངོ༌། །འོ་མ་དང་ཞོའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན་ནི་རི་མོ་ཟངས་མའི་མདོག་ལྟ་བུ་ཤུར་ཤུར་པོའམ། གྱ་གྱུ་པོ་ཡོད་དོ། །ཡང་ན་རི་མོ་ནག་ཅིང་སྔོ་བ་མ་ཡིན། རྩ་གནག་པའམ་འགྲོ་བའི་རི་མོར་སྣང་ངོ༌། །ངར་བའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན་ནི། རྩ་སྔོ་བ་འམ་རི་མོ་ནག་པོ་སྣང་ངོ༌། །མར་ཁུའི་ནང་དུ་དུག་བླུགས་ན་ནི་ཆུའི་མདོག་འདྲ་བར་སྣང་བའི་རི་མོ་མངོན་ནོ། །ཆང་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བླུགས་ན་ནི་ནག་པོར་སྣང་ངོ༌། །སྦྲང་རྩིའི་ནང་དུ་ དུག་བཏབ་ན་ནི་ལྗང་སྔོན་དུ་དུག་སྣང་ངོ༌། །ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བཏབ་ན་ན་དམར་པོར་སྣང་ངོ༌། །ཤིང་ཐོག་མ་སྨིན་པ་ལ་དུག་བཏབ་ན་ནི་སྨིན་པ་ལྟར་སྣང་ངོ༌། །ཤིང་ཐོག་སྨིན་པ་ལ་དུག་བཏབ་ན་ནི་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་སྐམ་པོ་དང་རློན་པའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན་ནི་རློན་པ་ནི་རྙིས་པར་འགྱུར་རོ། །སྐམ་པོ་མདོག་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་སྙི་ཞིང་འཇམ་པ་ལ་བཏབ་ན་སྲ་ཞིང་ཁངས་པར་འགྱུར་རོ། །སྲ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་ན་སྙི་བར་འགྱུར་རོ། །མེ་ཏོག་དང་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལ་བཏབ་ན། མེ་ཏོག་གི་ལོ་མ་ཐོར་ཏོ་འགས་དྲི་མི་ཞིམ་ཞིང་རྙིས་པར་འགྱུར་རོ། །གོས་ལ་སྤུ་དུག་གིས་བསྐུས་ན་ནག་པོ་ཐིག་ཐིག་པོ་དང༌། ནག་པོ་ཀོར་ཀོར་པོར་འགྱུར། གོས་ཀྱི་སྡུ་གྲུགས་ཤིང་འཆད། མཐའ་མ་ཟེགས། རས་ཀྱི་ཁ་ཚར་འཆད་དོ། །གསེར་དངུལ་ས་ལེ་སྦྲམ་དང་མུ་ཏིག་དང༌། ཤིང་གི་བག་ཁར་བའི་ཕོར་གཞོང་རྫ་དང་རྡོ་བ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལ་དུག་གིས་བསྐུས་སམ་བྱུགས་ན་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་སྟེ་དྲི་མ་ཆགས་པར་སྣང༌། མདོག་འགྱུར། འོད་ཉམས་རེག་ན་འཇམ་རྩུབ་མི་འདྲ་སྟེ་འགྱུར་རོ། །ཁམ་པའི་རྫ་ཕྲུ་དང་སྣོད་སྤྱད་ལ་དུག་གིས་བསྐུས་ན་ནི་མདོག་བཟང་ཞིང་འོད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཟས་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་དུག་འདེབས་ཤིང་འོང་བའི་མི་སུ་ཡིན་རྟོགས་པར་ངོས་གཟུང་བའི་ཐབས་བཤད་པ། མི་ཞིག་ལག་ན་དུག་ཁྱེར་ཞིང་འོང་བར་མངོན་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་མངོན་པ་ནི། གདོང་རྩ་སྔོ་ཞིང་གནག་བབ་ཏུ་འདུག །ཁ་སྐམ་གནོད་བག་སྐྱེངས་བཞིན་ལ་མི་ཆགས་ཏེ། མིག་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་ལྟ། འདར་ཞིང་རྡུལ་བག་ཏུ་འདུག །རྟ་བས་པ་སྡངས་བག་དང་འགྲོ་ན་གོམ་པ་འདུར་བག་ཏུ་འགྲོ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་མི་ནི། ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་དུག་འདེབས་ཤིང་འོང་བར་མངོན་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ཟས་དུག་ཅན་དུ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་དོན་རྟགས་ལ་བབ་པར་གྱུར་ནས་དུག་ཡིན་པར་ཀུན་གྱིས་ཡིད་ཆེས་པ་དང༌། ངོ་བཟུང་ཞིང་དཀར་ཆོག་པའི་ཐབས་བཤད་པ། ཁ་ཟས་དུག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཟས་དེ་མེར་བསྲེགས་པ་དང༌། མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་འཁྱིལ་ཞིང་འབར་ལ་མེ་སྟག་རབ་ཏུ་དྲག་ལ། དུད་པ་རྨ་བྱའི་ མགུལ་པ་ལྟ་བུར་འབྱུང་ཞིང༌། མེ་ལྕེ་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དྲག་པོར་མནམ་མོ། །ཁ་ཟས་དུག་ཅན་སྲེ་མོས་ཟོས་ན་འཆི། བྱ་རོག་གིས་ཟོས་ན་སྐད་ཆུང་ངུར་འབྱིན། བྱ་ནེ་ཚོ་དང༌། བྱ་ཏ་ཏུ་ཧ་དང༌། བྱ་ཤ་རི་ཀ་རི་སྐེགས་ཀྱིས་མཐོང་ན་སྐད་ཅ་ཅོ་འབྱིན་པར་འགྱུར། ངང་པས་མཐོང་ན་གོམ་པ་ཐག་ཐུང་བྱེད་ཅིང་བརྡེག་འཆའ། བྱ་ཛིབ་ཏེབ་ཀ་ཞེས་བྱ་བཤད་ཤང་ཏེ་འུས་ཟོས་ན་ན་བར་འགྱུར། སྤྲུལ་གྱིས་མཐོང་ན་མིག་མི་ཆགས་ཉེ་བ་ལར་མི་བཏུབ་པར་བྱེད། །ཁྲུང་ཁྲུང་གིས་མཐོང་ན་ཙང་ཙང་པོར་འཛུར་བར་འགྱུར། ཕུག་རོན་དང་བྱ་ཀོ་ཀི་ལ་དང༌། བྱ་དག་ཤ་དང༌། དུར་པས་ཟོས་ན་འཆི་བར་འགྱུར། བྱི་ལས་མཐོང་ན་སྐྱོ་སྟེ་མི་འདོད་པར་འགྱུར། སྤྲེ་འདུས་མཐོང་ན་སྐྲག་སྟེ་མི་གཙང་བ་འདོར་བར་འགྱུར། རྨ་བྱས་མཐོང་ན། དུག་གི་དཔལ་ངང་མདོག་ནི་ཉམས། །རྨ་བྱ་ནི་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་དེ་ལྟ་བུ་དུག་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་བླ་འོག་མི་ཕལ་དང༌། སྲོག་ཆགས་ཡན་ཆད་པ་གཅིག་ལ་ཅིས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་གནོད་པར་མ་གྱུར་པར་མྱུར་དུ་མེད་པར་གྱིས་ཤིག །དུག་སྣ་ཚོགས་རེག་དུག་གམ། དུག་འཐུངས་སམ་ཟོས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་ན། སོ་སོའི་ནད་དམིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་དང༌། སོ་སོའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པ། རེག་དུག་གིས་ལུས་སམ་ལག་པ་ལ་རེག་ནན་པའི་ཐབས་ནི། དུག་གིས་གར་རེག་པ་ནས་གཡའ། ཚ་ཞིང་ན། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པར་འགྱུར། ལུས་ལ་འབྲུམ་བུ་འབྱུང༌། ལུས་དང་ཡན་ལག་ལ་ཚོར་བའི་བག་མེད་དེ་བེམ་བེམ་པོར་འདུག །སེན་མོ་འབྱུང༌། སྦུ་འབྱི། ལུས་སྐྲངས་ཏེ། དེ་དག་ལ་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་ནི་སྨན་དམིགས་ཀྱིས་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བས་ལུས་དང་ཡན་ལག་བཀྲུ་ཞིང་ཆུ་བླུགས་པ་དང༌། སྨན་གྱིས་བསྐུས་ན་དུག་ཐུབ་སྟེ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་སྨན་ནི་ཨུ་ཤི་དང༌། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང༌། ཤུག་པ་དང༌། སོམ་བ་ལ་ཀའི་ཤུན་པ་དང༌། བལ་བུའི་ལོ་མ་དང༌། རུ་རྟ་དང༌། གུ་འུ་རྩི་དང༌། འདིར་ནམས་ཆ
Chinese
对于白色、棕色、红色或不透明的液体，检验是否有毒的方法是：在混合了甜味或酸味等有明显味道的食物中下毒，如果原来的味道消失，出现其他难闻的味道，则表明有毒。如果在肉汤或肉汁中下毒，汤汁会呈现蓝色。如果在牛奶或酸奶中下毒，会出现像铜锈一样的条纹，呈波浪状或弯曲状。或者出现黑色或非蓝色的条纹，看起来像黑色的根或移动的线条。如果在肉汤中下毒，会出现蓝色的根或黑色的条纹。如果在酥油中下毒，会出现像水一样的条纹。如果在酒或水中下毒，会呈现黑色。如果在蜂蜜中下毒，会呈现蓝绿色。如果在芝麻油中下毒，会呈现红色。如果未成熟的水果被下毒，会看起来像成熟的水果。如果成熟的水果被下毒，会腐烂。如果在干燥或潮湿的食物中下毒，潮湿的食物会变质，干燥的食物会变色。如果在柔软细腻的食物中下毒，食物会变得坚硬粗糙。如果在坚硬的食物中下毒，食物会变得柔软。如果在花朵或花环上下毒，花朵的花瓣会掉落，气味难闻，并且会腐烂。如果用毛发毒药涂抹在衣服上，衣服会出现黑色斑点或黑色圆圈。衣服的质地会变得粗糙和断裂，边缘会磨损，布料的表面会断裂。如果用毒药涂抹或涂在黄金、白银、珊瑚、珍珠、木碗、陶器、石头和宝石等物品上，它们会与之前不同，表面会出现污渍，颜色会改变，光泽会减弱，触摸时会感觉粗糙，发生变化。如果用毒药涂抹在陶罐和器皿上，颜色会变得更好，并且有光泽。讲述辨认在食物等中下毒的人的方法：如果某人拿着毒药走来，出现的迹象和征兆是：脸色发青，面色阴沉。嘴唇干燥，心怀恶意，表情不自然，眼神不定，颤抖和
English
The method for examining whether white, brown, red, or opaque liquids are poisonous is as follows: If poison is added to a mixture of sweet or sour substances that have a distinct taste, the original taste will disappear, and if another unpleasant taste appears, then it is poisonous. If poison is added to broth or gravy, the broth will appear blue. If poison is added to milk or yogurt, streaks resembling the color of copper rust will appear, either wavy or curved. Alternatively, there will be black or non-blue streaks, appearing as black roots or moving lines. If poison is added to broth, blue roots or black lines will appear. If poison is poured into butter, lines resembling the color of water will appear. If poured into wine or water, it will appear black. If poison is added to honey, the poison will appear bluish-green. If added to sesame oil, it will appear red. If unripe fruit is poisoned, it will appear ripe. If ripe fruit is poisoned, it will rot. If poison is added to dry or moist food, the moist food will become stale, and the dry food will change color. If added to soft and smooth food, it will become hard and rough. If added to hard food, it will become soft. If poison is added to flowers or garlands, the flower petals will fall, the smell will be unpleasant, and they will become stale. If clothing is smeared with hair poison, black spots or black circles will appear. The texture of the clothing will become rough and break, the edges will fray, and the surface of the cloth will break. If poison is smeared or applied to gold, silver, coral, pearls, wooden bowls, pottery, stones, and gems, etc., they will appear different from before, with stains appearing on the surface, the color changing, the luster diminishing, and the touch feeling rough, changing. If poison is applied to pottery and utensils, the color will become better and have a luster. Describing the method of identifying who is poisoning food and drink: The signs and indications that appear when someone is seen carrying poison are: the face is bluish and the complexion is dark. The mouth is dry, harboring malice, the expression is unnatural, the eyes look back and forth, trembling and
Chinese
行走缓慢。如果骑马的人步履蹒跚，那么这种人就是往食物里投毒的征兆。食物有毒的迹象显现，大家都相信有毒，以及辨认和净化食物的方法。如果食物有毒，就把食物烧掉。火焰会聚集在一起燃烧，火星非常强烈。烟像孔雀的脖子一样。不管有没有火焰，都会闻到强烈的难闻气味。有毒的食物，猪吃了会死，乌鸦吃了会发出微弱的声音。鸟内措、鸟达达哈和鸟夏日嘎日杰看到会发出嘈杂的声音。天鹅看到会小步走动，准备攻击。名叫鸟吉布喋嘎的鸟，吃了会生病。蛇看到会眼睛不舒服，根本无法靠近。鹤看到会慢慢地躲起来。鸽子和鸟郭吉拉、鸟达夏和秃鹫吃了会死。猫看到会悲伤而不喜欢。猴子看到会害怕而丢弃不干净的东西。孔雀看到，毒的光彩和颜色会消失，孔雀会高兴。如果知道食物有毒，无论地位高低，普通人还是动物，都不要让它们受到伤害，要尽快处理掉。各种毒，接触毒或喝了或吃了毒而生病时，分别说明疾病的特征，以及各自的医疗方法。接触毒药后，身体或手部感到强烈的方法是：毒药接触的地方会发痒、发热和疼痛，会像得了瘟疫一样。身上会长出疹子。身体和四肢失去知觉，变得麻木。会长出指甲，会脱发，身体会肿胀。对于这些，药物治疗的方法是用药物特别提到的汁液清洗身体和四肢，并浇水，用药物涂抹可以抵抗毒药，有益处。这些药物是：乌尸，白檀香，杉树，索姆巴拉嘎的树皮，棉花的叶子，芸香，古乌汁，这里是那木恰
English
Walking slowly. If a horse rider walks unsteadily, then such a person is a sign of poisoning food. The signs of poisonous food appear, everyone believes it is poisonous, and the methods of identifying and purifying food. If the food is poisonous, burn the food. The flames will gather together and burn, and the sparks will be very strong. The smoke is like a peacock's neck. Whether there are flames or not, a strong unpleasant odor will be smelled. Poisonous food, pigs will die if they eat it, crows will make a faint sound if they eat it. Birds Netso, birds Datataha, and birds Shariga Rijie will make noisy sounds when they see it. Swans will take small steps and prepare to attack when they see it. A bird called Bird Jibtega will get sick if it eats it. Snakes will feel uncomfortable in their eyes and will not be able to get close at all when they see it. Cranes will slowly hide when they see it. Pigeons and birds Guojila, birds Dasha, and vultures will die if they eat it. Cats will be sad and dislike it when they see it. Monkeys will be scared and discard unclean things when they see it. When peacocks see it, the brilliance and color of the poison will disappear, and the peacocks will be happy. If you know that the food is poisonous, whether it is high or low, ordinary people or animals, do not let them be harmed, and dispose of it as soon as possible. Various poisons, when diseases occur from touching poison or drinking or eating poison, the characteristics of the diseases are described separately, and the respective medical methods are explained. The method of feeling strong in the body or hands after touching poison is: the place where the poison touches will itch, heat, and pain, and it will be like having a plague. Rashes will grow on the body. The body and limbs lose consciousness and become numb. Nails will grow, hair will fall out, and the body will swell. For these, the method of drug treatment is to wash the body and limbs with the juice specifically mentioned in the drug, and pour water, and applying the drug can resist the poison and be beneficial. These drugs are: Ushi, white sandalwood, fir, the bark of Sombalaga, cotton leaves, rue, Guwu juice, here is Namcha